δεκατριών χρονών, μόνος με τον «γλάρο» για την πρέβεζα. ο άραχθος, τα σφαιριστήρια, τα κλαρίνα, οι σούβλες, το θερινό σινεμά και μια εικόνα που δεν έσβησε ποτέ.
Ήταν το καλοκαίρι του 1959.
Ήμουν δεκατριών χρονών. Είχα μόλις τελειώσει την πρώτη Γυμνασίου.
Ο πατέρας μου δούλευε τότε ως υπεργολάβος στα έργα του δρόμου Ιωαννίνων–Αντιρρίου, στην περιοχή της Άρτας. Από όσο θυμάμαι, η μεγάλη εταιρεία ήταν η ΕΔΟΚ–ΕΤΕΡ.
Εγώ πήγα να περάσω το καλοκαίρι κοντά του.
Και πήγα μόνος μου.
μόνος με τον «γλάρο»
Πήρα τον «Γλάρο» για την Πρέβεζα.
Θυμάμαι ακόμη το νυχτερινό ταξίδι. Πολύς κόσμος στο κατάστρωμα. Κοιμόμουν κι εγώ εκεί, κάτω από ένα στέγαστρο, μαζί με τους άλλους.
Δεν φοβόμουν.
Ο πατέρας μου με είχε μάθει από μικρό να βρίσκω τον δρόμο μου, να ρωτάω, να προσέχω και να στέκομαι στα πόδια μου.
Με έκανε άντρα νωρίς.
Στην Πρέβεζα με περίμενε ο Ζήσης, ένας από τους εργάτες του. Ήρθε, με πήρε και φύγαμε για την Άρτα.
Ο πατέρας μου είχε εργάτες και από το Πέτα. Εκεί γύρω γίνονταν τότε τα έργα του δρόμου.
Από εκείνα τα χρόνια θυμάμαι και κάτι άλλο. Κάποτε του είχαν προτείνει, όπως μου είπε, μια καλή δουλειά με πολλά λεφτά στη Λιβύη.
Κι εγώ έκλαιγα.
Παράξενο: ταξίδευα μόνος με καράβια και δεν φοβόμουν. Δεν φοβόμουν ούτε τη Λιβύη.
Φοβόμουν μήπως η Λιβύη μού πάρει τον πατέρα.
Τι να τα κάνει ένα παιδί τα πολλά λεφτά;
ο άραχθος και τα σφαιριστήρια
Στην Άρτα μέναμε σε καλό σπίτι. Το όνομα της περιοχής δεν το θυμάμαι πια.
Θυμάμαι όμως ένα σφαιριστήριο εκεί κοντά. Ίσως γι’ αυτό έμεινε τόσα χρόνια στο μυαλό μου η λέξη «σφαιριστήρια».
Από εκεί κατεβαίναμε προς τον Άραχθο.
Θυμάμαι τις καλαμιές και το ποτάμι. Εκεί κάναμε μπάνιο.
Έκανα γρήγορα φίλους.
Ένας από αυτούς πουλούσε φιστίκια στο θερινό σινεμά.
Και είχε βρει τον τρόπο.
Μας έβαζε κρυφά μέσα χωρίς να πληρώνουμε εισιτήριο. Εμείς του δίναμε τα λεφτά που θα πληρώναμε στην είσοδο κι εκείνος μας έδινε φιστίκια.
Όλοι ευχαριστημένοι.
Εμείς βλέπαμε την ταινία τρώγοντας φιστίκια κι εκείνος έκανε την πώλησή του.
Μικρές παιδικές συμφωνίες.
Καλοκαιρινή νύχτα, θερινό σινεμά, φιστίκια και δεκατριών χρονών. Τι περισσότερο χρειαζόταν τότε για να είσαι ευτυχισμένος;
οι σούβλες και τα κλαρίνα
Πιο κάτω ήταν οι ταβέρνες.
Αυτές τις θυμάμαι πολύ καλά.
Σούβλες να γυρίζουν και κλαρίνα να παίζουν.
Πήγαινα με τον πατέρα μου και τρώγαμε μαζί.
Δεν θυμάμαι σήμερα τι παραγγέλναμε. Θυμάμαι όμως τη μυρωδιά του κρέατος που ψηνόταν, τα δημοτικά τραγούδια, τα κλαρίνα μέσα στην καλοκαιρινή νύχτα και τον πατέρα μου δίπλα μου.
Παράξενο πράγμα η μνήμη.
Ξεχνάει ημερομηνίες και ονόματα.
Και κρατάει μια μυρωδιά, έναν ήχο κι έναν άνθρωπο.
Πιο πέρα ήταν ο στρατώνας.
Στην πόλη θυμάμαι το Κάστρο και μέσα το Ξενία, καινούργιο τότε ή σχεδόν καινούργιο.
Και κοντά στο Κάστρο υπήρχε ένας άλλος κόσμος.
οι γυναίκες στις πόρτες
Ήταν οι οίκοι ανοχής.
Δεκατριών χρονών ήμουν.
Είχα περιέργεια.
Ένα βράδυ είπα στον πατέρα μου ότι θα πάω σινεμά.
Δεν πήγα.
Πήγα κρυφά να δω τι γινόταν εκεί.
Θυμάμαι τις γυναίκες να στέκονται η μία μετά την άλλη στις πόρτες. Απέξω περίμεναν άντρες. Πολλοί ήταν στρατιώτες από τον κοντινό στρατώνα.
Δεν έμεινα πολύ.
Κοίταξα κι έφυγα.
Στα δεκατρία δεν καταλαβαίνεις ακόμη όλον τον κόσμο των μεγάλων.
Αρχίζεις όμως να τον βλέπεις.
Κάποιο διάστημα αργότερα ακούστηκε ότι είχε παρουσιαστεί αρρώστια στον στρατώνα και ότι θα έδιωχναν τις γυναίκες.
Και ένα μεσημέρι ακούσαμε ότι θα τις περνούσαν με ένα στρατιωτικό ΡΕΟ.
Βγήκαμε να τις δούμε.
Το θυμάμαι ανοιχτό, χωρίς κουκούλα.
Οι γυναίκες ήταν πάνω στην καρότσα και φαίνονταν σε όλους.
Οι άντρες τις γνώριζαν και τις πείραζαν καθώς περνούσαν.
Εγώ στεναχωριόμουν γι’ αυτές.
Τότε δεν ήξερα τη λέξη.
Σήμερα την ξέρω.
Διαπόμπευση.
Γιατί οι άντρες πήγαιναν σ’ αυτές. Οι στρατιώτες περίμεναν έξω από τις πόρτες τους. Όλοι ήξεραν πού βρίσκονταν και τι γινόταν εκεί.
Κι όταν ήρθε η ώρα της ντροπής, πάνω στο ανοιχτό φορτηγό βρίσκονταν οι γυναίκες.
Δεν έχω βρει ύστερα από τόσα χρόνια κάποιο γραπτό στοιχείο για εκείνο το συγκεκριμένο περιστατικό. Γι’ αυτό το καταγράφω όπως ακριβώς έμεινε στη δική μου μνήμη.
Και η μνήμη μου κράτησε κάτι περισσότερο από την εικόνα:
τη στενοχώρια που ένιωθα γι’ αυτές.
εβδομήντα χρόνια μετά
Πέρασαν σχεδόν εβδομήντα χρόνια.
Πολλά χάθηκαν.
Δεν ξέχασα όμως τον «Γλάρο» και τον ύπνο στο κατάστρωμα.
Τον Ζήση που με περίμενε στην Πρέβεζα.
Τον Άραχθο και τις καλαμιές.
Τα μπάνια.
Το σφαιριστήριο.
Τον φίλο που πουλούσε φιστίκια και μας έβαζε κρυφά στο σινεμά.
Τις σούβλες που γύριζαν.
Τα κλαρίνα που έπαιζαν τα βράδια.
Τον πατέρα μου δίπλα μου.
Και εκείνο το ανοιχτό ΡΕΟ με τις γυναίκες στην καρότσα.
Ήμουν δεκατριών χρονών.
Δεν ήξερα ακόμη πολλά για τη ζωή.
Ήξερα όμως αρκετά για να καταλάβω ότι εκείνες οι γυναίκες δεν άξιζαν αυτή τη διαπόμπευση.
Τις μορφές τους τις ξέχασα.
Τη στενοχώρια που ένιωσα γι’ αυτές, όχι.
— δδμανιάς
«Η νιότη ήταν άγρια γιατί δεν ήξερε ακόμη τους κανόνες των μεγάλων. Κι ίσως γι’ αυτό έβλεπε καθαρότερα την αδικία τους.»
— δδμανιάς
Discover more from iloveithaki.gr
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
