Καμιά φορά ακούω να λένε πως η σημερινή γενιά είναι κακομαθημένη.
Άλλες φορές ακούω πως η δική μας ήταν πιο σκληρή.
Δεν μου αρέσουν αυτές οι συγκρίσεις.
Κάθε γενιά είχε τον δικό της Γολγοθά.
Εγώ θυμάμαι τη δική μου.
Γεννηθήκαμε μέσα στην Κατοχή ή αμέσως μετά, μέσα στις πληγές του Εμφυλίου.
Η Ελλάδα ήταν κουρασμένη.
Οι άνθρωποι πάλευαν να επιβιώσουν.
Ποιος να μιλήσει τότε για επαγγελματικό προσανατολισμό, καριέρα ή προσωπική εξέλιξη;
Το μόνο που ακούγαμε ήταν:
«Να βρεις μια δουλειά.»
Και δουλειές δεν υπήρχαν πολλές.
Μπάρκο.
Ξενιτιά.
Ή σαμάρι σαν τον γάιδαρο, από το πρωί μέχρι το βράδυ.
Θυμάμαι ακόμη ένα περιστατικό από τα παιδικά μας χρόνια.
Ξένα γλωσσικά φροντιστήρια δεν υπήρχαν.
Αγγλικά ξέραμε όσα χωρούσαν σε δυο-τρεις λέξεις.
«Yes.»
«Ok.»
Και άντε κανένα «thank you».
Όταν όμως βλέπαμε κανέναν ξένο στο χωριό, τρέχαμε από πίσω του μπας και «ξεκολλήσουμε» κανένα φράγκο.
Ένας συνομήλικός μας, που θεωρούσε τον εαυτό του μεγάλο γλωσσομαθή, πλησίασε έναν κύριο που πήγαινε προς το περίπτερο και, με ύφος καθηγητή της Οξφόρδης, του είπε:
«This is the περίπτερο Βεσαρίων Κούρκουτας!»
Ο άνθρωπος χαμογέλασε, έβαλε το χέρι στην τσέπη και του έδωσε λίγα χρήματα.
Μόνο που δεν ήταν ξένος.
Ήταν Έλληνας!
Ακόμη γελάω όταν το θυμάμαι.
Ίσως γι’ αυτό, χρόνια αργότερα, όταν έγινα ναυτικός και έβλεπα παιδιά να τρέχουν πίσω μας στη Βομβάη, στο Ρίο, στην Αλεξάνδρεια και σε τόσα άλλα λιμάνια του κόσμου, δεν τα κορόιδευα ποτέ.
Έβλεπα τον εαυτό μου.
Το ίδιο βλέμμα.
Την ίδια ελπίδα.
Το ίδιο απλωμένο χέρι.
Τότε κατάλαβα πως η φτώχεια δεν έχει πατρίδα.
Αλλάζει η γλώσσα.
Αλλάζει το χρώμα του δέρματος.
Δεν αλλάζει το όνειρο ενός παιδιού.
Η δική μας γενιά έφευγε από το σπίτι μ’ ένα παντελόνι, ένα πουκάμισο, ένα σακάκι κι, αν ήσουν τυχερός, ένα δεύτερο ζευγάρι κάλτσες.
Δεν φεύγαμε για ταξίδι.
Φεύγαμε για τη ζωή.
Μετά ήρθαν τα παιδιά μας.
Η Ελλάδα άλλαζε.
Τα πανεπιστήμια γέμιζαν.
Οι γονείς έλεγαν:
«Εγώ δεν σπούδασα. Το παιδί μου θα σπουδάσει.»
Και σπούδασαν.
Οι περισσότεροι βρήκαν τον δρόμο τους.
Άλλοι με περισσότερο κόπο.
Άλλοι με περισσότερο… μέσον.
Ελληνικό κι αυτό.
Και ύστερα ήρθαν τα εγγόνια μας.
Εκεί μπερδεύτηκαν τα πράγματα.
Πτυχίο.
Μεταπτυχιακό.
Δεύτερο μεταπτυχιακό.
Ξένες γλώσσες.
Υπολογιστές.
Τεχνητή νοημοσύνη.
Doctor of Science.
Και στο τέλος…
«Ζητείται προσωπικό για καφέ και εστίαση.»
Όχι.
Δεν υπάρχει καμία ντροπή στο να είναι κάποιος γκαρσόνι.
Καμία.
Κάθε τίμια δουλειά έχει αξιοπρέπεια.
Η απορία μου είναι άλλη.
Πώς γίνεται μια κοινωνία να μορφώνει τα παιδιά της καλύτερα από ποτέ και να δυσκολεύεται να αξιοποιήσει τις γνώσεις τους;
Κάτι δεν κάναμε σωστά.
Δεν απέτυχαν τα παιδιά.
Κάπου απέτυχε η χώρα.
Η δική μου γενιά έδεσε κάβους.
Η επόμενη κράτησε πτυχία.
Η σημερινή κρατάει βιογραφικά.
Κι όλες οι γενιές, στο τέλος της ημέρας, ζητούσαν ακριβώς το ίδιο.
Μια τίμια δουλειά.
Ένα σπίτι.
Μια οικογένεια.
Λίγη σιγουριά για το αύριο.
Γι’ αυτό δεν μου αρέσει να λέω πως η δική μου γενιά ήταν καλύτερη.
Ούτε πως η σημερινή είναι χειρότερη.
Οι άνθρωποι δεν αλλάζουν τόσο εύκολα.
Οι εποχές αλλάζουν.
Και μαζί τους αλλάζουν τα όνειρα.
Μακάρι, όταν τα σημερινά παιδιά γίνουν παππούδες, να μη χρειαστεί να γράψουν ένα άρθρο με τίτλο:
«Από το διδακτορικό… στη δεύτερη δουλειά.»
Γιατί η μεγαλύτερη επιτυχία μιας κοινωνίας δεν είναι να μορφώνει τα παιδιά της.
Είναι να τους δίνει έναν λόγο να μείνουν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους.
— δδμανιάς
Δεν νοσταλγούμε τη φτώχεια. Νοσταλγούμε τους ανθρώπους, τις γειτονιές και την ελπίδα με την οποία ξεκινούσαμε, έχοντας σχεδόν τίποτα. δδμανιάς
