η αυτοδυναμία είναι ίσως το μεγαλύτερο όνειρο κάθε κυβέρνησης.
να μη χρειάζεται συμμάχους.
να μη χρειάζεται συμβιβασμούς.
να μη χρειάζεται να ακούει πολλές φωνές.
να αποφασίζει μόνη της.
να κυβερνά μόνη της.
να νομοθετεί μόνη της.
όμως κάπου εκεί αρχίζει ένα παλιό πρόβλημα της πολιτικής.
η αλαζονεία της εξουσίας.
δεν έχω καταφέρει ποτέ να καταλάβω κάτι.
πώς γίνεται το 35% ή το 40% των πολιτών να ζητά να κυβερνήσει σαν να είναι το 100%;
το ερώτημα δεν είναι κομματικό.
είναι δημοκρατικό.
γιατί η δημοκρατία γεννήθηκε από μια απλή παραδοχή.
ότι κανείς δεν κατέχει μόνος του ολόκληρη την αλήθεια.
ούτε ένας βασιλιάς.
ούτε ένας στρατηγός.
ούτε ένας πρωθυπουργός.
ούτε ένα κόμμα.
αν κάποιος κατέχει όλη την αλήθεια, τότε δεν χρειάζεται δημοκρατία.
χρειάζεται θρόνο.
κι όμως, κάθε εκλογή ακούμε το ίδιο αίτημα.
«δώστε μας αυτοδυναμία.»
κι εγώ πάντα αναρωτιέμαι:
για να κυβερνήσετε ή για να μην ακούτε κανέναν;
για να εφαρμόσετε ένα πρόγραμμα ή για να μη χρειάζεται να λογαριάζετε καμία άλλη άποψη;
η ιστορία είναι γεμάτη από ανθρώπους που ξεκίνησαν πιστεύοντας πως υπηρετούν τον λαό.
και κατέληξαν να πιστεύουν πως είναι ο λαός.
εκεί αρχίζει η αλαζονεία.
στην αρχή εμφανίζεται σαν αυτοπεποίθηση.
μετά γίνεται βεβαιότητα.
και στο τέλος μετατρέπεται σε πεποίθηση αλαθήτου.
«μόνο εγώ ξέρω.»
«μόνο εγώ μπορώ.»
«μόνο εγώ δικαιούμαι να αποφασίζω.»
από εκεί και πέρα η παρακμή έχει ήδη αρχίσει.
γιατί η δημοκρατία δεν στηρίζεται στους αλάνθαστους.
στηρίζεται στη διαφωνία.
στην αμφιβολία.
στην κριτική.
στη λογοδοσία.
η αλαζονεία δεν χρειάζεται δόλο για να γίνει επικίνδυνη.
της αρκεί η βεβαιότητα ότι δεν θα λογοδοτήσει ποτέ.
κι όταν μια εξουσία πάψει να φοβάται την κριτική.
όταν πάψει να ακούει.
όταν πάψει να αμφιβάλλει.
όταν πάψει να λογοδοτεί.
τότε αρχίζει να απομακρύνεται από τη δημοκρατία.
όχι με θόρυβο.
όχι με τανκς.
όχι με διαγγέλματα.
αλλά με μικρά βήματα.
με μικρές σιωπές.
με μικρές συνήθειες.
με μικρές παραχωρήσεις.
μέχρι που η κοινωνία αρχίζει να θεωρεί φυσιολογικά πράγματα που κάποτε θα την εξόργιζαν.
κι αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο σημείο.
όχι όταν η εξουσία συνηθίζει τη δύναμή της.
αλλά όταν ο λαός συνηθίζει την αλαζονεία της εξουσίας.
γιατί τότε η παρακμή δεν βρίσκεται μόνο στα υπουργικά γραφεία.
βρίσκεται παντού.
στη σιωπή.
στην παραίτηση.
στην πεποίθηση ότι τίποτε δεν αλλάζει.
η ιστορία όμως έχει μια κακή συνήθεια.
δεν σέβεται τις βεβαιότητες.
όλες οι αυτοκρατορίες έπεσαν.
όλες οι αλαζονείες συνάντησαν το όριό τους.
όλες οι εξουσίες ανακάλυψαν κάποτε ότι δεν είναι αιώνιες.
γιατί η πραγματικότητα δεν ψηφίζει.
δεν χειροκροτεί.
δεν διορίζεται.
δεν εξαγοράζεται.
απλώς εμφανίζεται.
και ζητά τον λογαριασμό.
γι’ αυτό όταν η εξουσία παύει να φοβάται τη λογοδοσία, η δημοκρατία αρχίζει να φοβάται την εξουσία.
κι από εκεί αρχίζει η παρακμή.
γράφει ο νιόνιος ο μανιάς του μήδη
Κάθε εποχή έχει τη δική της εκδοχή της ίδιας φράσης. «Μη μιλάς». «Μην αντιδράς». «Μην αμφισβητείς». «Μην ενοχλείς τη σταθερότητα». μια νοοτροπία που επιστρέφει ξανά και ξανά στην ιστορία. Εκείνη που θεωρεί τη διαφωνία κίνδυνο και τη σιωπή αρετή. Όμως η δημοκρατία δεν γεννήθηκε από τη σιωπή. Γεννήθηκε από το δικαίωμα του πολίτη να μιλά, να διαφωνεί και να ελέγχει την εξουσία.
