iloveithaki.gr, 31/1/2026
τριώδιο, απόκριες, σαρακοστή
τι ισχύει, από πότε, και γιατί ο μάρτης δεν λείπει ποτέ
Το Τριώδιο ανοίγει κάθε χρόνο την Κυριακή του Τελώνη και του Φαρισαίου.
Από εκεί ξεκινά ένας ολόκληρος κύκλος που οδηγεί στο Πάσχα.
Δεν είναι μόνο θρησκευτικός.
Είναι ιστορικός, κοινωνικός και βαθιά λαϊκός.
τι είναι το τριώδιο
Το Τριώδιο είναι εκκλησιαστική περίοδος προετοιμασίας για την Ανάσταση.
Περιλαμβάνει:
- τις Απόκριες
- τη Μεγάλη Σαρακοστή
- τη Μεγάλη Εβδομάδα
Ονομάστηκε έτσι από το λειτουργικό βιβλίο με ύμνους τριών ωδών και διαμορφώθηκε στη βυζαντινή εποχή, περίπου από τον 6ο–7ο αιώνα, στην μορφή που γνωρίζουμε σήμερα.
απόκριες και καρναβάλι
Οι Απόκριες είναι το πρώτο μέρος του Τριωδίου.
Σημαίνουν σταδιακή αποχή από το κρέας.
Το καρναβάλι είναι η λαϊκή έκφραση αυτής της περιόδου:
μεταμφίεση, σάτιρα, υπερβολή.
Δεν είναι εκκλησιαστικός όρος, αλλά πανάρχαιο κοινωνικό έθιμο.
η σύνδεση με τις αρχαίες γιορτές
Οι Απόκριες δεν γεννήθηκαν στο κενό.
Πατούν πάνω σε πολύ παλιότερες γιορτές:
- τα Διονύσια
- τις γιορτές της άνοιξης
- τις τελετουργίες ανατροπής και γονιμότητας
Ο χριστιανισμός δεν τις κατήργησε, αλλά τις ενέταξε σε νέο πλαίσιο:
πριν τη νηστεία → εκτόνωση
πριν τη σιωπή → θόρυβος
καθαρά δευτέρα και σαρακοστή
Η Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτεί την αρχή της Μεγάλης Σαρακοστής.
Είναι ημέρα καθαρμού, νηστείας και επανεκκίνησης.
Και εδώ υπάρχει μια σταθερά:
ο μάρτης δεν λείπει ποτέ από τη σαρακοστή.
Η νηστεία μπαίνει πάντα στην άνοιξη, στον μήνα της μετάβασης.
Τίποτα τυχαίο.
οι βασικές ημερομηνίες (2026)
- Έναρξη Τριωδίου: Κυριακή 25 Ιανουαρίου 2026
- Τσικνοπέμπτη: 12 Φεβρουαρίου 2026
- Κυριακή της Αποκριάς: 22 Φεβρουαρίου 2026
- Καθαρά Δευτέρα: 2 Μαρτίου 2026
- Πάσχα: 12 Απριλίου 2026
ένα έθιμο που κρατάει χρόνο
Το Τριώδιο, οι Απόκριες και η Σαρακοστή είναι ένας κύκλος αιώνων.
Αλλάζουν τα ονόματα, αλλά όχι η ανάγκη:
να γελάσουμε πριν σιωπήσουμε
να φάμε πριν την εγκράτεια
να χαθούμε λίγο, πριν ξαναβρούμε τον δρόμο μας
Και γι’ αυτό, όσο κι αν αλλάζουν οι εποχές,
ο μάρτης δεν λείπει ποτέ από τη σαρακοστή.
επιμύθιο
στο θιάκι τα πράγματα ποτέ δεν ήταν μόνο εκκλησία
ούτε μόνο γλέντι.
ήταν ο κύκλος.
να καπνίσει το κρέας.
να γελάσει ο άνθρωπος.
να φορέσει μάσκα.
και μετά να ’ρθει ο μάρτης
με τα νερά του
και τη νηστεία του.
έτσι γινόταν παλιά.
έτσι γίνεται ακόμα.
γιατί εδώ ξέρουμε
πως πριν σφίξει το στομάχι
πρέπει να ελαφρύνει η ψυχή.
κι αν κάτι έμεινε ίδιο στους αιώνες
δεν είναι οι ημερομηνίες.
είναι το μέτρο.
το θιάκι δεν έμαθε να κόβει τον κύκλο.
έμαθε να τον σέβεται.
