Πολλοί λένε πως κάποιοι άνθρωποι επιβιώνουν από τύχη.
Δεν το πιστεύω.
Η τύχη μπορεί να παίξει τον δικό της ρόλο, όμως δεν μπορεί να εξηγήσει μια ολόκληρη ζωή. Δεν διασχίζεις ωκεανούς, δεν περνάς καταιγίδες, δεν ξεπερνάς δυσκολίες δεκαετιών μόνο επειδή στάθηκες τυχερός.
Η επιβίωση είναι, πάνω απ’ όλα, μάθηση.
Ένας ναυτικός που έχει περάσει τη ζωή του στις θάλασσες πολλές φορές καταλαβαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά πριν ακόμη μπορέσει να το εξηγήσει. Ακούει έναν διαφορετικό ήχο στη μηχανή, παρατηρεί μια μικρή αλλαγή στον άνεμο, διαβάζει ένα κύμα που για τον άπειρο μοιάζει ίδιο με όλα τα άλλα.
Δεν είναι μαντεία.
Είναι το ένστικτο.
Και το ένστικτο δεν γεννιέται έτοιμο. Εκπαιδεύεται.
Κάθε δυσκολία, κάθε λάθος, κάθε επιτυχία αφήνει ένα ίχνος στον εγκέφαλο. Χωρίς να το καταλαβαίνουμε, εκείνος συγκρίνει, αναγνωρίζει μοτίβα και πολλές φορές αποφασίζει πριν ακόμη μιλήσει η λογική.
Κάποτε οι παλιοί στο Θιάκι έλεγαν πως αν φας σταφύλι νηστικός «ρωγιάζεις». Δεν ξέρω αν η λέξη υπάρχει στα λεξικά με αυτή τη σημασία. Ξέρω όμως ότι όταν ήμουν νέος, αν έτρωγα σταφύλια με άδειο στομάχι, με ανακάτευαν. Αν όμως είχα φάει πρώτα λίγο ψωμί ή κάτι άλλο, δεν με πείραζαν ποτέ.
Δεν χρειάστηκε να μου το εξηγήσει κανένα βιβλίο.
Το έμαθε το σώμα μου.
Και το κράτησε στη μνήμη του.
Έτσι λειτουργεί το ένστικτο. Δεν γεννιέται. Εκπαιδεύεται από χιλιάδες μικρές εμπειρίες, που κάποια στιγμή γίνονται δεύτερη φύση.
Σήμερα λέμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη «μαθαίνει». Στην πραγματικότητα δεν γεννιέται γνωρίζοντας τίποτε. Εκπαιδεύεται πάνω σε αμέτρητα παραδείγματα μέχρι να μπορεί να αναγνωρίζει σχέσεις που ο αρχάριος δεν βλέπει.
Μήπως κάτι ανάλογο συμβαίνει και στον άνθρωπο;
Μήπως το ένστικτο δεν είναι τίποτε άλλο από τη συσσωρευμένη γνώση μιας ολόκληρης ζωής;
Η ζωή χρειάστηκε εκατομμύρια χρόνια για να εκπαιδεύσει αυτόν τον αλγόριθμο. Από τους πρώτους οργανισμούς μέχρι τον άνθρωπο, κάθε γενιά πρόσθετε λίγη ακόμη εμπειρία στον ατέλειωτο αγώνα της επιβίωσης.
Ίσως γι’ αυτό πολλές φορές ο άνθρωπος «νιώθει» τον κίνδυνο πριν ακόμη τον καταλάβει.
Δεν είναι θαύμα.
Είναι η γνώση που έγινε δεύτερη φύση.
Η τεχνητή νοημοσύνη μάς έδωσε έναν καινούργιο τρόπο να καταλάβουμε καλύτερα και τον ίδιο μας τον εαυτό. Μας έδειξε ότι η μάθηση δεν είναι μόνο απομνημόνευση. Είναι η ικανότητα να αναγνωρίζεις μοτίβα μέσα στο χάος.
Αυτό κάνει και ο άνθρωπος.
Μόνο που ο δικός του αλγόριθμος δεν αποτελείται μόνο από δεδομένα.
Αποτελείται από μνήμη, εμπειρία, αγάπη, φόβο, ευθύνη, θάρρος και ελπίδα.
Ίσως, τελικά, το ένστικτο να είναι ο πιο παλιός και ο πιο σοφός αλγόριθμος που δημιούργησε ποτέ η ζωή.
— δδμανιάς
Ίσως οι «μάγκες» να μην ήταν οι σκληροί άνθρωποι. Ίσως να ήταν εκείνοι που η ζωή εκπαίδευσε να διακρίνουν τον κίνδυνο, να σέβονται την εμπειρία και να εμπιστεύονται το ένστικτό τους. Γιατί το ένστικτο δεν χαρίζεται. Κερδίζεται.
