tvxs | 07:31 | 14 Απρ. 2015
Γιάννης Μάρκοβιτς
Λίγες ημέρες μετά από την Ανάσταση, ένα άρθρο για τον θάνατο ενδεχόμενα ξενίζει. Το άρθρο αφορά στον πολιτικό θάνατο και στην άρνησή του, οπότε και η έμμεση σχέση με το γεγονός της ανάστασης.
Αφορμή στάθηκε ένα βιβλίο για τα γηρατειά και η αναφορά στον φόβο του θανάτου, μέσα από την απόρριψή του. Αυτή είναι η θεωρία του ανθρωπολόγου Έρνεστ Μπέκερ, που υποστηρίζει ότι η δύναμη του φόβου του θανάτου διαμορφώνει τις αντιλήψεις και τα πιστεύω μας. Κακό είναι οτιδήποτε απειλεί τη ζωή μας, δηλαδή δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τον θάνατό μας. Αυτά είναι τα φίδια, η ξηρασία, ο λιμός, οι ασθένειες, και άλλα πολλά. Ορίζονται ως «κακά» που θέτουν υπό αίρεση την «αθανασία» μας. Οπότε θεωρείται αποδεκτό και ηθικό να κάνουμε τα πάντα για να αποφύγουμε τα «κακά» και να εξασφαλίσουμε την «αθανασία» μας. Για παράδειγμα, η ισχύς του φόβου ήταν αρκετή για τον Τζορτζ Μπους ώστε να αποκαλεί «φορείς του κακού» όσους θεωρούσε ότι τον απειλούσαν (αυτόν και το έθνος του, ουσιαστικά όμως τις θέσεις και ιδεοληψίες που είχε) και να διατάσσει βομβαρδισμούς, βασανιστήρια, απαγωγές, στοχευμένες δολοφονίες.
Σύμφωνα με τον Μπέκερ, ο άνθρωπος διαφοροποιείται όταν αντιμετωπίζει την πιθανότητα του δικού του θανάτου. Γίνεται περισσότερο εχθρικός, επιθετικός, βίαιος και σκληρός. Αυτό δε συμβαίνει όταν ο επερχόμενος θάνατος σε μεγάλο βαθμό είναι αναμενόμενος (λόγω γήρατος ή ανίατης ασθένειας), είναι επιζητούμενος (λόγω αφόρητου πόνου, μη αναστρέψιμης κατάστασης ή καταρράκωσης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας) ή είναι μαρτυρικός/ηρωικός (λόγω ιδεολογίας, πίστης ή θυσίας).
Τι συμβαίνει όμως με τον πολιτικό θάνατο; Με τον «θάνατο» ενός πολιτικού, του κόμματός του ή της ιδεολογίας του; Κατ’ αντιστοιχία ισχύουν ότι και στον ανθρώπινο θάνατο. Ο φόβος για τον επερχόμενο πολιτικό θάνατο είναι ισχυρότερος, όσο το υποκείμενο δεν τον αναμένει, δεν τον θεωρεί φυσικό επακόλουθο της πολιτικής του πορείας ή πιστεύει (ενδεχόμενα να έχει πεισθεί) ότι ο θάνατος είναι πρόωρος, μη αποδεκτός ή έχει οργανωθεί από τους αντιπάλους. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο πολιτικός ψάχνει ή ανακαλύπτει «κακούς», ρίχνοντας τις ευθύνες σε εκείνους. Κάποιες φορές είναι τέτοια η επιθυμία του να «επιζήσει» πολιτικά, ώστε «μηχανεύεται» τα πάντα για να διατηρηθεί στην πολιτική ζωή. Αυτά μπορεί να είναι η διασπορά ψευδών ειδήσεων, η εμπλοκή σε άνομα δίκτυα συμφερόντων, οι συμπαιγνίες, οι δολοπλοκίες, οι μηχανορραφίες, ακόμα και η άρνηση της πραγματικότητας και των εξελίξεων. Αν παρόλα αυτά επέλθει ο πολιτικός θάνατος, τότε ο «αποθανών» ρίχνει ευθύνες στους πολίτες που δεν τον «κράτησαν στη ζωή», υπενθυμίζοντάς τους ότι είναι παρών και γρήγορα θα επιστρέψει στην πολιτική ζωή.
Αλλά ο πολιτικός θάνατος -εφόσον είναι θάνατος και όχι νεκροφάνεια- δεν μπορεί να φέρει την ανάσταση. Ο πολιτικός θάνατος αφορά σε πολιτικά όντα και δε συγχέεται με την πίστη στην Ανάσταση του Κυρίου. Ο πολιτικός θάνατος μπορεί να αναβληθεί, παραμένει όμως αναπόφευκτος. Στον πολιτικό θάνατο υπάρχει τελεολογία· επέρχεται διότι οι αιτίες πολιτικής ύπαρξης έχουν εκλείψει -οι πολίτες και η κοινωνία αποφασίζουν να επιλέξουν κάτι άλλο. Όσοι πολιτικοί -συνήθως οι περισσότεροι- δεν το αντιλαμβάνονται, είναι καταδικασμένοι να φοβούνται, αναζητώντας τρόπους διαφυγής από το «τέλος». Φαντασιώνονται την επιστροφή (ως άλλοι «Λάζαροι»), αναστάσεις, προσκλήσεις για σωτηρία ή μια παλινόρθωση.
Η πολιτική ζωή ακολουθεί τους νόμους της βιολογικής ζωής, το ίδιο και ο πολιτικός θάνατος. Όσοι δεν τους αποδέχονται, καταλήγουν να είναι πολιτικά «ζόμπι». Η ανάστασή τους είναι αδύνατη, όπως και όλων εμάς, των κοινών θνητών. Ο πολιτικός θάνατος δεν αμφισβητείται, ούτε αποκρύβεται. Οπότε το σωστό, αυτό που δίνει λύση, είναι αναδειχθούν νέα πολιτικά όντα ώστε να δημιουργήσουν τον δικό τους «κύκλο ζωής», ειδάλλως οι «πολιτικά νεκροί» θα κυκλοφορούν ανάμεσά μας ως πολιτικά «φαντάσματα», στοιχειώνοντας το παρόν και εγκλωβίζοντας το μέλλον.
*Ο Γιάννης Μάρκοβιτς κατέχει διδακτορικό δίπλωμα στο μάνατζμεντ (Aston Business School, Βρετανία) και είναι οικονομικός επιθεωρητής στο Υπουργείο Οικονομικών.
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ…
