iloveithaki.gr, 23/2/2026
σημειώσεις για νηστεία, ραμαζάνι και άλλα τραπέζια, από τον νιονιό τον μανιά του μήδη
Ήμασταν στη Bizerte, αρχές δεκαετίας ’90.
Ξεφορτώναμε λιπάσματα απ’ τη Ρουμανία.
Ζέστη, σκόνη, λιμάνι, ναυτικοί με μάτια κόκκινα απ’ την κούραση.
Πάω με τον πράκτορα για κούρεμα. Καλό κουρείο.
Όχι βιαστικό.
Στα αραβικά κουρεία το κούρεμα δεν είναι υπηρεσία· είναι τελετή.
Πετσέτες, μασάζ, κολόνιες, μπατσάκια, ξυράφι που γυαλίζει.
Ο κουρέας είχε δουλειά. Καθίσαμε να περιμένουμε.
Ανάβω τσιγάρο.
Δεν πρόλαβα τη δεύτερη ρουφηξιά.
Ο κουρέας σηκώνεται με το ξυράφι στο χέρι.
Όχι για φιγούρα.
Για λαιμό.
— «ποιος είναι αυτός;» ρωτάει.
Όχι από περιέργεια.
Για να μετρήσει βάρος.
Ο πράκτορας, κοντός, χοντρούλης, παλιός, σηκώνεται ήρεμα.
— «καπετάνιος σε ελληνικό φορτηγό», του λέει.
— «δεν ξέρει ότι έχουμε νηστεία. ραμαζάνι στο φουλ. με ποιο δικαίωμα μας βάζει σε πειρασμό;»
Εκεί τελειώνει η ένταση.
Όχι γιατί έσβησα το τσιγάρο.
Αλλά γιατί κάποιος άλλος πήρε την ευθύνη.
η νηστεία είναι ιερή — οι εξαιρέσεις ακόμα πιο ιερές
Χρόνια μετά, στη ράδα του Shatt al-Arab, έξω απ’ το Κουβέιτ.
Τρεις μήνες αναμονή.
Πάλι ραμαζάνι.
Απέναντι ένα νησάκι με αμμουδιές.
Έρχονταν οι πλούσιοι Κουβετιανοί:
- με τα γιοτ
- με τους μάγειρες
- με τα φαγητά
- με τις όμορφες γυναίκες
Έτρωγαν, έπιναν, γελούσαν.
Καμία νηστεία.
Καμία ενοχή.
Γιατί;
Γιατί εκεί δεν τους έβλεπαν.
Και τότε κατάλαβα κάτι που δεν το γράφουν τα ιερά βιβλία:
η νηστεία είναι αυστηρή για τον φτωχό
και ευέλικτη για τον ισχυρό.
δεν είναι θέμα ισλάμ — είναι θέμα εξουσίας
Έχω ταξιδέψει:
Αίγυπτο, Μαρόκο, Ιράκ, Ιράν, Κουβέιτ, Υεμένη, Σαουδική Αραβία.
Αλλά και χριστιανικές χώρες.
Και ένα πράγμα είδα παντού:
- στο ισλάμ → ραμαζάνι για τον απλό λαό
- στον χριστιανισμό → σαρακοστή για τον φτωχό
- στον ιουδαϊσμό → νηστείες για τους «πιστούς»
- στους πλούσιους όλων των θρησκειών → εξαιρέσεις
Όχι γιατί είναι κακοί άνθρωποι.
Αλλά γιατί η πίστη, όταν γίνεται κανόνας, γίνεται εργαλείο.
Και κάθε εργαλείο εξουσίας δουλεύει πάντα από πάνω προς τα κάτω.
και τι είναι τελικά η νηστεία;
Μας είπαν:
- εγκράτεια
- ταπείνωση
- σωτηρία ψυχής
- ζωή μετά θάνατον
Καλά όλα.
Αλλά έχω μια απορία ναυτικού, όχι θεολόγου:
αν η νηστεία σώζει, γιατί δεν αρχίζει από τους χορτάτους;
Γιατί πάντα νηστεύει:
- ο εργάτης
- ο άνεργος
- ο ναυτικός στη ράδα
- ο φτωχός στη γειτονιά
Και σχεδόν ποτέ:
- ο ισχυρός
- ο τακτοποιημένος
- ο «ευλογημένος» της ζωής
Ό,τι εφαρμόζεται μόνο στους αδύναμους,
δεν είναι αρετή.
Είναι σύστημα.
επιμύθιο
Δεν έμαθα ποτέ αν η νηστεία σώζει ψυχές.
Έμαθα όμως σίγουρα κάτι άλλο:
η πείνα δεν έκανε κανέναν καλύτερο άνθρωπο.
μόνο πιο υπάκουο.
Κι αν υπάρχει θεός,
δύσκολα θα μετράει τα πιάτα.
μάλλον θα κοιτάει
ποιοι τρώνε πάντα και ποιοι πάντα περιμένουν.
