Υπάρχουν τραπέζια που σε χορταίνουν με το φαγητό.
Και υπάρχουν τραπέζια που σε χορταίνουν με τις κουβέντες.
Ένα τέτοιο τραπέζι στήθηκε χθες το μεσημέρι, κάτω από μια κληματαριά στο Περαχώρι. Έξω ο ήλιος έκαιγε, όμως κάτω από τα φύλλα υπήρχε εκείνη η φυσική δροσιά που μόνο τα χωριά ξέρουν να χαρίζουν. Στη σχάρα ψήνονταν ψάρια από τη θάλασσα της Ιθάκης, αλλά το πραγματικό γεύμα ήταν οι αναμνήσεις.
Η κουβέντα πήγε, όπως γίνεται πάντα, στα παλιά.
Και σχεδόν όλοι συμφώνησαν σε κάτι που αξίζει να το σκεφτούμε.
Πριν από τους μεγάλους σεισμούς του 1953, οι Περαχωρήτες ζούσαν διαφορετικά. Δεν ήταν πλούσιοι με τη σημερινή έννοια. Ήταν όμως άνθρωποι αυτάρκεις.
Το μικρό αμπέλι, οι ελιές, λίγα ζώα, ο λαχανόκηπος, το βαρέλι με το κρασί, το σπίτι που είχε χτιστεί με κόπο. Με τον ιδρώτα τους έφτιαχναν μια ζωή που δεν εξαρτιόταν από πολλούς άλλους.
Αυτό, έλεγαν οι μεγαλύτεροι, φαινόταν ακόμη και στον τρόπο που κάθονταν στα καφενεία.
Στο βλέμμα τους υπήρχε μια ήρεμη αυτοπεποίθηση. Όχι αλαζονεία. Η σιγουριά του ανθρώπου που ήξερε ότι μπορούσε να σταθεί στα πόδια του και να μεγαλώσει την οικογένειά του με τη δουλειά των χεριών του. Αγαπούσαν τις μικρές τους περιουσίες όχι γιατί είχαν μεγάλη χρηματική αξία, αλλά γιατί ήταν ο κόπος μιας ζωής.
Ύστερα ήρθαν οι σεισμοί.
Δεν γκρέμισαν μόνο σπίτια.
Γκρέμισαν έναν ολόκληρο τρόπο ζωής.
Κι όμως, η Ιθάκη δεν εγκαταλείφθηκε.
Την κράτησαν όρθια οι ναυτικοί και οι ξενιτεμένοι. Με τον ιδρώτα τους έφτιαξαν ξανά στέγες, έβαλαν κεραμίδια, ξανάδωσαν ζωή στα σπίτια και ελπίδα στις οικογένειές τους. Από τα καράβια και τις ξένες χώρες έστελναν όχι μόνο χρήματα, αλλά και την πίστη πως ο τόπος άξιζε να σταθεί ξανά στα πόδια του.
Σήμερα η Ιθάκη ζει κυρίως από τον τουρισμό.
Έφερε ανάπτυξη, καλύτερα εισοδήματα και νέες δυνατότητες. Μαζί του όμως άλλαξε και ο τρόπος που ζούμε.
Κάτι από εκείνη την κοινωνική συνοχή άρχισε να αραιώνει. Κρατήσαμε τα πανηγύρια, τις γιορτές και τις συναντήσεις μας. Όμως ένα μέρος από τη χαρά, τη ζεστασιά και την αγάπη που ένωνε τους ανθρώπους τότε, μοιάζει να χάθηκε μέσα στους γρήγορους ρυθμούς της εποχής.
Η πρόοδος είναι αναγκαία.
Αλλά καμιά πρόοδος δεν αξίζει, αν ξεχάσουμε εκείνες τις μικρές ανθρώπινες αξίες που έκαναν έναν τόπο οικογένεια.
Χθες, κάτω από μια κληματαριά στο Περαχώρι, με δέκα ανθρώπους γύρω από ένα τραπέζι και ψάρια στη σχάρα, ήταν σαν να ξαναζωντάνεψε για λίγο εκείνη η παλιά Ιθάκη.
Και ίσως αυτό να ήταν το πιο όμορφο μέρος της ημέρας.
επίμετρο
Οι κοινωνίες δεν χάνονται όταν αλλάζει η οικονομία τους.
Χάνονται όταν σταματούν να μοιράζονται τις αναμνήσεις τους, όταν ξεχνούν ότι ο πραγματικός πλούτος δεν βρίσκεται μόνο στα χρήματα, αλλά στην εμπιστοσύνη, στην αλληλεγγύη και στην αγάπη των ανθρώπων.
Αυτά είναι τα θεμέλια που κράτησαν όρθια την Ιθάκη τότε.
Και αυτά είναι που μπορούν να τη κρατήσουν όρθια και αύριο.
— δδμανιάς
«Κάτω από μια κληματαριά, ανάμεσα σε φίλους, ανακαλύπτεις πως ο πραγματικός πλούτος της ζωής δεν είναι τα χρόνια που πέρασαν, αλλά οι στιγμές που αξίζουν να θυμάσαι. Ίσως γι’ αυτό συγκινεί τόσο ο στίχος: “Θα του ζητούσα δυο ζωές, γιατί η μια δε φτάνει”.»
