Η Ευρώπη στις δόξες της παρακμής

Η τεχνητή νοημοσύνη απέκτησε μυαλό.
Τώρα αποκτά χέρια, πόδια και πρόσωπο.

Μέχρι χθες τη γνωρίζαμε μέσα από μια οθόνη. Τη ρωτούσαμε και απαντούσε. Έγραφε, μετέφραζε, υπολόγιζε, δημιουργούσε εικόνες, επεξεργαζόταν τεράστιες ποσότητες γνώσης.

Τώρα σηκώνεται από την καρέκλα.

Στις μεγάλες εκθέσεις ρομποτικής βλέπουμε ανθρωποειδή ρομπότ να περπατούν, να παλεύουν, να χορεύουν, να μεταφέρουν αντικείμενα, να ταξινομούν προϊόντα και να δοκιμάζονται ακόμη και στις δουλειές του σπιτιού.

Μπορεί σήμερα αρκετά από αυτά να μοιάζουν περισσότερο με επίδειξη παρά με πραγματική επανάσταση. Όμως η κατεύθυνση είναι φανερή:

η τεχνητή νοημοσύνη βγαίνει από την οθόνη και μπαίνει στον πραγματικό κόσμο.

Και τότε παύει να είναι μόνο γνώση.
Γίνεται εργασία.
Γίνεται παραγωγή.
Γίνεται οικονομική δύναμη.

Την ίδια ώρα, από την Ευρώπη έρχεται μια προειδοποίηση που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.

Η Κριστίν Λαγκάρντ προειδοποιεί ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει και το τρένο της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ το μεταπολεμικό οικονομικό μοντέλο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η ευρωπαϊκή ευημερία «διαβρώνεται».

Και ίσως εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα.

Η Ευρώπη δεν είναι μια φτωχή ή αμόρφωτη ήπειρος.

Έχει μερικά από τα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου. Έχει επιστήμονες, μηχανικούς, βιομηχανία, κεφάλαια, τεχνογνωσία. Έχει πίσω της αιώνες επιστημονικής και τεχνολογικής δημιουργίας.

Από εδώ ξεκίνησε η βιομηχανική επανάσταση.
Εδώ γεννήθηκαν μεγάλες επιστημονικές ανακαλύψεις.
Εδώ κατασκευάστηκαν μηχανές που άλλαξαν τον κόσμο.

Κι όμως σήμερα η Ευρώπη κινδυνεύει να γίνει περισσότερο καταναλωτής της νέας τεχνολογίας παρά δημιουργός της.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρωταγωνιστούν στην τεχνητή νοημοσύνη και στους μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους.

Η Κίνα τρέχει με τεράστια ταχύτητα στη ρομποτική, στις μπαταρίες, στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, στα φωτοβολταϊκά και σε ολόκληρες νέες βιομηχανίες.

Και η Ευρώπη;

Συζητά.

Ρυθμίζει.

Συσκέπτεται.

Θέτει κανόνες — πολλοί από τους οποίους είναι απαραίτητοι για την προστασία του ανθρώπου — αλλά πολλές φορές αργεί να δημιουργήσει αυτό που ύστερα προσπαθεί να ρυθμίσει.

Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψει τις αξίες της για να ανταγωνιστεί την Αμερική και την Κίνα.

Χρειάζεται όμως να θυμηθεί κάτι που κάποτε γνώριζε καλά:

η ευημερία δεν κληρονομείται για πάντα. Παράγεται.

Και παράγεται με γνώση, εργασία, έρευνα, επένδυση, παραγωγή και τόλμη.

Οι παλιές δόξες είναι πολύτιμες όταν αποτελούν θεμέλιο για τις επόμενες.

Γίνονται όμως επικίνδυνες όταν μετατρέπονται σε μαξιλάρι πάνω στο οποίο αποκοιμιέσαι.

Γιατί ο κόσμος δεν περιμένει.

Η τεχνητή νοημοσύνη απέκτησε μυαλό.

Τώρα αποκτά χέρια, πόδια και πρόσωπο.

Και ίσως σε λίγα χρόνια το σημαντικότερο ερώτημα να μην είναι αν ένα ρομπότ μπορεί να παλέψει, να μαγειρέψει ή να διπλώσει ένα πουκάμισο.

Το ερώτημα θα είναι:

ποιος το σχεδίασε, ποιος το κατασκεύασε, ποιος κατέχει τη γνώση και ποιος θα εισπράττει την αξία της δουλειάς του.

Η Ευρώπη έχει ακόμη χρόνο.

Αλλά τα τρένα των μεγάλων ιστορικών αλλαγών έχουν ένα κακό συνήθειο:

δεν περιμένουν στις αποβάθρες εκείνους που αναπολούν τις παλιές τους δόξες.

— δδμανιάς

«Αλλάζεις… γιατί ο κόσμος δεν περιμένει. Κι όποιος μένει στο “ουστ”, βλέπει τους άλλους να καλπάζουν.»