iloveithaki.gr, 20/5/2026
η ιθάκη δεν είναι φτωχό νησί επειδή δεν περνά χρήμα από πάνω της.
είναι φτωχό νησί γιατί το χρήμα δεν μένει εδώ.
μπαίνει στο νησί χρήμα από συντάξεις, από λίγους ακόμη ναυτικούς, από ενοικιάσεις σπιτιών και βιλών, από την εστίαση, από μισθούς δημοσίων και δημοτικών υπαλλήλων, από μικρές δουλειές του καλοκαιριού, από λίγες ελιές, λίγο ψάρι, λίγες επιδοτήσεις και κάποια ευρωπαϊκά προγράμματα.
όμως το μεγαλύτερο μέρος αυτού του χρήματος φεύγει ξανά έξω.
φεύγει στις τράπεζες, στους τόκους, στα δάνεια, στις κάρτες, στις συνεχείς χρεώσεις, στα καύσιμα, στους λογαριασμούς, στις εισαγωγές προϊόντων και στους μεγάλους προμηθευτές.
ο θιακός δουλεύει, ιδρώνει, περιμένει τη σεζόν, περιμένει τον πελάτη, περιμένει τη σύνταξη — και στο τέλος ίσα που κρατιέται όρθιος.
η πιο σταθερή οικονομική δύναμη του νησιού σήμερα δεν είναι ούτε το ξενοδοχείο ούτε η βίλα ούτε το beach bar.
είναι ο συνταξιούχος.
ο παππούς και η γιαγιά που με τη σύνταξη κρατούν σπίτια, παιδιά, εγγόνια, λογαριασμούς, φάρμακα, μικρομάγαζα και πολλές φορές ολόκληρες οικογένειες.
και βέβαια αυτό έχει και μια ανθρώπινη πλευρά:
οι ηλικιωμένοι στην ιθάκη συνήθως δεν πετιούνται στην άκρη όπως σε άλλες κοινωνίες. τους προσέχουν γιατί αποτελούν ακόμη πυλώνα ζωής για την οικογένεια.
όμως αυτό δεν μπορεί να θεωρείται υγιές οικονομικό μοντέλο για ένα νησί με ιστορία ναυτοσύνης, αγώνα και αξιοπρέπειας.
παλιά η ιθάκη είχε φτώχεια, αλλά είχε και παραγωγή.
είχε καΐκια, δίχτυα, λάδι, αμπέλια, χωράφια, ναυτικούς, μικρά κοπάδια, μαστόρους.
κυκλοφορούσε λιγότερο χρήμα αλλά περισσότερο νόημα.
σήμερα κυκλοφορούν περισσότερα ευρώ και λιγότερη ζωή.
οι νέοι συχνά δουλεύουν εποχικά χωρίς προοπτική.
πολλοί μορφωμένοι άνθρωποι γίνονται γκαρσόνια, οδηγοί ή υπάλληλοι λίγων μηνών.
οι μικροί ψαράδες σβήνουν.
οι ελιές μένουν αμάζευτες
τα χωράφια γίνονται λόγγοι.
κι ένα μεγάλο μέρος της τοπικής οικονομίας εξαρτάται από τουρισμό που στην πραγματικότητα τρέφει περισσότερο τις τράπεζες παρά την κοινωνία.
γιατί όταν ο άλλος δουλεύει έξι μήνες μόνο για να πληρώνει δάνεια, επιτόκια, φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, τότε κάτι δεν πάει καλά.
και το χειρότερο;
όλο αυτό παρουσιάζεται σαν “ανάπτυξη”.
ανάπτυξη όμως χωρίς δίκαιη κατανομή δεν είναι πρόοδος.
είναι καλοφτιαγμένη βιτρίνα.
η ιθάκη δεν χρειάζεται να γίνει ούτε ντουμπάι ούτε μύκονος.
χρειάζεται να παραμείνει κοινωνία.
να μπορεί ο άνθρωπος να ζει αξιοπρεπώς από τη δουλειά του.
να στηριχθούν οι μικροί ψαράδες, οι ελιές, η ποιοτική τοπική παραγωγή, οι νέοι άνθρωποι που θέλουν να μείνουν.
να συνδεθεί ο τουρισμός με την πραγματική οικονομία του τόπου κι όχι μόνο με δάνεια, κρατήσεις και πλατφόρμες.
γιατί αν χαθεί η κοινωνία, στο τέλος θα χαθεί και ο ίδιος ο τουρισμός.
κανένα νησί δεν μπορεί να επιβιώσει μόνο σαν όμορφο φόντο για φωτογραφίες.
χρειάζεται ανθρώπους που να μπορούν να ζουν εκεί.
επιμύθιο
η ιθάκη δεν ζητά θαύματα.
ζητά δικαιοσύνη.
γιατί όταν ένας τόπος γεμίζει τουρίστες το καλοκαίρι αλλά αδειάζει από ζωή τον χειμώνα, τότε κάτι βαθιά άδικο συμβαίνει
«η φάμπρικα» δεν είναι απλώς τραγούδι για τη δουλειά.
είναι τραγούδι για τον άνθρωπο που γίνεται γρανάζι.
μιλά για εκείνον που ξυπνά πριν φέξει, που πουλά τον χρόνο, τη δύναμη και πολλές φορές την ίδια του τη ζωή για να γυρίζει ένας μηχανισμός που σχεδόν ποτέ δεν του ανήκει.
κι όμως μέσα στο τραγούδι υπάρχει κάτι βαθιά ανθρώπινο και ελληνικό:
η αξιοπρέπεια του απλού εργαζόμενου.
ο εργάτης, ο ναυτικός, ο γκαρσόνι, ο ψαράς, μπορεί να κουράζεται και να αδικείται, αλλά συνεχίζει.
κρατά την κοινωνία όρθια χωρίς ποτέ να εμφανίζεται στα μεγάλα λόγια περί “ανάπτυξης”.
γιατί κι εδώ η “φάμπρικα” συνεχίζει να δουλεύει:
ο θιακός τρέχει όλη μέρα, η σεζόν καίει ανθρώπους, τα λεφτά περνούν από τα χέρια των πολλών και μαζεύονται στους λίγους.
και στο τέλος μένει η ίδια πικρή απορία:
ποιος παράγει τελικά τον πλούτο
και ποιος τον καρπώνεται;
