τα αρπακτικά και οι άλλοι

Της Γεωργίας Παπαγεωργίου

Αν χρωστάς λίγα, πας φυλακή. Αν χρωστάς πολλά, βρίσκεσαι απλώς σε ταμειακή δυσχέρεια. Αυτό είναι το νόημα σε γενικές γραμμές σχετικά με το πώς αντιμετωπίζει ο κόσμος τους καταχραστές και τους κλέφτες, όπως εκφράζεται σε μια παλιά ελληνική ταινία. Σχετικά με τη διαφθορά είτε των υψηλά ιστάμενων σε εταιρείες είτε των κρατικών αξιωματούχων έχουν διατυπωθεί άπειρες ρήσεις. Συζητώντας δύο πολίτες αναφορικά με προφανείς απάτες πολιτικών, που όλοι αντιλαμβάνονται πώς έγινε τι, αλλά κανείς δεν μπορεί να το αποδείξει, το συμπέρασμα ήταν ξεκάθαρο: Ο μεγάλος απατεώνας, όχι ο ηλίθιος, έχει βρει πώς θα καλύψει τα ίχνη προτού διαπράξει την απάτη. Ο μεγάλος κλέφτης απλούστατα δεν συλλαμβάνεται ποτέ. Θα περάσει ίσως -και σίγουρα όχι πάντα- από κάποια δίκη για να δοθεί στο αγανακτισμένο κοινό μια κάποια αίσθηση επικράτησης της Δικαιοσύνης και τελικά θα αφεθεί ελεύθερος. Έτσι θεμελιώνονται οι ορθές υποδομές υποταγής των πολλών.

«Όταν η αρπαγή γίνεται τρόπος ζωής για μια ομάδα ανθρώπων σε μια κοινωνία, με την πάροδο του χρόνου αναπτύσσουν ένα νομικό σύστημα που τη νομιμοποιεί και έναν ηθικό κώδικα που την επιβραβεύει Frédéric Bastiat, 1801-1850, Γάλλος οικονομολόγος και κοινωνιολόγος.

Κάπως έτσι φτάνουμε στο σημείο η Ηριάννα να παραμένει στη φυλακή διαλύοντας και την παραμικρή δυνατότητα σε έναν νου που σκέφτεται να εξελιχθεί. Ως καθηγήτρια υπήρχε ο κίνδυνος να επηρεάσει κι άλλους, να μάθει κι άλλους να σκέφτονται.

Στον αντίποδα, ο πρώην υπουργός Εθνικής Άμυνας, ένας από τους υπαίτιους για την οικονομική κατάσταση της χώρας, αποφυλακίζεται για «λόγους υγείας» και όχι μόνο αυτό, αλλά διεκδικεί από το ελληνικό κράτος μαζί με άλλους βουλευτές 200.000 ευρώ αναδρομικά.

Ίσως ανέκαθεν έτσι συνέβαινε, ίσως τώρα αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι την απάτη. Η ουσία είναι ότι σε ένα τέτοιο κράτος είναι προφανές ότι η Δικαιοσύνη -τύπω και γράμμα- διέρχεται κρίση. Αν δεχτούμε ότι κρίση είναι η επικείμενη αλλαγή που προσπαθεί να πραγματοποιηθεί, τότε σε όλο το κράτος επίκειται μια αλλαγή και διερχόμαστε το μεσοδιάστημα. Στο νέο αυτό δημιούργημα το κράτος θα πρέπει να επιλέξει τον ρόλο του θεατή, ομοίως και οι πολίτες που το απαρτίζουν.

Υπάρχει και η δύσκολη λύση, αλλά (με όρους κρίσης) ιδανική για ένα βιώσιμο και ευήμερο κράτος: Ο πολίτης αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως κράτος. Δημιουργεί αυτό που θέλει να έχει ως κράτος. Αποβάλλει την απάτη και αναπτύσσει νομικό σύστημα και ηθικό κώδικα που επιβραβεύει το δίκαιο.