Ο φασισμός δεν χρειάζεται να σηκώνει σβάστικες για να επικρατήσει. Κουνάει ως σημαία τις θεωρίες ανωτερότητας, τις διακρίσεις, την «αθώα» πατριωτική υπεροχή. Είσαι ανώτερος γιατί έτυχε να γεννηθείς πέντε χιλιόμετρα δυτικά από τη δυστυχία άλλων ανθρώπων και αυτό πρέπει να σε γεμίζει με κούφια περηφάνια για μια ιστορία για την οποία ούτε ευθύνεσαι ούτε είχες συμμετοχή αλλά την έγραψαν άλλοι.
Ο φασισμός δεν χρειάζεται να αποδείξει τίποτε, μόνο να επιβεβαιώνει την καταστροφική μανία παρέχοντας στους αδικημένους την αυταπάτη της δικαίωσης.
Ο φασισμός μπορεί να τρομάζει, αλλά επιστρέφει. Όσο βαθαίνουν οι κοινωνικές ανισότητες και η δημοκρατία μετατρέπεται σε διαδικασία ανάθεσης έργου σε «ειδικούς» και «τεχνοκράτες», η ακροδεξιά θα φαντάζει θεματοφύλακας των εθνικών αξιών και ανάχωμα στην «πολλή δημοκρατία» που απειλεί την ασφάλεια και την υπόσταση των πατροπαράδοτων κεκτημένων.
Το πιο τραγικό είναι ότι ο φασισμός σήμερα δεν έχει το άγχος να επικρατήσει με μελανοχίτωνες. Στρατολογεί από τις μεγάλες δεξαμενές της άγνοιας και της αδιαφορίας ανθρώπους που είναι έτοιμοι να ασκήσουν βία για να νιώσουν επιβεβαίωση μέσα από έναν σημαντικό ρόλο. Δεν χρειάζεται να ξέρουν το «Ο αγών μου» του Χίτλερ. Αρκεί να μισούν οτιδήποτε είναι διαφορετικό, στήνοντας τα κρεματόρια πρώτα για την πραγματική Ιστορία και μετά ξανά για τους ανθρώπους.
Τα μεγάλα εμπόδια στον φασισμό είναι η μνήμη και η Ιστορία που στέκεται εκεί έχοντας καταγράψει εκατομμύρια θύματα. Γι’ αυτό ο φασισμός σήμερα επιχειρεί να αναθεωρήσει την Ιστορία και να εφεύρει ή να συμψηφίσει με τις «ευθύνες και άλλων». Είτε πρόκειται για τις θεωρίες των ίσων ευθυνών και του «μέσου όρου» είτε για την προκλητική προσπάθεια να βαφτίσουν τα τάγματα θανάτου και τους ταγματασφαλίτες «ακτιβιστές του πατριωτισμού», η ακροδεξιά και ο φασισμός έχουν πρώτο στόχο να εξαφανίσουν από το σύγχρονο αφήγημά τους το φόντο του ιστορικού αίματος. Και, όπως πάντα, ο εγκληματίας δεν αποζητά την πλήρη αποδοχή. Για να επικρατήσει του αρκούν η αμφιβολία και η σύγχυση. Αν η σύγχυση και η καχυποψία επικρατήσουν, αν οι εθνικοί μύθοι και η συνωμοσία αντικαταστήσουν την ιστορική πραγματικότητα, τότε οι άνθρωποι θα λοιδορήσουν την αλήθεια γιατί το ψέμα θα υπόσχεται περισσότερα. Το τέρας μόλις θα έχει επιστρέψει και τότε ναι, η γη θα τρέμει.
