από τα βουνά της αλβανίας στο θιάκι. η σκληρή δουλειά, η ανθρώπινη αλληλεγγύη, η κοινωνική καταξίωση και τα παιδιά που ανοίγουν καινούργιους δρόμους.
από το μπεράτι, έναν τόπο με μεγάλη ιστορία
Πολλοί από τους Αλβανούς που εγκαταστάθηκαν στην Ιθάκη προέρχονται, σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων, από την περιοχή του Μπερατίου.
Το Μπεράτι είναι μια ιστορική πόλη της κεντρικής Αλβανίας, χτισμένη στις όχθες του ποταμού Οσούμ. Έχει γνωρίσει κατακτήσεις, πολέμους, αλλαγές πληθυσμών και πολιτισμών.
Το 1417 πέρασε στην οθωμανική κυριαρχία.
Το 1455 ο Γεώργιος Καστριώτης, γνωστός ως Σκεντέρμπεης, ο μεγάλος ηγέτης της αλβανικής αντίστασης στους Οθωμανούς, προσπάθησε να ανακαταλάβει το φρούριο του Μπερατίου. Η προσπάθεια κατέληξε σε βαριά ήττα των δυνάμεών του.
Η πόλη όμως συνέχισε να ζει και να εξελίσσεται. Χριστιανοί και μουσουλμάνοι συνυπήρξαν επί αιώνες. Σήμερα το ιστορικό της κέντρο προστατεύεται από την UNESCO.
Αυτή είναι η ιστορία ενός τόπου που γνώρισε πολλές αλλαγές χωρίς να χάσει τη συνέχεια της ζωής του.
από τα βουνά της αλβανίας στο θιάκι
Μετά την κατάρρευση του κομμουνιστικού καθεστώτος στην Αλβανία, το 1990-1991, άρχισε ένα μεγάλο κύμα μετανάστευσης προς την Ελλάδα.
Οι άνθρωποι έφευγαν αναζητώντας δουλειά, ελευθερία και μια καλύτερη ζωή.
Πολλοί περνούσαν τα σύνορα χωρίς άδεια, μέσα από δύσβατα βουνά. Περπατούσαν ώρες, ακόμη και ημέρες, αντιμετωπίζοντας κρύο, πείνα και φόβο.
Στην Ιθάκη υπάρχουν ζωντανές μαρτυρίες από εκείνα τα χρόνια.
Άνθρωποι που έφταναν στην Ήπειρο χωρίς χρήματα, έκαναν λίγα μεροκάματα για να συνεχίσουν το ταξίδι τους. Περνούσαν από τη Λευκάδα ή τον Αστακό και προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν τα χρήματα για το εισιτήριο του καραβιού.
Στο Θιάκι τούς περίμενε συχνά κάποιος δικός τους. Ένας συγγενής, ένας φίλος, ένας συμπατριώτης που είχε έρθει νωρίτερα.
Δεν έφταναν με βαλίτσες γεμάτες χρήματα. Έφταναν με την ανάγκη για δουλειά και την ελπίδα για μια καλύτερη ζωή.
η σκληρή δουλειά και η οικονομία της ιθάκης
Τα πρώτα χρόνια δεν ήταν εύκολα.
Οι νεοφερμένοι εργάστηκαν σε οικοδομές, χωράφια, ελιές, επισκευές, καθαρισμούς και κάθε λογής χειρωνακτικές δουλειές.
Στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1990 οι Αλβανοί μετανάστες αποτέλεσαν σημαντικό εργατικό δυναμικό, ιδιαίτερα στις κατασκευές, στη γεωργία και στις υπηρεσίες.
Στο Θιάκι η παρουσία τους συνέβαλε στη λειτουργία της τοπικής οικονομίας, στη συντήρηση σπιτιών και κτημάτων και αργότερα στην ανάπτυξη του τουρισμού.
Δεν δημιούργησαν μόνο εισόδημα για τις οικογένειές τους. Με τη δουλειά τους βοήθησαν να κινηθεί και η οικονομία του νησιού.
Η ανάπτυξη της Ιθάκης δεν είναι έργο μόνο εκείνων που είχαν τα χρήματα να χτίσουν. Είναι και έργο εκείνων που δούλεψαν για να χτιστούν τα σπίτια, να συντηρηθούν οι περιουσίες και να λειτουργήσουν οι επιχειρήσεις.
οι θιακοί τούς άνοιξαν την πόρτα
Η ιστορία αυτή έχει και μια άλλη πλευρά, που αξίζει να ειπωθεί.
Σύμφωνα με τις μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν εκείνα τα χρόνια, η πλειονότητα των Θιακών στάθηκε δίπλα στους νεοφερμένους.
Τους έδωσαν δουλειά, τους βοήθησαν να βρουν στέγη, τους στήριξαν στις δυσκολίες και τους έκαναν σταδιακά μέρος της καθημερινής ζωής του νησιού.
Δεν ήταν όλοι ίδιοι. Ούτε οι Θιακοί ούτε οι Αλβανοί.
Υπήρξαν καλές και κακές συμπεριφορές, όπως συμβαίνει σε κάθε ανθρώπινη κοινωνία.
Όμως οι σχέσεις που δημιουργήθηκαν μέσα στα χρόνια δείχνουν ότι η συνύπαρξη μπορεί να μετατραπεί σε εμπιστοσύνη, συνεργασία και αλληλεγγύη.
Οι Αλβανοί δεν ενσωματώθηκαν μόνο επειδή προσπάθησαν οι ίδιοι. Ενσωματώθηκαν και επειδή πολλοί Θιακοί τούς άνοιξαν την πόρτα της κοινωνίας τους.
πότε έγιναν θιακοί;
Η κοινωνική ενσωμάτωση δεν γίνεται μέσα σε μια ημέρα.
Η πρώτη γενιά αγωνίστηκε για την επιβίωση. Έμαθε τον τόπο, εργάστηκε, δημιούργησε οικογένειες και απέκτησε σχέσεις με τους ανθρώπους του.
Η δεύτερη γενιά μεγάλωσε στο Θιάκι.
Τα παιδιά πήγαν στα ίδια σχολεία, έπαιξαν στις ίδιες γειτονιές, δημιούργησαν φιλίες και κοινές αναμνήσεις με τα παιδιά των Θιακών.
Πολλά σπούδασαν και ακολούθησαν επαγγέλματα με μεγάλες απαιτήσεις. Ανάμεσά τους υπάρχουν επιστήμονες, γιατροί και πλοίαρχοι.
Η κοινωνική ενσωμάτωση δεν σημαίνει ότι ένας άνθρωπος πρέπει να ξεχάσει την καταγωγή του.
Μπορεί να είναι Αλβανός στην καταγωγή και Θιακός στη ζωή, στις αναμνήσεις και στην αγάπη του για τον τόπο.
Η κοινωνική συνοχή γεννιέται όταν οι άνθρωποι επικοινωνούν, εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον και ενδιαφέρονται για το κοινό τους μέλλον.
Και αυτή η διαδικασία δεν αλλάζει μόνο τους νεοφερμένους. Αλλάζει και την κοινωνία που τους υποδέχεται.
τα παιδιά που φεύγουν
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση.
Οι γονείς ήρθαν στην Ιθάκη για να προσφέρουν στα παιδιά τους ένα καλύτερο μέλλον.
Δούλεψαν, στερήθηκαν, αγωνίστηκαν για να τα μορφώσουν.
Και τώρα πολλά από αυτά τα παιδιά, ακριβώς επειδή μορφώθηκαν και απέκτησαν δυνατότητες, αναζητούν τη ζωή τους αλλού.
Η Ιθάκη δεν μπορεί να προσφέρει όλες τις επαγγελματικές ευκαιρίες που χρειάζεται ένας νέος επιστήμονας, ένας γιατρός ή ένας άνθρωπος με εξειδικευμένες γνώσεις.
Το ίδιο συμβαίνει και με τα παιδιά των παλιών θιακών οικογενειών.
Έτσι ο τόπος χάνει ανθρώπους που μεγάλωσαν εδώ και θα μπορούσαν να δημιουργήσουν την κοινωνία του αύριο.
μια κοινωνία που αλλάζει με τον χρόνο
Τι παράξενη που είναι η ανθρώπινη κοινωνία!
Άνθρωποι ξεκινούν από έναν τόπο για να αναζητήσουν καλύτερη ζωή σε έναν άλλον. Εργάζονται, δημιουργούν οικογένειες, αποκτούν φίλους, μεγαλώνουν παιδιά.
Με τον χρόνο αλλάζουν οι ίδιοι και αλλάζει και η κοινωνία γύρω τους.
Γιατί η κοινωνία είναι οι άνθρωποί της, τα μυαλά τους, οι εμπειρίες τους και οι σχέσεις που δημιουργούν μεταξύ τους.
Δεν είναι κάτι που κληρονομούμε έτοιμο. Είναι κάτι που δημιουργούμε καθημερινά.
Οι Αλβανοί που εγκαταστάθηκαν στην Ιθάκη αποτελούν πλέον μέρος αυτής της ιστορίας.
Δεν χρειάζεται να ξεχάσουν το Μπεράτι ή οποιονδήποτε άλλο τόπο καταγωγής τους για να αγαπούν το Θιάκι.
Και οι Θιακοί δεν έχασαν την ταυτότητά τους επειδή υποδέχτηκαν νέους ανθρώπους. Η κοινωνία τους απέκτησε νέες εμπειρίες, νέες σχέσεις και νέες δυνατότητες.
Το μεγάλο ερώτημα σήμερα δεν είναι πότε οι Αλβανοί έγιναν Θιακοί.
Είναι πώς θα μπορέσει η Ιθάκη να κρατήσει τα παιδιά όλων των Θιακών, παλιών και νέων, για να δημιουργήσουν το κοινό τους μέλλον.
— δδμανιάς
πηγές και τεκμηρίωση
1. UNESCO — ιστορικό κέντρο Μπερατίου και Αργυροκάστρου. Ιστορία της πόλης, οθωμανική περίοδος και συνύπαρξη θρησκευτικών κοινοτήτων.
https://whc.unesco.org/en/list/569
2. Δήμος Μπερατίου — ιστορία της πόλης. Η οθωμανική κατάκτηση το 1417 και η εκστρατεία του Σκεντέρμπεη το 1455.
https://bashkiaberat.gov.al/history-of-berat
3. European Societies — Albanian Migration to Greece: Patterns and Processes of Inclusion and Exclusion in the Labour Market. Επιστημονική μελέτη για τη μετανάστευση, την εργασία και την κοινωνική ένταξη.
https://direct.mit.edu/euso/article/9/1/91/126502/ALBANIAN-MIGRATION-TO-GREECE-PATTERNS-AND
4. OECD — International Migration Outlook 2024, Greece. Στοιχεία για τη μετανάστευση και την παρουσία των Αλβανών στην Ελλάδα.
5. Oxford Academic — A Brief History of Migration in Greece. Ιστορική έρευνα για τη μαζική μετανάστευση μετά το 1990 και την απασχόληση μεταναστών στην Ελλάδα.
https://academic.oup.com/book/62092/chapter/548693311
6. ΕΛΣΤΑΤ — Απογραφή 2021. Επίσημα πληθυσμιακά στοιχεία για την Ελλάδα και τους δήμους της.
https://www.statistics.gr/el/2021-census-res-pop-results
Οι περιγραφές για τη διαδρομή μέσω Ηπείρου, Λευκάδας και Αστακού, καθώς και για την υποδοχή στην Ιθάκη, βασίζονται σε προσωπικές και τοπικές μαρτυρίες. Δεν αποτελούν ποσοτικά επιβεβαιωμένα στοιχεία για το σύνολο των μεταναστών.
«τα αγρίμια των βουνών δεν γνωρίζουν σύνορα ούτε αφέντες. έτσι κι οι άνθρωποι, όταν διεκδικούν τη λευτεριά και την αξιοπρέπειά τους, δεν πρέπει να σκύβουν το κεφάλι.»
Discover more from iloveithaki.gr
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
