Του Δημήτρη Σεβαστάκη Ο πολιτικός γραφειοκράτης είναι εκπαιδευμένος στο να μην κάνει. Στην πραγματικότητα, ο πολιτικός γραφειοκράτης είναι ένας κανονικός γραφειοκράτης που έτυχε να τοποθετηθεί σε…
Ο πολιτικός γραφειοκράτης είναι εκπαιδευμένος στο να μην κάνει. Στην πραγματικότητα, ο πολιτικός γραφειοκράτης είναι ένας κανονικός γραφειοκράτης που έτυχε να τοποθετηθεί σε μια πολιτική θέση. Αν βρισκόταν σε μια υπηρεσία π.χ. λήψης δικαιολογητικών για γυαλιά πρεσβυωπίας, θα έστελνε τη γριά στο Ζούμπερι να φέρει το χαρτόσημο. Αν ήταν τροχονόμος, δεν υπήρχε περίπτωση να μη σε γράψει.
Ένα φλας ραγισμένο, η συνοδηγός δεν είχε κουμπώσει το κράνος. Θα έβρισκε κάτι. Δεν είναι τυπολάτρης, είναι φοβισμένος. Δεν θέλει να κάνει τίποτα, γιατί υπάρχει περίπτωση, μέσα από την πράξη του ή την ενδεχόμενη αστοχία του, να βρεθεί η καταραμένη αμυχή στο τέλειο προφίλ, στην ακέραια αυτοεικόνα του, να μειωθεί το εγώ του.
Στη Σοβιετική Ένωση, οι πολιτικοί γραφειοκράτες ήταν βασική αιτία της κατάρρευσης. Τα πεντάχρονα πλάνα, οι ιεραρχήσεις στόχων, οι αξιολογήσεις ανθρώπων συνέπιπταν με αυτό που οι γραφειοκράτες νόμιζαν ως επιθυμητό από την ηγεσία, όχι από την ανάγνωση της πραγματικότητας.
Με την κατάρρευση, πολλοί από αυτούς, αλλάζοντας με μιας, χώθηκαν στις ιδιωτικοποιημένες (κλεμμένες) επιχειρήσεις, έγιναν σκληροί ρεαλιστές, εξελίχθηκαν σε ολιγάρχες ή στελέχη ολιγαρχικών επιχειρήσεων. Τον ρεαλισμό της ενδοκομματικής και ενδοφατριαστικής εκτίμησης που τους επέτρεψε τόσα χρόνια να επιπλεύσουν, τον μετέτρεψαν σε σκληρό επιχειρηματικό ρεαλισμό.
Ο γραφειοκράτης δεν στερείται ικανοτήτων. Στερείται αρετών που συλλογικοποιούν και εκδημοκρατίζουν την ατομική πράξη. Ο γραφειοκράτης είναι έξυπνος στην επινόηση της αναβολής, της μετάθεσης, της ακυρωτικής κουλτούρας. Ο πολιτικός γραφειοκράτης κρατάει σημειώσεις, καταφάσκει, δεν εννοεί τίποτα, στο βάθος κατανοεί τα πάντα, αλλά τα στραβώνει. Τι τον σώζει, αυτό είναι το προεξάρχον.
Στην τάξη, μετά το διάλειμμα, μπορούσε να παίζει άτσαλα πριν μπει ο καθηγητής, ποτέ δεν τον έπιαναν επ’ αυτοφόρω. Έπιαναν τον διπλανό του, τον μπροστινό του, ποτέ αυτόν. Ο γραφειοκράτης μπορεί να γίνεται αντιγραφειοκράτης. Να κόβει δρόμο, να βρίσκει τη σύντομη διαδρομή, να «πηδάει» ουρές, να ξεπερνά επετηρίδες, να δοκιμάζεται μόνο σε προσυμφωνημένες αξιολογήσεις. Ως αξιολογητής ο ίδιος μπορεί να είναι άτεγκτος, μπορεί να είναι σκληροπυρηνικός και μαλακός, αναλόγως συμφέροντος.
Ο πολιτικός γραφειοκράτης οπωσδήποτε πρέπει να εντάσσεται σε ομάδα, να συμφωνεί με ισχυρό δίκτυο, να στηρίζεται σε οτιδήποτε τον εξασφαλίζει. Είναι ολικά «παρτάκιας», στάχτη και μπούρμπερη σε οτιδήποτε δεν τον αφορά. Φοβάται ανταγωνιστές, φοβάται τους ίδιους μ’ αυτόν. Νιώθει βέβαια τη γειτνίαση με τον ομοιάζοντα εσωτερικό εχθρό, τα κοντινά ελαττώματα, τα χούγια, προβλέπει αντιδράσεις, το κακό είναι ότι προβλέπει και ο άλλος τις δικές του. Ζει σε ένα κινδυνώδες περιβάλλον, γιατί ξέρει το κακό και τη μοχθηρία του αντιπάλου τους, του αντίζηλού του.
Ο γραφειοκράτης, ιδίως ο πολιτικός, μπορεί να ζήσει χωρίς ρυτίδα πολλά χρόνια. Μπορεί όμως και να «δολοφονηθεί» απότομα. Μπορεί, παρ’ όλους τους συνεχείς υπολογισμούς του, να κάνει το λάθος. Το μεγαλύτερο είναι ότι επέλεξε αυτόν τον δρόμο, της ολικής αναλήθειας. Κάλπικα φίλεργος, απολύτως φυγόπονος, στην πραγματικότητα ανίκανος. Που όμως έχει αντίληψη της ανικανότητάς του και φροντίζει με μεγάλη ικανότητα να την κρύβει. Μια επιμελής παραλλαγή. Μαζί με λούφα.
