iloveithaki.gr / may 1st 2019
δδ μανιάς
•1936: Οι καπνεργάτες της Θεσσαλονίκης. Πρωτομαγιά και ο «Επιτάφιος» του Ρίτσου σφραγίζει την ημέρα αυτή. Τα γεγονότα γνωστά, οι δολοφονίες των εργατών (άρχισαν από τον Φλεβάρη του 1936) ήταν η έμπνευση του ποιητή για τον «Επιτάφιο». Ο Τάσος Τούσης από το Ασβεστοχώρι κείτεται νεκρός στη συμβολή των οδών Εγνατίας και Βενιζέλου. Η μάνα του ολοφύρεται. Αυτή η εικόνα ενέπνευσε τον Γιάννη Ρίτσο και μετά από τρεις μέρες δημοσίευσε στον Ριζοσπάστη τον ανυπέρβλητο «Επιτάφιο».
Γιάννης Ρίτσος, «Επιτάφιος»
«Γιε μου, σπλάχνο των σπλάχνων μου, καρδούλα της καρδιάς μου. Πουλάκι της φτωχιάς αυλής, ανθέ της ερημιάς μου…».
•Και η εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή 1η Μαΐου 1944 από τους Γερμανούς, επίσης, σε ποίημα του Ρίτσου.
Γιάννης Ρίτσος, «Σκοπευτήριο Καισαριανής»
Εδώ πέσαμε. Παιδιά του λαού. Γνωρίζετε γιατί.
Γυμνοί, κατάσαρκα φορώντας τις σημαίες ,
-η Ελλάδα τις έρραψε με ουρανό και άσπρο κάμποτο -.
Ακούσατε τις ομοβροντίες στα μυστικόφωτα αττικά χαράματα.
Είδατε τα πουλιά, που πέταξαν αντίθετα στις σφαίρες
αγγίζοντας με τα φτερά τους, τον ανατέλλοντα πυρφόρον .
Είδατε τα παράθυρα της γειτονιάς ν’ανοίγουνε στο μέλλον .
Εμείς, μερτικό δε ζητήσαμε… Τίποτα… Μόνον
θυμηθείτε το : αν η ελευθερία
δεν βαδίσει στα χνάρια του αίματός μας ,
εδώ θα μας σκοτώνουν κάθε μέρα. Γεια σας.
•Και ο Βάρναλης τιμά τη θυσία των 200 παλικαριών που εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς κατακτητές στο σκοπευτήριο της Καισαριανής…
Κώστας Βάρναλης: «Πρωτομαγιά 1944»
Πέσε στα γόνατα , προσκύνα το πανάγιο χώμα
με τη ψυχή κατάκορφα στον ουρανό υψωμένη
όποιος και νά ‘σαι, όθε και νά ‘σαι, κι ό,τι άνθρωπος νά ‘σαι.
Πιότερο, αν είσαι του λαού ξωμάχος, χειρομάχος ,
φτωχόπαιδο, που αθέλητα σε βάλαν να καρφώσεις,
τον αδερφό σου αντίκρα σου, -με μάνα εσύ κι εκείνος – .
Ετούτη η μάντρα αντίκρυ σου, το σύνορο του κόσμου.
Σ’ αυτην επάνω βρόντηξαν ο Διγενής κι ο Χάρος.
Ητανε πρώτη του Μαγιού, φως όλα μέσα κι έξω
(έξω τα χρυσολούλουδα και μέσα η καλωσύνη)
που αράδιασε πα στο σοβά πισθάγκωνα δεμένους
και θέρισε με μπαταριές , οχτρός ελληνομάχος,
όχι έναν , δυο , ή τρεις… διακόσια παλληκάρια.
Δεν ήρθαν μελλοθάνατοι με κλάμα και λαχτάρα,
μον ήρθανε μελλόγαμπροι με χορό και τραγούδι.
Και πρώτος άρχος του χορού, δυο μπόγια πάνω απ’όλους ,
κι από το Χάρο τρεις φορές πιο πάνου ο Ναπολέος ( …)
