όταν οι αδικημένοι στηρίζουν πολιτικές που κρατούν ζωντανή την αδικία
οι κοινωνίες χωρίζονται μέσα στα ίδια τους τα σύνορα. άλλοι κληρονομούν περιουσίες, επιχειρήσεις και γνωριμίες. άλλοι ξεκινούν χωρίς τίποτα και δουλεύουν μια ζωή για να καλύπτουν τα απαραίτητα.
αυτή η διαίρεση έχει ιστορία χιλιετιών. άλλαξαν τα καθεστώτα, καταργήθηκαν παλιές μορφές καταπίεσης και κατακτήθηκαν δικαιώματα με αγώνες. όμως η συγκέντρωση πλούτου και δύναμης στους λίγους παραμένει.
ο σημερινός καπιταλισμός συντηρεί αυτή την ανισότητα με συγκεκριμένους τρόπους. όποιος έχει μεγάλη περιουσία μπορεί να εισπράττει ενοίκια, τόκους και κέρδη, να επενδύει και να αφήνει κεφάλαιο στα παιδιά του. όποιος ζει από τον μισθό του πρέπει πρώτα να πληρώσει σπίτι, φαγητό και λογαριασμούς. όσα κι αν προσπαθήσει, μπορεί να μη μείνει τίποτα στην άκρη.
δεν λείπει πάντα η προσπάθεια. λείπουν τα μέσα.
έρευνα δημοσιευμένη από το ΔΝΤ βρήκε ότι οι πλουσιότεροι δεν έχουν μόνο περισσότερα χρήματα να επενδύσουν· συχνά εξασφαλίζουν και μεγαλύτερο ποσοστό κέρδους. ο ΟΟΣΑ καταγράφει ότι τα πλουσιότερα νοικοκυριά λαμβάνουν συχνότερα και μεγαλύτερες κληρονομιές. έτσι το πλεονέκτημα συνεχίζεται από γενιά σε γενιά. www.imf.org
την ίδια ώρα, ο περισσότερος παραγόμενος πλούτος δεν μοιράζεται αυτόματα δίκαια. μελέτη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας και του ΟΟΣΑ υπολόγισε ότι το μερίδιο του παγκόσμιου εισοδήματος που πηγαίνει στην εργασία μειώθηκε μεταξύ 2004 και 2024. αυτό δεν σημαίνει ότι μειώθηκε κάθε μισθός. σημαίνει ότι η εργασία έπαιρνε μικρότερο κομμάτι από τη συνολική πίτα. www.ilo.org
αυτή η διαφορά χωρίζει ολόκληρη τη ζωή μας. άλλος μπορεί να αντέξει μήνες χωρίς δουλειά κι άλλος δεν αντέχει ούτε έναν. άλλος μπορεί να αρνηθεί έναν εξευτελιστικό μισθό κι άλλος αναγκάζεται να τον δεχτεί. άλλος πληρώνει για να εξυπηρετηθεί γρήγορα κι άλλος περιμένει.
η ανισότητα δεν είναι μόνο πόσα έχεις. είναι και πόσα αναγκάζεσαι να υπομένεις.
γι’ αυτό οι πολιτικές έχουν σημασία. όταν προστατεύουν τη μεγάλη περιουσία, αποδυναμώνουν τα εργασιακά δικαιώματα και περιορίζουν την κοινωνική προστασία, μεγαλώνουν την εξάρτηση εκείνων που έχουν λιγότερα. εκεί βρίσκεται η κριτική μας στις δεξιές πολιτικές: στο ποιον ωφελούν οι αποφάσεις τους.
και εδώ προκύπτει το δύσκολο ερώτημα: γιατί τις στηρίζουν και άνθρωποι που υποφέρουν από τις ανισότητες;
δεν υπάρχει μία εξήγηση για όλους. όμως ο άνθρωπος δεν ψηφίζει μόνο με βάση τον μισθό του. ψηφίζει και σύμφωνα με όσα πιστεύει ότι κινδυνεύει να χάσει.
μια αμερικανική μελέτη, που παρακολούθησε τους ίδιους ψηφοφόρους το 2012 και το 2016, βρήκε ότι η μετακίνηση προς τον Τραμπ συνδεόταν περισσότερο με τον φόβο πως η κοινωνική τους ομάδα χάνει τη θέση της παρά με την επιδείνωση των προσωπικών τους οικονομικών. δεν εξηγεί κάθε δεξιό ψηφοφόρο, δείχνει όμως έναν συγκεκριμένο μηχανισμό: ο φόβος μπορεί να βαρύνει περισσότερο από την οικονομική αδικία.www.asc.upenn.edu
εκεί μπορεί να στηριχτεί μια πολιτική που υπόσχεται προστασία, ενώ διατηρεί την ανισότητα. να στρέψει την αγωνία προς τον ξένο, τον διαφορετικό, τον πιο αδύναμο. να πείσει τον εργαζόμενο ότι κινδυνεύει περισσότερο από τον διπλανό του παρά από την απώλεια των δικαιωμάτων του.
έτσι οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν κοινά προβλήματα χωρίζονται μεταξύ τους. αντί να ζητούν καλύτερους μισθούς και δημόσιες υπηρεσίες, μαλώνουν για το ποιος φτωχός δικαιούται μια βοήθεια. κι όσο κοιτάζουν ο ένας τον άλλον με καχυποψία, τα προνόμια στην κορυφή μένουν έξω από τη συζήτηση.
αυτό δεν κάνει κάθε φτωχό δεξιό ψηφοφόρο ανόητο. δεν τον απαλλάσσει όμως από την ευθύνη της ψήφου του. οι υποσχέσεις πρέπει να κρίνονται από τα αποτελέσματα. ποιος κυβέρνησε; τι έκανε; ποιον προστάτευσε; τι άλλαξε πραγματικά στη ζωή μας;
δεν αρκεί να επαναλαμβάνει ένα κόμμα ότι θα φέρει ευημερία. πρέπει να εξηγεί ποιος θα ωφεληθεί και με ποιον τρόπο. ούτε αρκεί η αριστερά να καταγγέλλει την αδικία. πρέπει να προτείνει πειστικές λύσεις και να κρίνεται αυστηρά όταν κυβερνά.
οι ανισότητες μπορούν να περιοριστούν. ο ΟΟΣΑ τεκμηριώνει ότι η φορολογία μπορεί να μειώσει τις εισοδηματικές διαφορές. επομένως δεν είναι όλα προδιαγεγραμμένα και δεν οδηγούν όλες οι πολιτικές στο ίδιο αποτέλεσμα. www.oecd.org
κανένας δεν χρωστάει την ψήφο του σε εκείνους που διαψεύδουν τις υποσχέσεις τους. ούτε χρειάζεται να υπερασπίζεται μια πολιτική επειδή την πίστεψε κάποτε.
το να αλλάζεις γνώμη μπροστά στα γεγονότα είναι δικαίωμα. το να απαιτείς μια καλύτερη ζωή είναι επίσης δικαίωμα.
η ανισότητα έχει πίσω της χιλιετίες. δεν της χρωστάμε και το μέλλον μας.
— δδμανιάς
«μπήκαν τα γίδια στο μαντρί — κι εμείς ας προσέξουμε ποιος κρατάει την πόρτα και ποιος αρμέγει. γιατί όταν η πολιτική πίστη γίνεται υπακοή, μπορεί να υπερασπιζόμαστε εκείνους που μας κρατούν στριμωγμένους. η ψήφος θέλει κρίση, όχι κουδούνι.»
Discover more from iloveithaki.gr
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
