iloveithaki.gr, 23/2/2026
ένα δοκίμιο προβληματισμού
ο απόστολος παύλος, η εγκράτεια και η νηστεία των άλλων
υπάρχει μια παρεξήγηση που καλό είναι να τη λύσουμε από την αρχή.
ο απόστολος παύλος δεν ήταν ιησουίτης.
οι ιησουίτες εμφανίστηκαν δεκαπέντε αιώνες αργότερα.
ήταν όμως κάτι άλλο, ίσως πιο καθοριστικό:
ο άνθρωπος που μετέτρεψε το μήνυμα του χριστού από βίωμα σε σύστημα.
ο χριστός μίλησε για αγάπη
ο ιησούς, στα ευαγγέλια, δεν έβαλε πρόγραμμα νηστείας.
δεν μέτρησε μπουκιές.
δεν όρισε μέρες.
έτρωγε με τελώνες,
έπινε κρασί,
συγχωρούσε χωρίς όρους.
η αγάπη δεν είχε ωράριο.
ο παύλος μίλησε για εγκράτεια
ο παύλος απευθύνθηκε σε κοινότητες φτωχές, κατατρεγμένες, φοβισμένες.
και τους είπε, με απλά λόγια:
κρατηθείτε,
πειθαρχήστε,
στερηθείτε,
και η ανταμοιβή θα έρθει μετά.
εδώ αλλάζει το κέντρο βάρους.
από τη ζωή στο τώρα,
στη σωτηρία στο μετά.
από την ελευθερία στον κανόνα
η εγκράτεια στον παύλο είχε λόγο ύπαρξης.
ήταν τρόπος επιβίωσης μιας νέας πίστης μέσα σε εχθρικό κόσμο.
όμως κάθε μηχανισμός, όταν παγιωθεί, γίνεται κανόνας.
και κάθε κανόνας, όταν περάσει στους αιώνες, γίνεται εργαλείο εξουσίας.
έτσι η νηστεία από άσκηση μετατράπηκε σε μέτρο υπακοής.
όχι για όλους.
κυρίως για τους από κάτω.
η νηστεία ως ηθικό πλεονέκτημα
από τον παύλο και μετά, ρίζωσε μια ιδέα βαθιά στον χριστιανισμό:
ότι καλός πιστός είναι αυτός που στερείται.
όχι αυτός που μοιράζεται περισσότερο.
αλλά αυτός που αντέχει περισσότερο.
και κάπου εκεί η πίστη χάνει το πνευματικό της νόημα
και γίνεται τεστ συμμόρφωσης.
οι εξαιρέσεις δεν είναι θεολογικές
εδώ είναι το πρόβλημα.
η εγκράτεια ζητήθηκε από τον φτωχό.
η υπομονή από τον αδύναμο.
η νηστεία από αυτόν που ήδη στερείται.
οι χορτάτοι κράτησαν:
- τις εξαιρέσεις
- την ερμηνεία
- την εξουσία
ό,τι εφαρμόζεται μόνο στους αδύναμους,
δεν είναι αρετή.
είναι σύστημα.
επιμύθιο
αν ο χριστός περνούσε σήμερα από τα λιμάνια και τις γειτονιές,
μάλλον δεν θα ρωτούσε ποιος νήστεψε.
θα ρωτούσε:
ποιοι τρώνε κάθε μέρα στο όνομά μου
και ποιοι μαθαίνουν να πεινάνε «για το καλό τους».
γιατί η πίστη που ζητά στέρηση μόνο από τους αδύναμους
δεν σώζει.
πειθαρχεί.
ένα μικρό σχόλιο για τον δαυίδ
ο δαυίδ σκότωσε.
έκανε μοιχεία.
είδε, πήρε, κάλυψε, διέταξε.
ό,τι θα λέγαμε σήμερα «βαριές αμαρτίες».
κι όμως, λένε οι γραφές,
πήγε σ’ ένα σπήλαιο,
έγραψε ψαλμούς,
μετανόησε,
κι αγίασε.
δεν ξέρω αν η αγιότητα έρχεται με τη μετάνοια.
ξέρω όμως ότι η ιστορία συχνά συγχωρεί τους ισχυρούς
πιο εύκολα απ’ τους απλούς.
κι ίσως γι’ αυτό οι ψαλμοί συγκινούν:
όχι γιατί καθαγιάζουν τον άνθρωπο,
αλλά γιατί δείχνουν πόσο βαθιά μπορεί να φτάσει η ενοχή
όταν έχει ήδη περάσει η πράξη.
