οδηγίες προς θιακούς ναυτιλλομένους

το θιάκι κινδυνεύει να αδειάσει κι εμείς περισσεύουμε στα λόγια

«γράφουν και μιλούν συνεχώς για τα προβλήματα του τόπου. στο θέμα της ερήμωσης, όμως, οι δημόσιες τοποθετήσεις τους δεν με πείθουν ότι του δίνουν την προτεραιότητα που χρειάζεται.». κάθε αφορμή τούς έρχεται θεόσταλτη. ανακοίνωση στην ανακοίνωση, καταγγελία στην καταγγελία, απάντηση στην απάντηση. τόση πολιτική δραστηριότητα, που απορεί κανείς πότε προλαβαίνουν να κάνουν και κάτι άλλο.

μα όταν η κουβέντα φτάνει στην ερήμωση που απειλεί το θιάκι, πέφτουν οι τόνοι. κάτι χλιαρές δηλώσεις, κάτι ευρωπαϊκά προγράμματα, κάτι σχέδια για το μέλλον. ο νέος όμως πρέπει να πληρώσει τον λογαριασμό σήμερα. δεν δέχονται στο ταμείο ανακοινώσεις και μελέτες.

οι οδηγίες αφορούν όλους. δήμαρχο, συμβούλους, αντιπολίτευση. κι εμάς που γράφουμε.

καλά κάνει η αντιπολίτευση και επανέρχεται στα άλυτα προβλήματα. δεν εξαφανίζονται επειδή κουραστήκαμε να τα ακούμε. αλλά το «σας τα λέγαμε» το εμπεδώσαμε. χρόνια το ίδιο τροπάρι, σε βαριέται κι ο θεός — ακόμη κι όταν έχεις δίκιο. χρειάζεται και το επόμενο βήμα: τι προτείνεις, τι διεκδικείς, πώς πιέζεις για αποτέλεσμα;

κι ο δήμαρχος ας κοιτάξει την ανανέωση της ομάδας του. χρειάζεται η πείρα, χρειάζονται όμως και νέοι άνθρωποι, άλλες γνώσεις, διαφορετικές ιδέες. η μακρόχρονη παρουσία δεν αποτελεί από μόνη της προσόν. οι καρέκλες δεν είναι οικογενειακά κειμήλια.

οι εύκολες κουβέντες τελειώνουν στον λογαριασμό

εύκολα λέμε «φθηνά σπίτια και δουλειές όλο τον χρόνο».

ποιος όμως θα υποχρεώσει έναν ιδιοκτήτη να νοικιάσει φθηνότερα; ποιες δουλειές μπορούν να δημιουργηθούν; εργοστάσια δεν πρόκειται να ξεφυτρώσουν επειδή τα ζητήσαμε.

και το «να γυρίσουν οι νέοι» εύκολο είναι. να εγκαταλείψουν τη δουλειά που βρήκαν αλλού και να επιστρέψουν σε τι; στην υπόσχεση ότι κάποτε θα ανοίξει ένα πρόγραμμα;

υπάρχουν παιδιά που δουλεύουν στο εξωτερικό και μαζεύουν χρήματα για να επισκευάσουν ένα παλιό οικογενειακό σπίτι, να το αξιοποιήσουν τουριστικά και να επιστρέψουν. ο νέος που παλεύει ήδη εδώ από πού θα ξεκινήσει; με τι κεφάλαιο και ποιες εξασφαλίσεις;

υπάρχουν χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το Ταμείο Εγγυοδοσίας ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ και το Ταμείο Μικροπιστώσεων. έχουν όμως προϋποθέσεις και περιορισμούς. δεν αποτελούν αυτόματη χρηματοδότηση κάθε νέου ή κάθε ανακαίνισης. κι ένα δάνειο παραμένει χρέος, ακόμη κι όταν υπάρχει εγγύηση υπέρ της τράπεζας.

δεν μπορεί η προϋπόθεση για να μείνεις στον τόπο σου να είναι να έχεις ήδη οικονομική άνεση.

ούτε τα μεγάλα έργα λύνουν αυτομάτως το πρόβλημα. τα συνεργεία μπορεί να έρθουν, να δουλέψουν και να φύγουν. άλλο η προσωρινή οικονομική κίνηση και άλλο η μόνιμη απασχόληση. κι όποιος ζει εδώ και μεγαλώνει την οικογένειά του στηρίζει το νησί, ανεξάρτητα από την καταγωγή του.

τρία πράγματα που αξίζει να δουλευτούν

δεν έχουμε τη μαγική λύση. δεν θα κάνουμε τους έξυπνους στους νέους που ψάχνουν καθημερινά τρόπο να σταθούν. ούτε μηδενίζουμε τον τεράστιο αγώνα για να κρατηθούν γιατροί και σχολεία.

ακριβώς επειδή το πρόβλημα είναι δύσκολο, απαιτεί περισσότερη δουλειά από μια παράγραφο σε ανακοίνωση.

πρώτον, τηλεργασία με πραγματικό εισόδημα. ποιοι μπορούν να δουλεύουν από το θιάκι, για ποιους εργοδότες και με ποιες προϋποθέσεις; ένας χώρος με γραφεία και ίντερνετ δεν γεννάει μισθούς. η ευρωπαϊκή έρευνα της Eurofound για την τηλεργασία αναγνωρίζει τις δυνατότητές της, αλλά και τη σημασία των κατάλληλων θέσεων εργασίας και της ψηφιακής σύνδεσης.

δεύτερον, κατάρτιση για συγκεκριμένες θέσεις. όταν σχεδιάζεται ένα έργο, να μαθαίνουμε πόσους εργαζομένους θα χρειάζεται για τη λειτουργία του και τι προσόντα απαιτεί. να προλαβαίνουν οι ενδιαφερόμενοι κάτοικοι να εκπαιδευτούν και να αποκτήσουν τις απαραίτητες πιστοποιήσεις. όχι να ανακαλύπτουμε στο τέλος ότι «δεν υπάρχουν κατάλληλοι».

τρίτον, δημόσιες υπηρεσίες με προσωπικό που παραμένει. να αξιοποιείται η εντοπιότητα όπου προβλέπεται και να διεκδικούνται συγκεκριμένα κίνητρα παραμονής όπου χρειάζονται. το ΑΣΕΠ εξηγεί το κριτήριο της εντοπιότητας, αλλά οι κανόνες δεν είναι ίδιοι για όλους τους κλάδους. χρειάζεται συγκεκριμένη πρόταση για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές, όχι ένα σύνθημα που τα χωράει όλα και δεν δεσμεύει κανέναν.

αλλού βάζουν συγκεκριμένα μέτρα στο τραπέζι

στις Βαλεαρίδες της ισπανίας, για το σχολικό έτος 2026–2027, προβλέπονται πρόσθετα μηνιαία επιδόματα για εκπαιδευτικούς σε θέσεις δύσκολης κάλυψης: 200 ευρώ στη Μενόρκα, 300 στην Ίμπιζα και 400 στη Φορμεντέρα για θέσεις πολύ δύσκολης κάλυψης. τα ποσά και οι προϋποθέσεις αναφέρονται στην επίσημη ανακοίνωση της περιφερειακής κυβέρνησης.

στην Έλβα της ιταλίας χρησιμοποιήθηκαν ειδικοί διαγωνισμοί για νέους γιατρούς, με οικονομικά κίνητρα, εκπαίδευση και επαγγελματική εξέλιξη. η επίσημη αποτίμηση της περιφέρειας Τοσκάνης καταγράφει και προσλήψεις που πραγματοποιήθηκαν.

στο γαλλικό νησί Île d’Yeu, το τοπικό σχέδιο υγείας περιλαμβάνει βοήθεια στην αναζήτηση στέγης για ασκούμενους γιατρούς και προσωπικό ενίσχυσης, με συνεργασία δήμου και νοσοκομείου.

δεν αποδεικνύουν αυτά ότι λύθηκε η ερήμωση. δείχνουν όμως συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τη στελέχωση υπηρεσιών.

η ελλάδα έχει πολλές νησιωτικές ανάγκες και το κόστος μετράει. δεν ζητάμε προνόμιο αποκλειστικά για το θιάκι ούτε χρήματα χωρίς σχέδιο. ζητάμε κοινά κριτήρια για τα μικρά νησιά και στήριξη ανάλογη με τις πραγματικές ανάγκες.

αλλά και το άδειασμα ενός τόπου έχει κόστος. δεν γίνεται αυτό να λείπει από τον λογαριασμό.

τα προγράμματα να κρίνονται από το αποτέλεσμα

τα ευρωπαϊκά προγράμματα μπορούν να βοηθήσουν. το όνομά τους όμως δεν αποτελεί απάντηση για κάθε αγωνία.

ο δήμος έχει δημοσιεύσει την έναρξη διαβούλευσης για το GReco Islands. στην παρουσίαση του σχεδίου για την ιθάκη αναγνωρίζεται και η δημογραφική συρρίκνωση.

ωραία. ποια παρέμβαση θα βοηθήσει ποιον άνθρωπο, με ποια χρήματα και πότε; αυτό περιμένουμε να ακούσουμε. η συμμετοχή σε ένα πρόγραμμα είναι βήμα· δεν είναι από μόνη της αποτέλεσμα.

δήμαρχος και αντιπολίτευση ας συγκρουστούν όπου διαφωνούν. αλλά ας δουλέψουν και μαζί για κάτι που ξεπερνά τη θητεία τους και τις επόμενες εκλογές.

γιατί, αν το θιάκι αδειάσει, θα έχετε άφθονο χώρο να στήσετε τις καρέκλες σας. μόνο που δεν θα υπάρχει κόσμος να σας ακούει.

— δδμανιάς

«πού ’σουν μάγκα τον χειμώνα; τότε που το θιάκι μετράει ποιοι μένουν, ποιοι αντέχουν και ποιοι φεύγουν. γιατί το ενδιαφέρον για τον τόπο κρίνεται όταν σβήνουν τα καλοκαιρινά φώτα. εκεί χρειάζονται πράξεις — από μάγκικα λόγια χορτάσαμε.»