όποιος λογαριασμό δεν μπορεί να δώσει…

Οποιος λογαριασμό δεν μπορεί να δώσει
για τα τελευταία τρεις χιλιάδες χρόνια
στο σκοτάδι θα μείνει, δίχως καμία εμπειρία
και, μέρα με τη μέρα, θα ζει στην τύφλα του.

Ο Γκέτε, στον οποίο οφείλονται οι παραπάνω στίχοι, είχε διαβάσει καθώς φαίνεται πολύ καλά τον Πλάτωνα και τον Ησίοδο και είχε κατανοήσει ακόμα καλύτερα τον Σωκράτη∙ κόσμησε το πνεύμα –που, θεωρητικά, ενσωματώνει την αρχαιοελληνική σοφία. Ας μην τρομάζουμε όμως∙ δεν υποστήριξε ότι σήμερα ο καθένας μας πρέπει να κατανοεί το περιπετειώδες καταγωγικό παρελθόν του υπό την αυστηρή και πειθαρχημένη πλευρά της κοινωνικής Ιστορίας. Εκανε μια προτροπή: οφείλουμε να καταλάβουμε αυτό που έχουμε μπροστά μας∙ διατύπωσε μια αξίωση για ελάχιστη κατανόηση της φύσης και, ειδικότερα, της ανθρώπινης.

Οποιος, λοιπόν, δεν γνωρίζει την προέλευση των παρόντων συνταγμάτων της ανθρωπότητας, τους χάρτες των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (αυτό είναι το παρελθόν), δεν μπορεί ποτέ να βρει μια λύση στα τρέχοντα προβλήματά του. Είναι αλήθεια ότι η σημερινή Ε.Ε. στην πορεία της, και πάντως πριν πάρει τη σημερινή μορφή της, με βάση την Ιστορία και τον πολιτισμό της –υπό την πίεση που άσκησαν οι τραυματικές εμπειρίες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου– ενσωμάτωσε βασικές αρχές και αξίες που θεωρούμε υπαρξιακές για τον γυμνό, τον ανυπεράσπιστο άνθρωπο. Είχε κατοχυρώσει, κοντολογίς, στον δικαιικό πολιτισμό των κρατών-μελών της, εκτός από τις αρχές και τις αξίες της δημοκρατίας –της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας–, και τα Θεμελιώδη Δικαιώματα, τα οποία συνδέθηκαν με τις ιδρυτικές διακηρύξεις και τους βασικούς σκοπούς της, στο μέτρο που τα δικαιώματα θεωρούνταν, από παλιά, απαντήσεις σε λογής αυθαιρεσίες των ισχυρών και της κρατικής βίας και αποκαθιστούσαν βασικές αρχές κοινωνικής δικαιοσύνης.

Μα, θα πείτε, όλοι συνυπέργαφαν και υιοθετούσαν δημόσια τους Χάρτες Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων μετά τον Μεγάλο Πόλεμο και ομοθυμαδόν μετά τον Β’ Παγκόσμιο, ακόμα και ηγέτες που στις χώρες τους καταπατούσαν στυγνά τα δικαιώματα των πολιτών τους. Γιατί το έκαναν; Το έκαναν για να μην κατηγορηθούν από τους άλλους ότι δεν θέλουν να προστατεύσουν τα δικαιώματα. Και το έκαναν για να έχουν, εν συνεχεία, την ευχέρεια να τα παραβιάζουν με το σκεπτικό ότι τα προστατεύουν.

Αυτή την ιστορία δεν ζητάμε να την ξέρει σε βάθος ένα ώριμο κι ευαίσθητο δεκαεφτάχρονο∙ αρκεί το δεκαεφτάχρονο να ξέρει τι είναι και τι λένε τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Αλλά από ένα πιο παρεμβατικό και ισχυρότερο πλαίσιο, όπως είναι το ευρωπαϊκό, ζητάμε την έμπρακτη υποστήριξη των Δικαιωμάτων. Αντ’ αυτού, βλέπουμε αμφιθυμία, αγκυλώσεις και κλίμα Βαϊμάρης: «Germany for the Germans, foreigners raus!», «Πρεζάκια και γκέι δεν είστε αναγκαίοι»…

Η Ευρώπη, με χρόνια Δικαιωμάτων και προσφυγικού-μεταναστευτικού, δεν έχει πολιτική. Τι επιλέγει; Στέλνει το θέμα στις καλένδες. Αυτό αποδείχθηκε στο Ζάλτσμπουργκ και στις Βρυξέλλες. Οι πολίτες της Ευρώπης είδαν τους ηγέτες τους να συζητούν και να μην καταλήγουν πουθενά. Είδαν την ηγεσία της Ευρώπης να αλληλοκατηγορείται και να μην έχει ιδέα πώς θα λύσει το πρόβλημα. Προφανώς, δεν είναι μόνον ο Πούτιν, ο Τραμπ και η Κίνα ή ο Ορμπαν που καταστρέφουν την «ιδέα της αλληλεγγύης» και σπέρνουν εθνικισμό. Είναι ολόκληρη η μηχανή ιδεοληψιών και επινοήσεων που αποφασίζει ποιος είναι άξιος να σωθεί και να ζει σε τούτον τον κόσμο και ποιος όχι.

Παρά το ότι η πρόταση της Επιτροπής για ποσοστώσεις (υποχρεωτικός αριθμός υποδοχής προσφύγων σε κάθε χώρα της Ε.Ε.) δεν εφαρμόζεται, παρά το ότι πάσχουν οι διμερείς λύσεις (λ.χ. η Συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας έχει γίνει διαπραγματευτικό χαρτί στα χέρια του απρόβλεπτου Ερντογάν), στην Ευρώπη επινοούν ακόμα μία, μεγαλύτερη στρέβλωση.

Ναι, Ευρωπαίοι πολίτες. Τώρα, και «ευέλικτη αλληλεγγύη». Υστερα από την ευέλικτη απασχόληση και πολλές άλλες ευελιξίες που σέρνουν προς τα κάτω τις ζωές εκατομμυρίων, προσεχώς «ευέλικτη δημοκρατία», «ευέλικτη δικαιοσύνη»… «ευέλικτη ιστορία». Η επινόηση πιστώνεται στον απερχόμενο πρόεδρο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ. Την υποστηρίζει και ο Μάνφρεντ Βέμπερ, επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στην Ευρωβουλή και υποψήφιος για το χρίσμα της προεδρίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις ευρωεκλογές του 2019. Μάλιστα, ο Βέμπερ δακτυλοδείχνει την Ελλάδα. Προφανώς, όλοι στο ΕΛΚ, όπως και η Ν.Δ., αναγνωρίζουν ότι «δεν είναι Ευρώπη αυτό που συμβαίνει στα hotspots»∙ βλέπουν ότι είναι ντροπή αυτό που συμβαίνει στη Μόρια. Αλλά ποιος δεν το αναγνωρίζει;

Ωστόσο, αν πράγματι πιστεύουν ότι τίποτα δεν αντικαθιστά έναν καλά ενημερωμένο πολίτη σε δύσκολες μέρες για τη δημοκρατία και την ευημερία, όταν όλοι απαιτούμε ευθύνη απ’ όλους σε όλα τα επίπεδα, ας μπουν στον κόπο να εξηγήσουν τι ακριβώς είναι η «ευέλικτη αλληλεγγύη». Και, επιτέλους, ο λογαριασμός ας αναζητηθεί εκεί που πρέπει. Εχουν κάνει κάτι για τα λόμπι και για πολλές ΜΚΟ που λειτουργούν ανεξέλεγκτες σαν ανεξάρτητες επικράτειες μέσα στις εδαφικές επικράτειες ή είναι πολύ μεγάλο το χρήμα του «ανθρωπισμού» που βλάπτει τον άνθρωπο;