ο πόλεμος στην ουκρανία, η αποδυνάμωση της γερμανίας και το βόρειο πέρασμα
Η Ρωσία δεν πολεμά επισήμως με στρατεύματα του ΝΑΤΟ. Πολεμά όμως μια Ουκρανία που χρηματοδοτείται, εξοπλίζεται, εκπαιδεύεται και πληροφορείται από τις χώρες του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πρόκειται επομένως για μια έμμεση αναμέτρηση Ρωσίας και Δύσης, η οποία διεξάγεται πάνω στο ουκρανικό έδαφος και πληρώνεται κυρίως με το αίμα του ουκρανικού και του ρωσικού λαού.
τα εδάφη που ελέγχει η ρωσία
Η Ρωσία δεν έχει καταλάβει το ένα τρίτο της Ουκρανίας, όπως συχνά λέγεται. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της 1ης Σεπτεμβρίου 2026, ελέγχει περίπου το 19% έως 20% της διεθνώς αναγνωρισμένης ουκρανικής επικράτειας.
Από αυτό, περίπου το 12% καταλήφθηκε μετά την εισβολή του Φεβρουαρίου 2022. Το υπόλοιπο αφορά την Κριμαία και περιοχές του Ντονμπάς που βρίσκονταν υπό ρωσικό έλεγχο από το 2014.
Το εδαφικό κέρδος δεν είναι όσο μεγάλο παρουσιάζεται ορισμένες φορές. Παραμένει όμως σημαντικό: η Ρωσία διατήρησε την Κριμαία, δημιούργησε χερσαίο διάδρομο που τη συνδέει με τη ρωσική επικράτεια και εξακολουθεί να κρατά μεγάλο μέρος της ανατολικής και νότιας Ουκρανίας.
Κυρίως, τέσσερα και πλέον χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου, η συνδυασμένη οικονομική και στρατιωτική πίεση της Δύσης δεν την ανάγκασε να υποχωρήσει.
ο πόλεμος έγινε εργοστάσιο τεχνολογίας
Ο πόλεμος πίεσε τη Ρωσία να προσαρμοστεί. Αυξήθηκε η παραγωγή δρόνων, πυρομαχικών, πυραύλων και συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου. Δημιουργούνται ειδικές μονάδες μη επανδρωμένων συστημάτων σε όλους τους κλάδους των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις δυτικών υπηρεσιών, τα ρωσικά εργοστάσια παρήγαγαν το 2025 περίπου επτά εκατομμύρια βλήματα πυροβολικού και όλμων, πυρομαχικά αρμάτων και ρουκέτες. Οι αριθμοί αυτοί δεν μπορούν να ελεγχθούν πλήρως, δείχνουν όμως την κλίμακα της ρωσικής πολεμικής κινητοποίησης.
Η τεχνολογική πρόοδος δεν είναι αποκλειστικά ρωσική. Η Ρωσία χρειάζεται κινεζικά ηλεκτρονικά εξαρτήματα και τεχνολογίες άλλων χωρών. Κατάφερε όμως να τα συνδυάσει με τη δική της παραγωγή και, κυρίως, με τη συνεχή εμπειρία του πεδίου της μάχης.
Οι κυρώσεις δεν την απομόνωσαν όσο υπολόγιζε η Δύση. Την ανάγκασαν να αναζητήσει διαφορετικά συστήματα πληρωμών, νέες αγορές και εμπορικούς εταίρους, κυρίως στην Κίνα, στην Ινδία και στις χώρες του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου.
το μεγάλο κέρδος του βόρειου περάσματος
Ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά κέρδη της Ρωσίας βρίσκεται μακριά από την Ουκρανία: στον Αρκτικό Ωκεανό.
Το Βόρειο Θαλάσσιο Πέρασμα εκτείνεται κατά μήκος των βόρειων ρωσικών ακτών και συνδέει την Ασία με την Ευρώπη. Η κλιματική αλλαγή και η υποχώρηση των πάγων μεγαλώνουν σταδιακά την περίοδο κατά την οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί.
Το 2025 διακινήθηκαν από τη διαδρομή περίπου 37 εκατομμύρια τόνοι φορτίου, σχεδόν επτά φορές περισσότεροι από ό,τι πριν από δέκα χρόνια. Για το 2026 η Rosatom υπολογίζει αύξηση περίπου 14%.
Το 2025 πραγματοποιήθηκαν 23 ταξίδια εμπορευματοκιβωτίων μεταξύ ρωσικών και κινεζικών λιμανιών, ενώ για το 2026 οι κινεζικές εταιρείες σχεδιάζουν περισσότερα από 30. Κατά την κατάλληλη εποχή, ένα ταξίδι από την Κίνα προς τη βόρεια Ευρώπη μπορεί να διαρκέσει περίπου 18 ημέρες, έναντι περισσότερων από 40 ημερών μέσω του Σουέζ.
Η Ρωσία δεν απέκτησε νομικά την κυριότητα ολόκληρου του Αρκτικού Ωκεανού. Απέκτησε όμως καθοριστικό πρακτικό πλεονέκτημα. Διαθέτει τη μεγαλύτερη αρκτική ακτογραμμή, λιμάνια, στρατιωτικές βάσεις και τον ισχυρότερο στόλο πυρηνοκίνητων παγοθραυστικών. Ελέγχει τις άδειες διέλευσης, την παγοθραυστική συνοδεία και μεγάλο μέρος της ασφάλειας της διαδρομής.
Η Κίνα προσφέρει φορτία, κεφάλαια και εμπορική ζήτηση. Η Ρωσία προσφέρει τον δρόμο, τα λιμάνια, τα παγοθραυστικά και τον έλεγχο. Έτσι δημιουργείται ένας νέος ευρασιατικός διάδρομος, στον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μικρή παρουσία.
Το Βόρειο Πέρασμα δεν μπορεί ακόμη να αντικαταστήσει το Σουέζ. Παραμένει εποχικό, επικίνδυνο και ακριβό, με προβλήματα πάγου, ασφάλισης, υποδομών και προστασίας του περιβάλλοντος. Δεν χρειάζεται όμως να αντικαταστήσει το Σουέζ για να αποκτήσει τεράστια σημασία. Αρκεί να λειτουργεί ως δεύτερη διαδρομή όταν το Σουέζ, η Ερυθρά Θάλασσα ή τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται σε κρίση.
γιατί η ρωσία μπορεί να συνεχίσει
Η Ρωσία δεν είναι οικονομικά ισχυρότερη από το σύνολο της Δύσης. Οι χώρες του ΝΑΤΟ διαθέτουν πολλαπλάσια οικονομία, περισσότερα κεφάλαια και μεγαλύτερες τεχνολογικές δυνατότητες.
Το σημερινό πλεονέκτημα της Ρωσίας βρίσκεται αλλού: έχει ήδη οργανώσει μεγάλο μέρος της οικονομίας, της βιομηχανίας και του κράτους της για έναν μακροχρόνιο πόλεμο.
Παράγει κοντά στο μέτωπο, παίρνει γρήγορα τα διδάγματα της μάχης και προσαρμόζει τα όπλα της χωρίς τις χρονοβόρες πολιτικές, οικονομικές και γραφειοκρατικές διαδικασίες πολλών δυτικών χωρών.
Η Δύση διαθέτει περισσότερους συνολικούς πόρους, αλλά δυσκολεύεται να τους μετατρέψει γρήγορα σε όπλα, πυρομαχικά και κοινή πολιτική απόφαση. Το ΝΑΤΟ υπολογίζει ότι η παραγωγική του δυναμικότητα μπορεί να φτάσει περίπου τα τέσσερα εκατομμύρια βλήματα πυροβολικού τον χρόνο το 2027. Αυτό αποδεικνύει ότι η Δύση δεν είναι ανίσχυρη, αλλά και ότι χρειάστηκε χρόνια για να προσαρμοστεί στις ανάγκες ενός πολέμου φθοράς.
Η Ρωσία παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες. Το βασικό επιτόκιο βρίσκεται στο 14%, η ανάπτυξη είναι μικρή και το δημοσιονομικό έλλειμμα έφτασε περίπου στο 2,8% του ΑΕΠ. Οι ανθρώπινες απώλειες είναι πολύ βαριές και η οικονομία της εξαρτάται ολοένα περισσότερο από τον πόλεμο, τις εξαγωγές ενέργειας και την Κίνα.
Μέχρι σήμερα, όμως, δεν φαίνεται να έχει χάσει την οικονομική, παραγωγική ή πολιτική δυνατότητα να συνεχίσει.
η ευρώπη πληρώνει περισσότερο
Η Ευρωπαϊκή Ένωση μείωσε το ποσοστό του ρωσικού φυσικού αερίου στις εισαγωγές της από περίπου 45% σε 12%. Το πέτυχε όμως αγοράζοντας ακριβότερη ενέργεια και μειώνοντας τη ζήτηση εξαιτίας των υψηλών τιμών.
Από τις επενδύσεις περίπου 300 δισεκατομμυρίων ευρώ που θεωρούνταν αναγκαίες για την ενεργειακή απεξάρτηση, έχουν εξασφαλιστεί μόλις 54,3 δισεκατομμύρια. Παράλληλα, ο πληθωρισμός στην ΕΕ προβλέπεται για το 2026 περίπου στο 3,1%, πιέζοντας ξανά το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών.
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία πληρώνει ακριβότερη ενέργεια, αντιμετωπίζει τον ανταγωνισμό της Κίνας και εξαρτάται περισσότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες για όπλα, φυσικό αέριο, ψηφιακές πλατφόρμες και αμυντική τεχνολογία.
Μέσα στη δυτική συμμαχία δεν κερδίζουν όλοι το ίδιο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αύξησαν τις πωλήσεις όπλων και ενέργειας και ενίσχυσαν τον έλεγχό τους πάνω στην ευρωπαϊκή άμυνα. Η Ευρώπη επωμίστηκε μεγάλο μέρος του οικονομικού και κοινωνικού κόστους.
ο πόλεμος αδυνάτισε τη γερμανία
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι η Γερμανία. Για χρόνια η δύναμή της στηρίχθηκε πάνω σε τρεις πυλώνες: φθηνή ρωσική ενέργεια, εξαγωγές προς την Κίνα και αμερικανική στρατιωτική προστασία.
Μετά την έναρξη του πολέμου αυτό το μοντέλο κλονίστηκε. Η φθηνή ρωσική ενέργεια χάθηκε, οι σχέσεις με την Κίνα έγιναν δυσκολότερες και η Γερμανία υποχρεώθηκε να αυξήσει απότομα τις στρατιωτικές της δαπάνες.
Η οικονομία της συρρικνώθηκε κατά περίπου 0,9% το 2023 και 0,5% το 2024. Για το 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ανάπτυξη μόλις 0,6% και για το 2027 περίπου 0,9%. Από τον Φεβρουάριο του 2022 μέχρι τον Μάρτιο του 2026, η παραγωγή στους πιο ενεργοβόρους βιομηχανικούς κλάδους της Γερμανίας μειώθηκε περίπου κατά 15,2%.
Ο πόλεμος δεν είναι η μοναδική αιτία. Υπάρχουν παλιότερα προβλήματα: γραφειοκρατία, μικρές επενδύσεις, γηρασμένος πληθυσμός, ακριβή ενέργεια, τεχνολογική καθυστέρηση και αυξανόμενος κινεζικός ανταγωνισμός. Ο πόλεμος όμως επιτάχυνε και αποκάλυψε όλες αυτές τις αδυναμίες.
Και ο Γερμανός ψηφοφόρος αντέδρασε.
Στις εκλογές της Σαξονίας–Άνχαλτ, στις 6 Σεπτεμβρίου 2026, το AfD έφτασε περίπου στο 43,8%, από 20,8% το 2021. Η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση περιορίστηκε στο 17,2%, χάνοντας σχεδόν είκοσι μονάδες.
Το αποτέλεσμα δεν οφείλεται μόνο στον πόλεμο. Συνδέεται επίσης με το μεταναστευτικό, την ακρίβεια, την ανασφάλεια και τη δυσπιστία προς τα παραδοσιακά κόμματα. Το AfD όμως ζήτησε αποκατάσταση των σχέσεων με τη Μόσχα και άρση των κυρώσεων. Έτσι, ένα σημαντικό μέρος της γερμανικής κοινωνίας ψήφισε και εναντίον της σημερινής εξωτερικής και οικονομικής πολιτικής.
Η Άνγκελα Μέρκελ, βλέποντας το αποτέλεσμα, δήλωσε: «Ματώνει η καρδιά μου». Χαρακτήρισε μάλιστα την εκλογική ανατροπή ιστορική τομή για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία.
Η δήλωσή της έχει ιδιαίτερο συμβολισμό. Η ίδια διαχειρίστηκε επί δεκαέξι χρόνια το γερμανικό οικονομικό μοντέλο που στηριζόταν στη ρωσική ενέργεια και στις κινεζικές αγορές. Τώρα βλέπει αυτό το μοντέλο να καταρρέει και ένα μεγάλο μέρος των Γερμανών να στρέφεται εναντίον των κομμάτων που κυβέρνησαν τη χώρα.
Ο Γερμανός δεν αντέδρασε επειδή ξαφνικά έγινε Ρώσος ή αποδέχτηκε όλες τις θέσεις του AfD. Αντέδρασε επειδή βλέπει τη βιομηχανία να υποχωρεί, την ενέργεια να ακριβαίνει και το βιοτικό του επίπεδο να απειλείται, ενώ του ζητούν ολοένα μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες και θυσίες χωρίς ορατό τέλος.
το πραγματικό αποτέλεσμα
Ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει και κανείς δεν γνωρίζει την τελική του έκβαση. Δεν μπορούμε ακόμη να μιλάμε για οριστική νίκη κανενός.
Μπορούμε όμως να δούμε τι έχει συμβεί μέχρι σήμερα.
Η Ρωσία κράτησε περίπου το ένα πέμπτο της Ουκρανίας, αναδιοργάνωσε την πολεμική της βιομηχανία, ανέπτυξε νέες τεχνολογίες, βρήκε εναλλακτικές αγορές και απέκτησε αποφασιστικό προβάδισμα στην αξιοποίηση του Βόρειου Περάσματος.
Η Δύση διαθέτει πολύ μεγαλύτερη οικονομική δύναμη, αλλά δεν την έχει μετατρέψει σε αποφασιστικό αποτέλεσμα. Αντίθετα, η Ευρώπη έχασε τη φθηνή ενέργεια, επιβάρυνε τους λαούς της και αύξησε την εξάρτησή της από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ρωσία πληρώνει βαρύ και αιματηρό τίμημα. Μέχρι σήμερα, όμως, δείχνει περισσότερο οργανωμένη για να αντέξει έναν μακροχρόνιο πόλεμο από μια Δύση που έχει περισσότερα μέσα, αλλά λιγότερη ενότητα, μικρότερη υπομονή και κοινωνίες απροετοίμαστες για μεγάλες και συνεχείς θυσίες.
Η εκλογική έκρηξη του AfD δείχνει ότι η φθορά έφτασε πλέον και στην κάλπη. Όταν η καρδιά της Μέρκελ «ματώνει», δεν είναι μόνο επειδή ενισχύθηκε η άκρα δεξιά. Είναι και επειδή ο Γερμανός πολίτης άρχισε να απορρίπτει το πολιτικό οικοδόμημα που του ζητά συνεχώς θυσίες χωρίς να του προσφέρει ασφάλεια και προοπτική.
Ο πόλεμος, όπως έλεγε ο Ηράκλειτος, είναι πατέρας των πάντων. Δεν δημιουργεί μόνο καταστροφή. Ξεχωρίζει ποιος μπορεί να μετατρέψει την ανάγκη σε παραγωγή, τεχνολογία και ισχύ — και ποιος περιορίζεται να πληρώνει τον λογαριασμό.
— δδμανιάς
πηγές – στοιχεία έως 9 Σεπτεμβρίου 2026: εδαφικός έλεγχος στην Ουκρανία · Βόρειο Πέρασμα · ρωσική παραγωγή πυρομαχικών · οικονομία της Γερμανίας · βιομηχανική παραγωγή της Γερμανίας · αποτελέσματα Σαξονίας–Άνχαλτ · αντίδραση της Μέρκελ · ενεργειακή απεξάρτηση της ΕΕ
Οι αυτοκρατορίες αλλάζουν, οι λαοί πληρώνουν και ο κόσμος εξακολουθεί να μαθαίνει μέσα από το αίμα. «Καληνύχτα, Κεμάλ…»
