τι υπήρχε πριν αρχίσει ο χρόνος του δδμανιά;

μια ανθρώπινη ζωή, το σύμπαν και το μεγάλο ερώτημα της αρχής.

πριν γεννηθεί ο δδμανιάς, η θάλασσα χτυπούσε τις ακτές της ιθάκης. άνθρωποι αγαπούσαν, δούλευαν, ταξίδευαν και χάνονταν. ο κόσμος υπήρχε. εκείνος δεν είχε ακόμη ανοίξει τα μάτια του.

ο δικός του χρόνος άρχισε το 1946. ο χρόνος του κόσμου δεν περίμενε τη γέννησή του.

τι γίνεται όμως αν πάμε πολύ πιο πίσω; πριν από τη γη, πριν από τα άστρα, πριν από την πρώιμη θερμή κατάσταση του σύμπαντος που περιγράφουμε με τη μεγάλη έκρηξη; υπήρχε ένα «πριν»;

ο στίβεν χόκινγκ, μαζί με τον φυσικό τζέιμς χάρτλ, πρότεινε ένα μοντέλο στο οποίο η αρχή του σύμπαντος δεν χρειάζεται ένα προηγούμενο χρονικό διάστημα. σε αυτή την προσέγγιση, το να ρωτάμε τι συνέβη πριν αρχίσει ο χρόνος μοιάζει με το να ψάχνουμε σημείο νοτιότερα από τον νότιο πόλο. η ίδια η ερώτηση χάνει το νόημά της. είναι μια σημαντική θεωρητική πρόταση, όχι οριστικά αποδεδειγμένη απάντηση. [1][2]

η επιστήμη έχει πάντως πραγματικά στοιχεία: οι γαλαξίες απομακρύνονται μεταξύ τους και το σύμπαν διατηρεί μια αρχαία ακτινοβολία, ίχνος της πρώιμης θερμής του κατάστασης. από τέτοιες παρατηρήσεις υπολογίζεται ότι αυτή η ιστορία εκτείνεται περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια πίσω. [3]

γνωρίζουμε πολλά για την εξέλιξη του σύμπαντος. δεν έχουμε όμως ολοκληρωμένη, επιβεβαιωμένη εξήγηση της απόλυτης αρχής του. η NASA αναγνωρίζει ότι ο φυσικός μηχανισμός του κοσμικού πληθωρισμού —μιας προτεινόμενης πολύ σύντομης περιόδου τεράστιας διαστολής— παραμένει άγνωστος. [4]

ο χόκινγκ αναζητούσε την εξήγηση μέσα στους νόμους της φύσης, χωρίς να επικαλείται έναν δημιουργό. αυτό δεν ισοδυναμεί με επιστημονική απόδειξη ότι κανένας θεός δεν υπάρχει. η επιστήμη ελέγχει εξηγήσεις με στοιχεία· μια υπερφυσική ύπαρξη που τοποθετείται πέρα από κάθε έλεγχο δεν εξετάζεται με τον ίδιο τρόπο. [5]

η δική μας γνώμη είναι απλή: το «δεν γνωρίζουμε ακόμη» είναι αφετηρία έρευνας, όχι άδεια για βεβαιότητες. ούτε η πίστη ούτε το μεγάλο όνομα ενός επιστήμονα μπορούν να αντικαταστήσουν την απόδειξη.

ο δδμανιάς δεν ξέρει τι υπήρχε πριν αρχίσει ο χρόνος του σύμπαντος. ξέρει όμως ότι πριν από τον δικό του χρόνο υπήρξαν άλλοι άνθρωποι, άλλοι κόποι, άλλες αγάπες.

η ζωή δεν αρχίζει από εμάς και δεν τελειώνει μαζί μας. για λίγο κρατάμε το φως της. αξίζει να το παραδώσουμε αναμμένο.

— δδμανιάς

πηγές:

[1] χάρτλ–χόκινγκ: η αρχική επιστημονική εργασία, 1983

[2] χόκινγκ: εξήγηση της «πρότασης χωρίς σύνορο»

[3] NASA: τι είναι η μεγάλη έκρηξη και ποια στοιχεία έχουμε

[4] NASA: η εξέλιξη του σύμπαντος και τα ανοιχτά ερωτήματα

[5] εθνική ακαδημία επιστημών των ΗΠΑ: επιστήμη, πίστη και όρια του επιστημονικού ελέγχου