η κατά βάρναλη “μάνα του χριστού”

cogito ergo sum | 3 Απριλίου 2018

Επόμενος σταθμός στο μεγαλοβδομαδιάτικο ποιητικό μας περιδιάβασμα, το “Φως που καίει”, του Κώστα Βάρναλη. Δεν χρειάστηκε να ξοδέψω πολύ χρόνο για να αποφασίσω ποιο κομμάτι να επιλέξω, ανάμεσα στα πολλά ποιήματα που έχει γράψει ο Βάρναλης για την μεγάλη εβδομάδα. Μπορεί να μη με εκπλήσσει πλέον η στιχουργική άνεση και η κοφτερή σαν ξυράφι γλώσσα του αλλά εξακολουθώ να θαυμάζω ανυπόκριτα τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει το θέμα του: η κατά Βάρναλη “Μάνα του Χριστού” είναι ίσως η πιο ανθρώπινη της λογοτεχνίας μας. Αντιγράφω από την συγκεντρωτική έκδοση “Κώστας Βάρναλης: Άπαντα τα ποιητικά 1904-1975” (Κέδρος, 2014):

Κώστας Βάρναλης - Αίγινα, 1931

Η Μάνα του Χριστού

Πώς οι δρόμοι ευωδάνε με βάγια στρωμένοι,
ηλιοπάτητοι δρόμοι και γύρο μπαξέδες!
Η χαρά της γιορτής όλο και πιότερο αξαίνει
και μακριάθε βογγάει και μακριάθε ανεβαίνει.

Τη χαρά σου, Λαοθάλασσα, κύμα το κύμα,
των αλλώνε τα μίση καιρό τήνε θρέφαν
κι αν η μαύρη σου κάκητα δίψαε το κρίμα,
να που βρήκε το θύμα της, άκακο θύμα!

Α! πώς είχα σα μάνα κ’ εγώ λαχταρήσει
(ήταν όνειρο κ’ έμεινεν, άχνα και πάει)
σαν και τ’ άλλα σου αδέλφια να σ’ είχα γεννήσει
κι από δόξες αλάργα κι αλάργ’ από μίση!

Ενα κόκκινο σπίτι σ’ αυλή με πηγάδι…
και μια δράνα γιομάτη τσαμπιά κεχριμπάρι…
νοικοκύρης καλός να γυρνάς κάθε βράδυ,
το χρυσό, σιγαλό και γλυκό σαν το λάδι.

Κι αμ’ ανοίγεις την πόρτα με πριόνια στο χέρι,
με τα ρούχα γεμάτα ψιλό ροκανίδι,
(άσπρα γένια, άσπρα χέρια) η συμβία περιστέρι
ν’ ανασαίνει βαθιά τ’ όλο κέδρον αγέρι.

Κι αφού λίγο σταθείς και το σπίτι γεμίσει
τον καλό σου τον ίσκιο, Πατέρα κι Αφέντη,
η ακριβή σου να βγάνει νερό να σου χύσει,
ο ανυπόμονος δείπνος με γέλια ν’ αρχίσει.

Κι ο κατόχρονος θάνατος θά ‘φτανε μέλι
και πολλή φύτρα θά ‘φηνες τέκνα κι αγγόνια
καθενού και κοπάδι, χωράφι κι αμπέλι,
τ’ αργαστήρι εκεινού, που την τέχνη σου θέλει.

Κατεβάζω στα μάτια τη μαύρην ομπόλια,
για να πάψει κι ο νους με τα μάτια να βλέπει…
Ξεφαντώνουν τ’ αηδόνια στα γύρω περβόλια,
λεϊμονιάς σε κυκλώνει λεπτή μοσκοβόλια.

Φεύγεις πάνου στην άνοιξη, γιε μου καλέ μου,
Άνοιξή μου γλυκιά, γυρισμό που δεν έχεις.
Η ομορφιά σου βασίλεψε κίτρινη, γιε μου,
δε μιλάς, δεν κοιτάς πώς μαδιέμαι, γλυκέ μου!

Καθώς κλαίει σαν της παίρνουν το τέκνο η δαμάλα,
ξεφωνίζω και νόημα δεν έχουν τα λόγια.
Στύλωσέ μου τα δυο σου τα μάτια μεγάλα:
τρέχουν αίμα τ’ αστήθια, που βύζαξες γάλα.

Πώς αδύναμη στάθηκε τόσο η καρδιά σου
στα λαμπρά Γεροσόλυμα Καίσαρας να μπεις!
Αν τα πλήθη αλαλάζανε ξώφρενα (αλιά σου!)
δεν ήξεραν ακόμα ούτε ποιο τ’ όνομά σου!

Κει στο πλάγι δαγκάναν οι οχτροί σου τα χείλη…
Δολερά ξεσηκώσανε τ’ άγνωμα πλήθη
κι όσο η γήλιος να πέσει και νά ‘ρθει το δείλι,
το σταβρό σου καρφώσαν οι οχτροί σου κ’ οι φίλοι.

Μα γιατί να σταθείς να σε πιάσουν! Κι ακόμα,
σα ρωτήσανε: “Ποιος ο Χριστός;”, τί πες “Νά ‘μαι”;
Αχ, δεν ξέρει τι λέει το πικρό μου το στόμα!
Τριάντα χρόνια, παιδί μου, δε σ’ έμαθ’ ακόμα!

Κώστας Βάρναλης, Γιάννης Ρίτσος, Μάριος Βάρβογλης

Hot this week

Όταν όλα γίνονται εμπόρευμα, τι μένει από τη δημοκρατία;

Υπάρχουν εποχές που οι κοινωνίες χάνουν τη δημοκρατία τους...

βότσαλο: όταν η ανάπτυξη γίνεται με σεβασμό

Υπάρχουν φορές που η ανάπτυξη δεν έρχεται με μεγάλες...

πέρα πηγάδι: ένας θησαυρός που περιμένει

Η Ιθάκη δεν χρειάζεται απλώς περισσότερους τουρίστες. Χρειάζεται ένα σχέδιο...

Η κοινωνική αντίσταση γίνεται πλέον καθήκον

Η ανθρωπότητα δεν ήταν ποτέ τόσο πλούσια. Παράγει περισσότερο πλούτο,...

Le Figaro: Η παγκόσμια Ιθάκη

Η είδηση είναι σημαντική. Η γαλλική Le Figaro, ένα από τα...

Topics

Όταν όλα γίνονται εμπόρευμα, τι μένει από τη δημοκρατία;

Υπάρχουν εποχές που οι κοινωνίες χάνουν τη δημοκρατία τους...

βότσαλο: όταν η ανάπτυξη γίνεται με σεβασμό

Υπάρχουν φορές που η ανάπτυξη δεν έρχεται με μεγάλες...

πέρα πηγάδι: ένας θησαυρός που περιμένει

Η Ιθάκη δεν χρειάζεται απλώς περισσότερους τουρίστες. Χρειάζεται ένα σχέδιο...

Η κοινωνική αντίσταση γίνεται πλέον καθήκον

Η ανθρωπότητα δεν ήταν ποτέ τόσο πλούσια. Παράγει περισσότερο πλούτο,...

Le Figaro: Η παγκόσμια Ιθάκη

Η είδηση είναι σημαντική. Η γαλλική Le Figaro, ένα από τα...

μιλάει ο τραμπ, εισπράττουν οι πολυεθνικές;

Κάθε φορά που ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει μια εμπρηστική...

δύο θιακοί στους 400+1

Η Ιθάκη είναι ένα μικρό νησί. Μικρό σε πληθυσμό,...

η μεγάλη βουτιά

Η κόρη μου ήθελε να δει αν θυμάμαι ακόμη...

Related Articles

Popular Categories