iloveithaki.gr, 21/1/2026
ένα χρονογράφημα με φιλοσοφική λαϊκή διάθεση, του νιόνιου του μανιά του μήδη
οι νευρώνες της φύσης, ο νομοθέτης κι ο ελεγκτής
η φύση δεν μιλάει.
δεν έχει στόμα.
δεν έχει χέρια.
μα έχει τρόπο να μας απαντάει.
με άνεμο.
με βροχή.
με συννεφιά.
με μπουνάτσα που σε νανουρίζει.
και με φουρτούνα που σε ξυπνάει απότομα.
κι εγώ λέω:
δεν γίνεται όλα αυτά να είναι “ό,τι να ’ναι”.
κάτι δουλεύει από πίσω.
κάτι κρατάει το σύστημα όρθιο.
1) οι νευρώνες της φύσης
οι δικοί μας νευρώνες είναι κύτταρα.
παίρνουν μήνυμα.
το περνάνε παρακάτω.
κι έτσι ζούμε.
η φύση, όμως, δεν έχει νευρώνες σαν τους ανθρώπους.
δεν έχει εγκέφαλο.
αλλά έχει “σημάδια”.
έχει “σήματα”.
έχει δρόμους επικοινωνίας.
και τα βασικά της εργαλεία είναι τρία:
πίεση. θερμοκρασία. υγρασία.
αυτά είναι τα γράμματα.
κι ο καιρός είναι η πρόταση.
εκεί που πέφτει η πίεση, ο αέρας τρέχει.
εκεί που ανεβαίνει η ζέστη, ο αέρας σηκώνεται.
εκεί που μαζεύεται η υγρασία, η θάλασσα μιλάει.
κι άμα τα δεις όλα μαζί, καταλαβαίνεις κάτι απλό:
ο καιρός δεν είναι “τρέλα”.
είναι κίνηση ισορροπίας.
2) το σύννεφο δεν είναι τυχαίο
σύννεφο δεν είναι βαμβάκι.
είναι νερό που άλλαξε μορφή.
ο ήλιος τραβάει την υγρασία απ’ τη θάλασσα.
ο ζεστός αέρας ανεβαίνει.
ψηλά κρυώνει.
και η υγρασία γίνεται σταγονίδια.
έτσι φτιάχνεται το σύννεφο.
κι όταν βαρύνει, ανοίγει.
κι όταν ανοίγει, ποτίζει.
δεν είναι σύμπτωση.
είναι κύκλος.
2β) η βαρύτητα, ο πιο αθόρυβος νόμος
κι αν ψάχνεις “νομοθέτη” στη φύση,
δες τη βαρύτητα.
δεν κάνει θόρυβο.
δεν έχει πρόσωπο.
δεν φωνάζει.
μα είναι παντού.
είναι αυτή που κρατάει τη θάλασσα κάτω.
που κρατάει τον αέρα γύρω απ’ τη γη.
που κάνει το σύννεφο να δώσει τη βροχή του.
που ρίχνει την κάθε σταγόνα στη γη, να ποτίσει.
χωρίς βαρύτητα,
δεν θα υπήρχε “κάτω” και “πάνω”.
δεν θα υπήρχε κύκλος νερού.
δεν θα υπήρχε καιρός όπως τον ξέρουμε.
και τότε λες:
δεν χρειάζεται πάντα εγκέφαλος.
φτάνει ένας νόμος.
κι ο κόσμος υπακούει.
3) οι άνεμοι δεν είναι “χωρίς λόγο”
πολλοί νομίζουν πως ο άνεμος είναι καπρίτσιο.
όχι.
ο άνεμος είναι ο τρόπος της φύσης να λέει:
“πάω να ισιώσω.”
η γη δεν ζεσταίνεται παντού ίδια.
άλλο το πέλαγο.
άλλο το βουνό.
άλλο ο κάμπος.
άλλο το νησί.
κι εκεί που υπάρχει διαφορά, γεννιέται κίνηση.
και η κίνηση γίνεται άνεμος.
στην ιθάκη το ξέρουμε καλά αυτό.
άλλο αέρας έξω.
άλλο μέσα νερά.
άλλο στο λιμάνι.
κι άλλο στην μπούκα.
σαν να περνάει ο αέρας από στενά.
και να τον στριμώχνει ο τόπος.
4) υπάρχει συντονισμός;
υπάρχει.
αλλά όχι σαν άνθρωπος που κάθεται σε καρέκλα και δίνει εντολές.
είναι συντονισμός χωρίς αρχηγό.
όπως τα ψάρια που στρίβουν μαζί.
κανένα δεν δίνει πρόσταγμα.
κι όμως γίνονται ένα σώμα.
όπως τα πουλιά που σχηματίζουν σμήνος.
χωρίς δήμαρχο.
χωρίς υπουργό.
χωρίς “κέντρο”.
έτσι κι η ατμόσφαιρα:
ακούει την πίεση.
ακούει τη ζέστη.
ακούει την υγρασία.
και οργανώνεται.
αυτό οι επιστήμονες το λένε “αυτο-οργάνωση”.
εμείς οι παλιοί το λέμε αλλιώς:
“δουλεύει μόνο του.”
5) κι ο νομοθέτης; ποιος έβαλε τους νόμους;
εδώ αρχίζει η μεγάλη κουβέντα.
και θέλει σεβασμό.
ο ένας θα σου πει:
ο θεός.
ο άλλος θα σου πει:
η φύση.
ο τρίτος θα σου πει:
το σύμπαν και οι σταθερές του.
κι όλοι, κατά βάθος, κάτι ίδιο ψάχνουν.
να βρουν το “γιατί” πίσω απ’ το “πώς”.
η θεολογία θα πει:
τίποτα δεν στέκει χωρίς δημιουργό.
η επιστήμη θα πει:
εγώ μπορώ να σου δείξω πώς λειτουργεί,
όχι να σου ορίσω ποιος το έγραψε.
κι εγώ, ο απλός άνθρωπος, λέω τούτο:
είτε ο νόμος γράφτηκε, είτε απλώς υπάρχει,
το θαύμα είναι ότι κρατάει.
6) κι ο ελεγκτής; ποιος ελέγχει;
εμείς θέλουμε έναν “ελεγκτή”, γιατί έτσι μάθαμε στη ζωή:
κάποιος να μας προσέχει.
κάποιος να κουμαντάρει.
μα η φύση δεν δουλεύει με επιθεωρητές.
δουλεύει με ισορροπίες.
όταν μαζεύεται πολλή ζέστη, ξεσπάει.
όταν μαζεύεται πολλή υγρασία, βρέχει.
όταν πέσει πολύ η πίεση, φυσάει.
δεν είναι τιμωρία.
δεν είναι τιμολόγιο.
είναι εκτόνωση.
κι αν υπάρχει “ελεγκτής”, όπως τον λέμε εμείς,
ίσως να είναι ο ίδιος ο νόμος.
σαν τη θάλασσα:
δεν κρατάει κακία.
μα δεν σηκώνει και λάθη.
7) συμπέρασμα, για να το κρατήσουμε ανθρώπινο
η φύση έχει νευρώνες;
όχι όπως εμείς.
μα έχει δρόμους επικοινωνίας.
έχει σήματα.
έχει τάξη.
ο νομοθέτης;
άλλος θα τον πει θεό.
άλλος θα τον πει σύμπαν.
άλλος θα πει “δεν ξέρω”.
κι ο ελεγκτής;
ίσως να είναι η ισορροπία.
που πάντα γυρίζει να πάρει πίσω αυτό που χρωστάει ο κόσμος.
κι εμείς, μικροί άνθρωποι,
καλό είναι να θυμόμαστε ένα πράγμα:
δεν είμαστε έξω απ’ τη φύση.
είμαστε μέσα της.
κι όποιος το ξεχνάει…
μια μέρα τον θυμίζει ο αέρας.
επίλογος: το μικρό θιάκι και ο λογαριασμός
κι εδώ στο μικρό το θιάκι,
που όλα φαίνονται πιο καθαρά,
καταλαβαίνεις κάτι που αλλού το ξεχνάνε.
η φύση δεν έχει κακία.
μα έχει ισορροπία.
κι άμα χαλάσεις την τάξη της,
δεν θα έρθει να βρει μόνο τον “φταίχτη”.
δεν ξεχωρίζει.
θα το πληρώσει ο ψαράς που βγαίνει με την αυγή.
θα το πληρώσει ο αγρότης που περιμένει νερό.
θα το πληρώσει η μάνα που θέλει ζέστη στο σπίτι.
θα το πληρώσει ο γέρος που δεν αντέχει άλλο κρύο.
θα το πληρώσει κι ο μικρός που τώρα μεγαλώνει.
γιατί εδώ, σε νησί,
όλα είναι κοντά.
όλα είναι ένα.
κι όπως το κύμα δεν διαλέγει βράχο,
έτσι κι η αναμπουμπούλα της φύσης
δεν διαλέγει ποιος “το άξιζε”.
αν σπάσει η ισορροπία,
θα σπάσει για όλους.
γι’ αυτό:
σεβασμός.
μέτρο.
και μυαλό.
όχι γιατί είμαστε άγιοι.
αλλά γιατί…
δεν έχουμε άλλο νησί
κι ένα τραγουδάκι για το γαμότο…
ια νύχτα θα ‘ρθει από μακριά βρε αμάν αμάν
Αέρασ πεχλιβάνησ
Να μην μπορείσ να κοιμηθείσ βρε αμάν αμάν
Μόλισ τον ανασάνεισ
Θα ‘χει θυμάρι στα μαλλιά βρε αμάν αμάν
Κράνα για σκουλαρίκια
Και μεσ στο στόμα θα γυρνά βρε αμάν αμάν
Ρητορικά χαλίκια
Θα κατεβεί σαν άρχοντασ βρε αμάν αμάν
Θα κατεβεί σαν λύκοσ
Να πάρει χρώμα και ζωή βρε αμάν αμάν
Τησ μοναξιάσ ο κήποσ
Τα μελισσάκια θα γυρνούν βρε αμάν αμάν
Γύρω απ’ τισ πολυθρόνεσ
Και το νερό το κρύσταλλο βρε αμάν αμάν
Θα ρέει απ’ τισ οθόνεσ
Αέρα να ‘σαι τιμωρόσ βρε αμάν αμάν
Να ‘σαι και παιχνιδιάρησ
Κι αν βαρεθεί η ψυχούλα μου βρε αμάν αμάν
Να ‘ρθεισ να μου την πάρεισ
Για να κοιτάει από ψηλά βρε αμάν αμάν
Του κόσμου τη ραστώνη
Να ξεχαστεί σαν των βουνών βρε αμάν αμάν
Το περσινό το χιόνι
