η… νομιμότητα της λερναίας ύδρας

Μία από τις πιο “ηρωικές” απειλές που εκτοξεύτηκαν επανειλημμένα από Ευρωπαίους πολιτικούς και την ηγεσία των θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα τελευταία χρόνια ήταν το “θα στεγνώσουμε τους φορολογικούς παραδείσους”. Και μία από τις πιο θλιβερές παραδοχές για τα… πήλινα πόδια αυτής της απειλής έγινε διά στόματος Μπάρακ Ομπάμα, στην τελευταία φάση της προεδρίας του κι αφού είχαν δημοσιευτεί τα Panama Papers: το πραγματικό σκάνδαλο, είχε πει, δεν είναι οι παραβιάσεις του νόμου -τέτοιες γίνονται πάντοτε και θεωρητικά υπάρχουν τα εργαλεία ώστε να τιμωρηθούν οι παραβάτες-, αλλά ότι “πολλές από αυτές τις πρακτικές είναι νόμιμες”. Πράγματι, όπως φάνηκε για ακόμη μια φορά από την ταυτόχρονη δημοσίευση σε 96 μέσα ενημέρωσης σε όλο τον κόσμο -συγχαρητήρια στους συναδέλφους του “Έθνους” στην Ελλάδα- της πρώτης δόσης των κρυμμένων μυστικών στα Paradise Papers, οι μεγάλες εταιρείες και οι πολύ πλούσιοι εξακολουθούν να διαθέτουν τα -κατά κανόνα νόμιμα- μέσα ώστε να αποφεύγουν τα φορολογικά βάρη που τους αναλογούν. Και το επιτυγχάνουν χάρη σε έναν συνδυασμό από πολύ αδύναμα φορολογικά συστήματα και πολύ επαγγελματικά συστήματα συμβούλων.

Δεν είναι τυχαίο ότι η κορυφαία -όπως διαφημίζεται- δικηγορική εταιρεία ειδικευμένη στις off shore που πρωταγωνιστεί στα “Χαρτιά του Παραδείσου”, η Appleby, έβγαλε ανακοίνωση μετά τις αποκαλύψεις τής δημοσιογραφικής έρευνας, στην οποία σημειώνει, μεταξύ άλλων, ότι “μελετήσαμε ενδελεχώς τις αιτιάσεις και είμαστε πολύ ικανοποιημένοι για το ότι δεν υπάρχει απόδειξη ότι κάναμε κάτι λάθος”. Όπου “λάθος” βλέπε “παράνομο”. Ναι, δεν είναι παράνομο η βασίλισσα της Αγγλίας να γλιτώνει φόρους παρκάροντας την περιουσία της σε φορολογικό παράδεισο. Αλλά θα περίμενε κανείς ότι ο αρχηγός ενός κράτους -η Ελισάβετ, μάλιστα, είναι τυπικά αρχηγός πολλών κρατών- δεν θα έδινε το κακό παράδειγμα στους υπηκόους του. Ούτε θα μπέρδευε το νόμιμο με το ηθικό. Για να αναφερθούμε σε ένα μόνο από τα πολλά πολιτικά πρόσωπα που εμπλέκονται στα Paradise Papers.

Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, πρώην υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, και από εκείνους τους πολιτικούς που -στα λόγια τουλάχιστον- ξιφουλκούσε εναντίον της φοροαποφυγής, έλεγε το βράδυ της Κυριακής στους Γερμανούς δημοσιογράφους που συμμετείχαν σ’ αυτή τη γιγαντιαία έρευνα, ότι “ο αγώνας ενάντια στους φορολογικούς παραδείσους είναι σαν τη μάχη με τη Λερναία Ύδρα. Της κόβεις ένα κεφάλι και ξεφυτρώνουν δύο στη θέση του”. Ωστόσο, ούτε ο Σόιμπλε, ούτε κανείς από τους ομολόγους του προσπάθησαν συστηματικά και συντονισμένα να στεγνώσουν τον βαλτότοπο όπου ζει και βασιλεύει το μυθικό ον με τα εννιά κεφάλια.