«Εάν ένας Αρειανός έφτανε στη Γη και έβλεπε πώς ζούμε, θα μας αντιμετώπιζε σαν τρελούς και θα είχε εκπλαγεί από τη βλακεία με την οποία οργανώνονται οι άνθρωποι». Αυτό μου είχε πει ο φιλόσοφος Σερζ Λατούς το 2013 στην πρώτη από τις συνεντεύξεις που του έχω πάρει και χωρίς ακόμα να γνωρίζει ότι στο μέλλον θα απασχολήσει τόσο πολύ τον δημόσιο διάλογο στη χώρα μας.
Δεν ξέρω φυσικά εάν αυτός ο Αρειανός ήταν ο ίδιος με αυτόν στον οποίο αναφέρθηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και που «εκεί ψηλά στον Υμηττό» βάζει σε νεαρούς την ιδέα για την αλλαγή φύλου, όπως το εξιστόρησε ο πρόεδρος της Ν.Δ. στη Βουλή.
Ενα ορισμένο τμήμα του πολιτικού προσωπικού, κυρίως από τη Ν.Δ. και το ΚΙΝ. ΑΛΛ., εκτίθεται ανεπανόρθωτα όταν -ακόμα και για λόγους σκοπιμότητας- επιχειρεί να μιλήσει σε μια άλλη γλώσσα εκτός της καθημερινής του, της γεμάτης κλισέ και συνθήματα, και κυρίως για θέματα που αγνοεί παντελώς. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις η θεαματική άγνοια και η κολοσσιαία παρανόηση τους οδηγούν σε μεγαλοπρεπείς «πατάτες». Η Ν.Δ. για παράδειγμα χαρακτήρισε τον Σερζ Λατούς, τον πατέρα της έννοιας της «λιτής αφθονίας», «περιθωριακό οικονομοφιλόσοφο» και ταύτισε την «αποανάπτυξη» με την «υπανάπτυξη».
Ο Λατούς, ένας από τους σοβαρότερους κριτικούς του παραγωγισμού, της αναπτυξιολαγνείας, της τεχνοκρατίας και της καταστροφής της φύσης, έχει ιδιαίτερη συμβολή στην ιστορία των ιδεών σε ό,τι αφορά έναν διαφορετικό τρόπο οργάνωσης της κοινωνίας, μαζί με φιλοσόφους όπως οι Αντρέ Γκορζ, Ιβάν Ιλίχ και Μάρεϊ Μπούκτσιν.
«Η ρήξη που προτείνει το πρόγραμμα της αποανάπτυξης συνίσταται στη διατύπωση ενός διαφορετικού ορισμού για την ευτυχία, η οποία συνίσταται στη λιτή αφθονία μέσα σε μια αλληλέγγυα κοινωνία» γράφει στο βιβλίο του «Προς μια κοινωνία της λιτής αφθονίας» (Εκδόσεις των Συναδέλφων) και προσθέτει ότι αυτή προϋποθέτει «την έξοδο από τον φαύλο κύκλο της απεριόριστης δημιουργίας αναγκών και προϊόντων».
Φυσικά, διευκρινίζει -προλαβαίνοντας τους αδιάβαστους και αγράμματους πολιτικούς των fake news- ότι θα πρέπει να αντιπαρατάξουμε την εκούσια αποανάπτυξη στην αποανάπτυξη η οποία επιβάλλεται στην κοινωνία με βίαιο τρόπο. «Η πρώτη μπορεί να συγκριθεί με μια κούρα λιτοδίαιτης διατροφής, την οποία υιοθετεί μια κοινωνία για να αυξήσει την ευεξία της, όταν η υπερκατανάλωση αρχίζει να την απειλεί με παχυσαρκία» τονίζει.
Οι έννοιες της «αποανάπτυξης» και της «λιτής αφθονίας» εντάσσονται έτσι σ’ ένα γενικότερο πλαίσιο-πρόγραμμα το οποίο εμπεριέχει την αυτονομία και τη δημοκρατία και συγκρούεται με το πνεύμα του καπιταλισμού, δηλαδή την αέναη παραγωγή και κατανάλωση προϊόντων, η οποία αλλοτριώνει τους ανθρώπους και καταστρέφει με ραγδαίους πλέον ρυθμούς τη φύση.
Εννοείται ότι είναι υπερβολικό να περιμένουμε από πολιτικούς που παπαγαλίζουν Φρίντμαν και Χάγιεκ, που φαντασιώνονται ασφαλιστικά συστήματα τύπου Πινοσέτ και αναμασούν καθημερινά κοινοτοπίες, μπουρδολογώντας ασύστολα, να μπορούν να συζητήσουν σοβαρά για θεωρητικά και πρακτικά ζητήματα της πολιτικής.
Αυτοί αποτελούν το πιο αντιπροσωπευτικό δείγμα αλλοτρίωσης και αποξένωσης από την καθημερινή και φυσιολογική ζωή των ανθρώπων και σ’ αυτούς ίσως αναφερόταν με οίκτο ο Γερμανός κοινωνιολόγος Χανς Μάγκνους Eντσενσμπέργκερ, στο δοκίμιό του «Ελεος για τους πολιτικούς» («Πολιτική και Πολιτισμός», εκδόσεις Scripta, Αθήνα 2000).
