Ο λαός δεν φτιάχνει παροιμίες για να περνά η ώρα.
Τις φτιάχνει όταν η ζωή επαναλαμβάνεται τόσες πολλές φορές, ώστε γίνεται σοφία.
«Ανεμομαζώματα, διαολοσκορπίσματα.»
Μια φράση που δεν αφορά μόνο τα χρήματα.
Αφορά την εξουσία.
Την πολιτική.
Τις οικογένειες.
Τις επιχειρήσεις.
Ακόμη και τον ίδιο τον πολιτισμό.
Και μαζί της περπατά μια δεύτερη, πικρή λαϊκή κουβέντα.
«Δούλεψε να φας, κλέψε να έχεις.»
Δεν είναι προτροπή.
Είναι καταγγελία.
Είναι το παράπονο ενός λαού που πολλές φορές είδε τον τίμιο άνθρωπο να ιδρώνει μια ζωή για να αποκτήσει ένα σπίτι, ενώ άλλοι συγκέντρωναν πλούτη, αξιώματα και δύναμη χωρίς ανάλογη προσφορά.
Η ιστορία όμως έχει έναν περίεργο τρόπο να αποδίδει δικαιοσύνη.
Όχι πάντα γρήγορα.
Σχεδόν πάντα όμως αργά.
Ο Μάρκος Αυρήλιος υπήρξε ίσως ο σπουδαιότερος φιλόσοφος που φόρεσε ποτέ αυτοκρατορικό στέμμα.
Έγραψε για την αρετή, τη δικαιοσύνη, το μέτρο και την αυτοκυριαρχία.
Κι όμως, όταν έφτασε η ώρα να αποφασίσει ποιος θα κυβερνήσει μετά από αυτόν, δεν επέλεξε τον ικανότερο.
Επέλεξε τον γιο του.
Ήταν ίσως η πιο ανθρώπινη αδυναμία ενός μεγάλου ανθρώπου.
Και πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι αυτή η επιλογή άνοιξε τον δρόμο για το τέλος της πιο σταθερής περιόδου της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Η ιστορία επαναλαμβάνεται.
Πολιτικοί σχηματίζουν συνδυασμούς μόνο για να κερδίσουν εκλογές.
Άνθρωποι χωρίς κοινές αρχές, χωρίς κοινό όραμα, χωρίς κοινή πορεία.
Όσο φυσά ο άνεμος της εξουσίας, όλα μοιάζουν αρμονικά.
Όταν όμως έρθει η πρώτη δυσκολία, αρχίζουν οι διασπάσεις.
Οι κατηγορίες.
Οι αποχωρήσεις.
Τα ανεμομαζώματα γίνονται διαολοσκορπίσματα.
Το ίδιο συμβαίνει στις επιχειρήσεις.
Το ίδιο στις οικογένειες.
Πόσες περιουσίες έγιναν αιτία να χαθούν αδέλφια;
Πόσοι άνθρωποι σταμάτησαν να μιλούν μεταξύ τους για ένα χωράφι, ένα σπίτι ή μια διαθήκη;
Οι περιουσίες μπορούν να κληρονομηθούν.
Οι αξίες ποτέ.
Κάθε γενιά πρέπει να τις δημιουργήσει από την αρχή.
Ακόμη και οι ισχυρότεροι άνθρωποι του κόσμου δεν κατάφεραν να αγοράσουν αυτό που πραγματικά έχει αξία.
Ο Αριστοτέλης Ωνάσης απέκτησε πλούτο που ελάχιστοι άνθρωποι γνώρισαν.
Πλοία.
Αεροπλάνα.
Νησιά.
Δόξα.
Επιρροή.
Όμως η απώλεια του γιου του απέδειξε ότι υπάρχει μια πραγματικότητα μπροστά στην οποία ο πλούτος γονατίζει.
Η ζωή.
Και τότε γεννιέται ένα ακόμη μεγαλύτερο ερώτημα.
Τι είναι τελικά πολιτισμός;
Είναι οι ουρανοξύστες;
Οι τράπεζες;
Οι δείκτες των χρηματιστηρίων;
Ή μήπως είναι ο τρόπος που φερόμαστε σε ό,τι δεν μπορεί να αντισταθεί;
Στις φάλαινες που κυνηγήσαμε μέχρι να καταρρεύσουν πολλοί πληθυσμοί τους.
Στις φώκιες που εξοντώθηκαν σε πολλές περιοχές.
Στις λευκές αρκούδες που σήμερα απειλούνται από τις αλλαγές στο περιβάλλον τους.
Στα δάση που κόψαμε.
Στα ποτάμια που μολύναμε.
Και, πολλές φορές, στους ίδιους τους ανθρώπους.
Ίσως λοιπόν ο πολιτισμός να μην είναι η δύναμη να κυριαρχείς.
Ίσως να είναι η σοφία να βάζεις όρια στη δύναμή σου.
Να αποκτάς χωρίς να λεηλατείς.
Να κυβερνάς χωρίς να αλαζονεύεσαι.
Να κληροδοτείς χωρίς να διχάζεις.
Να συνεργάζεσαι χωρίς να εξαπατάς.
Να αφήνεις στα παιδιά σου όχι μόνο περιουσία, αλλά και λόγο να είναι περήφανα για τον τρόπο που αυτή αποκτήθηκε.
Γιατί στο τέλος δεν διαλύονται μόνο τα πλούτη.
Διαλύονται οι εξουσίες.
Οι αυτοκρατορίες.
Τα κόμματα.
Οι οικογένειες.
Κάθε δημιούργημα που χτίστηκε πάνω στην αλαζονεία αντί για την αξία.
Ο λαός το είπε με δύο μόνο λέξεις.
Και δύσκολα βρέθηκε ιστορία που να τον διέψευσε.
Ανεμομαζώματα, διαολοσκορπίσματα.
*«Το “Να μ’ αγαπάς” του Παύλου Σιδηρόπουλου δεν ζητά πλούτη, εξουσία ή δόξα. Ζητά το πιο δύσκολο πράγμα στον κόσμο: μια αληθινή ανθρώπινη σχέση. Ίσως γι’ αυτό παραμένει διαχρονικό. Σε μια εποχή που η αλαζονεία συχνά μετριέται με χρήματα, αξιώματα και δύναμη, ο Σιδηρόπουλος θυμίζει ότι στο τέλος ο άνθρωπος δεν σώζεται από όσα απέκτησε, αλλά από το αν αγάπησε και αγαπήθηκε. Όλα τα άλλα, όσο μεγάλα κι αν φαίνονται, μπορεί να γίνουν… ανεμομαζώματα, διαολοσκορπίσματα.» δδμανιάς
