Καμιά φορά σκέφτομαι πόσο βαρύ είναι το έργο των λογικών ανθρώπων. Των ανθρώπων που προσπαθούν να ενώσουν την κοινωνία και το κάνουν αυτό σε μια εποχή συγκεκριμένη, όπου η χώρα τους «βλέπει» τη χώρα με την οποία γειτονεύει να απομακρύνεται από τη δικαιοσύνη, τη λογική, την αλήθεια.
Ο πολιτισμός βοήθησε να μείνουμε μακριά από την επιρροή δυνάμεων που μας έριχναν στη βαρβαρότητα. Ο «λογικός άνθρωπος» πρέπει να εστιάσει στον πολιτισμό, τη στιγμή που ο «μαζικός άνθρωπος» εντυπωσιάζεται με κορόνες και φτηνή ρητορική. Πώς να αναστηλωθεί η πίστη μας στη δυνατότητα της προόδου όταν πολιτικοί, διανοούμενοι, άνθρωποι των τεχνών και των γραμμάτων (και… δημοσιογράφοι) συμβάλλουν καθημερινά στον «βάρβαρο» διάλογο ανθρωποφαγίας;
Ο «λογικός άνθρωπος» έχει μεγάλο σθένος, κατανοεί την κατάσταση, εκτοπίζει κάθε χυδαίο πατριωτισμό και τον αντικαθιστά με το ευγενικό είδος πατριωτισμού στους κύκλους που συναναστρέφεται όταν η ατυχής έκβαση πολιτικών δραστηριοτήτων του παρελθόντος (ίσως και του παρόντος) κρατάει άσβηστα τα εθνικιστικά πάθη, ακόμη και σε άτομα που κατά βάθος θα ήθελαν να απαλλαγούν από αυτά. Προσπαθεί να θυμίζει σε κάθε ευκαιρία πως τα σύγχρονα κράτη έχουν «καταστραφεί» κατά περιόδους, πνευματικά και οικονομικά, από τη μισαλλοδοξία.
Εχω την αίσθηση πως ο «λογικός άνθρωπος» είναι ο ελεύθερος άνθρωπος. Σε αντίθεση με τον διχαστικό άνθρωπο, που είναι συνήθως αιχμάλωτος του εγωισμού του, αισθάνεται ανασφάλεια και μοναξιά, αρνούμενος πολλές φορές τις απλές και απέριττες χαρές της ζωής, κυριευμένος από αρνητικά συναισθήματα. Αναλογίζομαι κάποιους λογικούς ανθρώπους, πολλές φορές αγωνίστηκαν με το «αλυσοδεμένο» πνεύμα ενός κόμματος, ή ακόμα και μιας ολόκληρης κοινωνίας.
Πολλές φορές νομίζουμε πως στη λογική δεν υπάρχει πάθος. Είναι λάθος. Η αποτελεσματικότητα των λογικών επιχειρημάτων και η σταθερότητα με την οποία εκφράζονται απαιτούν όχι μόνο πάθος αλλά και αντίσταση στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα που μαστίζεται από την αλλοτριωμένη σκέψη που σε προεκλογικές περιόδους γίνεται ακόμα πιο ισχυρή. Είναι αυτές οι περίοδοι ακριβώς για τις οποίες ο Μαρξ είχε σχολιάσει: Λογική υπάρχει πάντα, αλλά όχι πάντα σε λογική μορφή.
