η δύση της δύσης

efsyn.gr, 10.04.2023, 16:00

μανώλης πιμπλής

Παρατηρείται ολοένα και μεγαλύτερη συγκέντρωση πλούτου στα χέρια πολύ λίγων. Ο πλουσιότερος στον κόσμο το 2016, σύμφωνα με το Forbes, είχε περιουσία 75 δισ. δολάρια και οι πρώτοι τέσσερις της δεκάδας είχαν από 50 δισ. και πάνω.

Μέσα στην πολυπλοκότητά τους, τα πράγματα είναι εντέλει καθαρά. Το μερίδιο της Δύσης στον παγκόσμιο πλούτο μειώνεται χρόνο με τον χρόνο, για πρώτη φορά μετά από αιώνες, μετά την εποχή της αποικιοκρατίας. Ο λόγος είναι η ανάδυση νέων παικτών στην παγκόσμια οικονομική σκακιέρα.

Ταυτόχρονα το παγκόσμιο χρέος συνεχώς αυξάνεται. Το 2022 έφτασε στα 300 τρισ. δολάρια, που αντιστοιχούν στο 349% του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Τέλος, παρατηρείται ολοένα και μεγαλύτερη συγκέντρωση πλούτου στα χέρια πολύ λίγων. Ο πλουσιότερος στον κόσμο το 2016, σύμφωνα με το Forbes, είχε περιουσία 75 δισ. δολάρια και οι πρώτοι τέσσερις της δεκάδας είχαν από 50 δισ. και πάνω.

Το 2023, ο πρώτος έχει 212 δισ. δολάρια περιουσία και ο δέκατος 80 δισ. Και στη δεκάδα υπάρχουν πλέον ένας Μεξικανός και ένας Ινδός. Στο μεταξύ οι δισεκατομμυριούχοι αυξάνονται αλματωδώς και έχουν φτάσει τους 2.700 περίπου. Οι ρυθμοί αυτοί αύξησης είναι όμως πολύ μεγαλύτεροι από την αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ, που από τα περίπου 80 τρισ. το 2016, έφτασε φέτος τα 100 τρισ.

Ο Τομά Πικετί έλεγε, σε πρόσφατη συνέντευξή του για το θέμα των ανισοτήτων, ότι το 10% του πληθυσμού κατέχει το 60% του πλούτου στην Ευρώπη και το 70% του πλούτου στις ΗΠΑ, κατάσταση καλύτερη βέβαια από το 1900 ή το 1910, όταν το 10% του ευρωπαϊκού πληθυσμού κατείχε το 90% του πλούτου και οι υπόλοιποι, που απαρτίζανε το 90% του πληθυσμού, ήταν απλώς φτωχοί ή πάμφτωχοι. Καλύτερη αλλά σίγουρα καθόλου καλή, και επιπλέον σε πορεία διαρκούς χειροτέρευσης.

Ολα αυτά δεν προοιωνίζονται τίποτα το καλό για το μέλλον. Ποιο θα είναι το σημείο βρασμού κανείς δεν ξέρει. Ούτε ποια βόμβα θα σκάσει πρώτη: οι ανισότητες, η μείωση της δυτικής ισχύος ή το παγκόσμιο χρέος.

Το σχοινί είναι όμως τόσο τεντωμένο που και μικρές θεωρητικά αναταράξεις, όπως μια αύξηση των επιτοκίων δανεισμού στο 5%, είναι ικανές να προκαλέσουν γενική κατάρρευση. Γιατί πώς ένας μισθωτός θα πληρώσει μεγαλύτερη δόση δανείου όταν έχει να δει αύξηση μισθού χρόνια και έχει να αντιμετωπίσει και την ξαφνική ακρίβεια;

Γιατί πώς ένα κράτος της Αφρικής θα μπορέσει να συνεχίσει να εξυπηρετεί ένα δάνειο σε δολάρια με κυμαινόμενο επιτόκιο; Οταν μάλιστα καλείται να αντιμετωπίσει επισιτιστική κρίση λόγω των αυξήσεων στις τιμές των τροφίμων.

Ολα κρέμονται από μια κλωστή. Το χειρότερο όμως είναι ότι η τάξη των ανθρώπων που κολυμπούν στα πλούτη δεν συνειδητοποιεί ότι η ίδια έφερε τα πράγματα εδώ. Ούτε παίρνει κανένα μέτρο.

Πέρα από τη δήθεν ειλικρινή παρότρυνση «φορολογήστε μας» ορισμένων δισεκατομμυριούχων και πέρα από φιλανθρωπίες που, όπως όλες οι φιλανθρωπίες, αποτελούν σταγόνα στον ωκεανό, όλοι περιμένουν άβουλοι το μοιραίο, με την πίστη ότι δεν θα είναι οι ίδιοι προσωπικά που θα πληγούν. Η Ιστορία είναι όμως γεμάτη από διαψευσμένες βεβαιότητες. Και η Δύση μοιάζει να πίνει το ποτό της απολαμβάνοντας τη δύση του ήλιου της.