Την ώρα που μεγάλο μέρος της Ευρώπης δοκιμάζεται από έναν ακόμη ισχυρό καύσωνα, με θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 40 βαθμούς και με τραγικές συνέπειες για τους πιο ευάλωτους ανθρώπους, στο Θιάκι ζούμε –μέχρι σήμερα τουλάχιστον– μια διαφορετική πραγματικότητα.
Ναι, κάνει ζέστη.
Αλλά ακόμη κοιμόμαστε με έναν ανεμιστήρα.
Τα κλιματιστικά λειτουργούν λίγες ώρες.
Οι πισίνες κρατούν ακόμη δροσερό νερό.
Δεν έχουμε νιώσει εκείνη τη βαριά, αποπνικτική αίσθηση που μετατρέπει το καλοκαίρι σε δοκιμασία.
Θα δούμε τι θα φέρει ο Ιούλιος. Τον Αύγουστο, προσωπικά, δεν τον φοβάμαι τόσο. Η εμπειρία μου λέει ότι πολλές φορές η θάλασσα βρίσκει τον τρόπο να ισορροπεί τα πράγματα.
Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη περιουσία του τόπου μας.
Όχι μόνο οι παραλίες.
Όχι μόνο το γαλάζιο του Ιονίου.
Αλλά το ίδιο το κλίμα του.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι ο φετινός ευρωπαϊκός καύσωνας ενισχύθηκε από ένα φαινόμενο που ονομάζουν Omega Block. Ένας ισχυρός αντικυκλώνας μένει σχεδόν ακίνητος πάνω από μια περιοχή και εμποδίζει την είσοδο ψυχρότερων αέριων μαζών. Έτσι, η ζέστη εγκλωβίζεται για πολλές ημέρες και οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν συνεχώς.
Μέχρι σήμερα, αυτός ο μηχανισμός δεν επηρέασε το Ιόνιο με την ίδια ένταση που επηρέασε την κεντρική και δυτική Ευρώπη.
Η θάλασσα εξακολουθεί να δροσίζει τις νύχτες.
Τα μικρά καλοκαιρινά μπουρίνια εμφανίζονται κατά διαστήματα.
Οι θαλάσσιες αύρες ανανεώνουν τον αέρα.
Αυτά δεν είναι μικρές λεπτομέρειες.
Είναι οι λόγοι που ένας τόπος παραμένει ανθρώπινος ακόμη και στις δύσκολες ημέρες.
Γύρω από το κλίμα ακούγονται πολλά.
Άλλοι λένε ότι όλα οφείλονται στην ανθρώπινη δραστηριότητα.
Άλλοι ότι όλα είναι φυσικοί κύκλοι της Γης.
Η πραγματικότητα φαίνεται πιο σύνθετη.
Η Γη άλλαζε πάντοτε κλίμα.
Υπήρξαν εποχές πολύ θερμότερες από τη σημερινή και άλλες όπου μεγάλα τμήματα του πλανήτη ήταν σκεπασμένα από πάγους.
Οι περισσότεροι επιστήμονες θεωρούν ότι η σημερινή αύξηση της μέσης θερμοκρασίας συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τα αέρια του θερμοκηπίου που εκπέμπει ο άνθρωπος. Παράλληλα, αναγνωρίζουν ότι φυσικοί μηχανισμοί, όπως οι ατμοσφαιρικές κυκλοφορίες και οι μεταβολές στους ωκεανούς, επηρεάζουν επίσης τον καιρό.
Η επιστήμη δεν εξετάζει έναν μόνο παράγοντα.
Εξετάζει όλους μαζί.
Ένα ακόμη φυσικό φαινόμενο είναι το Ελ Νίνιο.
Πρόκειται για περιοδική θέρμανση των νερών στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό, η οποία μπορεί να επηρεάσει τον καιρό σε πολλές περιοχές του κόσμου. Δεν προκαλεί από μόνο του τους ευρωπαϊκούς καύσωνες, αλλά σε ορισμένες χρονιές μπορεί να συμβάλει ώστε η παγκόσμια μέση θερμοκρασία να είναι υψηλότερη.
Άλλο θέμα είναι η τρύπα του όζοντος.
Συχνά συγχέεται με την υπερθέρμανση του πλανήτη, αλλά πρόκειται για διαφορετικό φαινόμενο. Η στιβάδα του όζοντος προστατεύει τη ζωή από την υπεριώδη ακτινοβολία του Ήλιου. Η καταστροφή της δεν είναι η αιτία της σημερινής υπερθέρμανσης, αν και και τα δύο ζητήματα σχετίζονται με την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Υπάρχει ακόμη μια ενδιαφέρουσα επιστημονική συζήτηση.
Η ιστορία της Γης δείχνει ότι, σε γεωλογικούς χρόνους, εναλλάσσονται θερμές και ψυχρές περίοδοι. Ορισμένοι επιστήμονες εκτιμούν ότι, χωρίς τη σημερινή ανθρώπινη επίδραση, σε πολλές χιλιάδες χρόνια ο πλανήτης θα μπορούσε πολύ αργά να κινηθεί προς μια νέα παγετώδη περίοδο.
Αν αυτή η υπόθεση αποδειχθεί σωστή, τότε η σημερινή υπερθέρμανση θα λειτουργούσε διαφορετικά από ό,τι τη βλέπουμε σήμερα. Αυτό όμως αφορά ένα πολύ μακρινό μέλλον και όχι τις γενιές που ζουν τώρα.
Εμείς, όμως, έχουμε την τύχη να ζούμε σε έναν τόπο όπου η θάλασσα εξακολουθεί να καθορίζει τον ρυθμό της ζωής.
Δεν έχουμε μόνο όμορφες ακτές.
Έχουμε φυσικό δροσισμό.
Έχουμε καλοκαιρινά μπουρίνια.
Έχουμε τις θαλάσσιες αύρες που κάνουν τις νύχτες υποφερτές.
Έχουμε έναν καιρό που, μέχρι σήμερα, παραμένει σύμμαχος του ανθρώπου.
Ίσως, λοιπόν, η μεγαλύτερη περιουσία της Ιθάκης να μην είναι μόνο η ομορφιά της.
Ίσως να είναι ο καιρός της.
Και όσο αλλάζει ο κόσμος γύρω μας, τόσο περισσότερο θα καταλαβαίνουμε πόσο πολύτιμη είναι αυτή η αόρατη κληρονομιά.
Γιατί υπάρχουν πλούτη που τα μετράς σε χρήματα.
Και υπάρχουν πλούτη που τα μετράς σε ένα δροσερό βράδυ, σε μια ανάσα θαλασσινού αέρα και σε έναν τόπο όπου μπορείς ακόμη να ανοίξεις το παράθυρο αντί ν ανοίξεις το κλιματιστικό.
— δδμανιάς
Ο «Αύγουστος» του Νίκου Παπάζογλου δεν είναι τραγούδι για τον πιο ζεστό μήνα του χρόνου. Είναι τραγούδι για εκείνες τις καλοκαιρινές νύχτες που η χαρά, η νοσταλγία και η σιωπή γίνονται ένα. Στο Θιάκι, όταν ανοίγει το παράθυρο και μπαίνει η ανάσα του Ιονίου, καταλαβαίνεις πως υπάρχουν πλούτη που δεν αγοράζονται. Ίσως γι’ αυτό ο «Αύγουστος» συνεχίζει να μας συγκινεί: γιατί μας θυμίζει ότι η πιο μεγάλη πολυτέλεια είναι να μπορείς ακόμη να ζεις απλά. — δδμανιάς
