τον κακό τους τον καιρό

Ο πλανήτης κινδυνεύει πλέον πολύ σοβαρά από την κλιματική αλλαγή και χρειάζεται συλλογική δράση προκειμένου να σωθεί, οι αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων όμως την καθιστούν δυσκολότερη και συνιστούν πλέον τον σημαντικότερο κίνδυνο που απειλεί άμεσα την υφήλιο σήμερα, προειδοποιεί η έκθεση Global Risks Report 2019 του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ που ανοίγει τις πύλες του την επόμενη Τρίτη στο Νταβός της Ελβετίας.

Η έκθεση -αποτέλεσμα έρευνας μεταξύ περίπου 1.000 πολιτικών, ακαδημαϊκών και επικεφαλής επιχειρήσεων- υπογραμμίζει ότι 3 από τους 5 σημαντικότερους κινδύνους με βάση την πιθανότητα να συμβούν και 4 στους 5 με βάση το βάθος των επιπτώσεών τους είναι περιβαλλοντικοί.

Μεταξύ αυτών οι ακραίες καιρικές συνθήκες αποτελούν το σημαντικότερο, ενώ ένα μεγάλο μέρος των ερωτηθέντων εκφράζει την ανησυχία του για την αποτυχία υιοθέτησης μιας παγκόσμιας περιβαλλοντικής πολιτικής.

Δασικές καταστροφές

Τα αποτελέσματα αυτής της αδράνειας έχουν αρχίσει να φαίνονται πλέον ξεκάθαρα στην απώλεια της βιοποικιλότητας (τα είδη έχουν μειωθεί κατά 60% σε σχέση με το 1970), την ανθρώπινη διατροφική αλυσίδα, την υγεία και την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη.

Φυσικές καταστροφές και καταστροφές εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας συμπληρώνουν τους κινδύνους.

Την ίδια στιγμή οι γεωπολιτικές και γεωοικονομικές εντάσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων του κόσμου -όπως ο εμπορικός πόλεμος ΗΠΑ-Κίνας- αυξάνονται αποτελώντας τον πιο επείγοντα κίνδυνο.

Η εποχή της παγκοσμιοποίησης αφήνει τη θέση της σε μια περίοδο αποκλίσεων και διαφοροποίησης μεταξύ των χωρών, καθιστώντας δυσκολότερη τη συνεργασία που χρειάζεται για την αντιμετώπιση μιας νέας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.

Στη διάρκεια του 2018 οι μακροοικονομικοί κίνδυνοι έγιναν πιο εμφανείς: η αστάθεια στις διεθνείς κεφαλαιαγορές αυξήθηκε, ενώ ο ανοδικός κύκλος της παγκόσμιας οικονομίας έφτασε στο ανώτερο σημείο του και πλέον επιβραδύνει.

Είναι κυρίως αποτέλεσμα των εξελίξεων στις αναπτυγμένες οικονομίες, η ανάπτυξη των οποίων, σύμφωνα με το ΔΝΤ, θα υποχωρήσει από το 2,4% το 2018 σε 2,1% φέτος και σε 1,5% το 2022.

Εντονες όμως ανησυχίες προκαλεί και η επιβράδυνση της ανάπτυξης στην Κίνα -από 6,6% πέρυσι σε 6,2% φέτος και 5,8% το 2022.

Σε αυτό το επιδεινούμενο μακροοικονομικό περιβάλλον, η εκτόξευση του παγκόσμιου χρέους στο 225% του παγκόσμιου ΑΕΠ -σε σημαντικά υψηλότερο από το αντίστοιχο προ κρίσης επίπεδο- συνιστά ακόμη ένα λόγο ανησυχίας.

Το αυξανόμενο σφίξιμο των χρηματοδοτικών συνθηκών τροφοδοτεί ήδη έντονες πιέσεις στις χώρες που δημιούργησαν χρέη σε δολάριο κατά την περίοδο των χαμηλών επιτοκίων.

Ετσι τον περασμένο Οκτώβριο πάνω από το 45% των χωρών χαμηλού εισοδήματος βρίσκονταν αντιμέτωπες ή είχαν υψηλό κίνδυνο χρεοκοπίας έναντι 1/3 αυτών το 2016.

Οικονομική ανισότητα

Ενας ακόμη σημαντικός παράγοντας που διαμορφώνει το πεδίο των κινδύνων είναι η οικονομική ανισότητα.

Η αυξανόμενη ανισότητα στην κατανομή εισοδημάτων και πλούτου κατατάσσεται 4η στη λίστα και -σύμφωνα με περσινή έρευνα- οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην τεράστια μεταβίβαση πλούτου τα τελευταία 50 χρόνια από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα.

Η μελέτη υπογραμμίζει χαρακτηριστικά ότι, ενώ ο εθνικός πλούτος αυξήθηκε στις πλούσιες χώρες, ο συνολικός πλούτος του Δημοσίου σήμερα βρίσκεται κοντά στο μηδέν ή αρνητικά.

Τέλος, σύμφωνα με την έκθεση, πηγή ανησυχίας αποτελούν ο αυξανόμενος βαθμός τεχνολογικής ευπάθειας (τα 2/3 των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι fake news και κλοπές προσωπικών στοιχείων θα αυξηθούν φέτος), η επιδεινούμενη ψυχολογική και συναισθηματική ευεξία των ανθρώπων σε έναν αυξανόμενα αγχώδη, δυστυχή και μοναχικό κόσμο (700 εκατομμύρια σε όλο τον κόσμο αντιμετωπίζουν ψυχικά προβλήματα), οι βιολογικές απειλές, στις οποίες η ανθρωπότητα είναι απροετοίμαστη, αλλά και τα αυξανόμενα επίπεδα της θάλασσας που απειλούν περισσότερα από 800 εκατ. ανθρώπους, οι οποίοι ζουν σήμερα σε 570 παραθαλάσσιες πόλεις.