— δδμανιάς
πολύς θόρυβος σηκώθηκε τις τελευταίες ημέρες γύρω από την πρόταση να προβληθούν τα ιόνια νησιά με την κοινή τουριστική ονομασία «νησιά του οδυσσέα».
ο αντιπεριφερειάρχης μίλησε για ένα ισχυρό τουριστικό όνομα και μια παρουσίαση στη διεθνή έκθεση του λονδίνου. ο δήμαρχος ιθάκης αντέδρασε, λέγοντας ότι η ιθάκη δεν παραχωρεί την ιστορία και το όνομά της. ακολούθησαν δηλώσεις, διευκρινίσεις, συνεντεύξεις, ανακοινώσεις και κομματικές αντιπαραθέσεις.
στο τέλος, όμως, αποδείχθηκε ότι δεν υπήρχε απόφαση για μετονομασία των επτανήσων. υπήρχε μια τουριστική ιδέα, πρόχειρα διατυπωμένη και χωρίς να έχει προηγηθεί η απαραίτητη συνεννόηση με την ιθάκη.
και κάπου εκεί άρχισε μια μεγάλη μάχη για κάτι που ο όμηρος έχει ξεκαθαρίσει εδώ και σχεδόν τρεις χιλιάδες χρόνια.
ο οδυσσέας έχει πατρίδα.
και η πατρίδα του είναι η ιθάκη.
αυτό δεν μπορεί να το αλλάξει κανένας περιφερειάρχης, κανένας δήμαρχος, καμία τουριστική καμπάνια και καμία κινηματογραφική ταινία. η σχέση του οδυσσέα με την ιθάκη δεν δημιουργήθηκε τώρα, για να κινδυνεύει από ένα διαφημιστικό σύνθημα. βρίσκεται μέσα στην οδύσσεια, ταξιδεύει σε όλες τις γλώσσες και έχει περάσει στην παγκόσμια συνείδηση.
ο οδυσσέας περιπλανήθηκε σε στεριές και θάλασσες, γνώρισε βασιλιάδες, θεούς, μάγισσες και τέρατα. θα μπορούσε να μείνει σε πλούσιους και ξένους τόπους. όμως μία επιθυμία τον κρατούσε ζωντανό: να επιστρέψει στην ιθάκη.
γι’ αυτό η ιθάκη δεν χρειάζεται να φοβάται ότι κάποιος θα της κλέψει τον οδυσσέα. τον προστατεύει ο ίδιος ο όμηρος.
χρειάζεται όμως να προσέχει μήπως, την ώρα που υπερασπίζεται το όνομα, χάνει την ευκαιρία.
η διεθνής προβολή της νέας κινηματογραφικής «οδύσσειας» μπορεί να φέρει ξανά την ιθάκη στο κέντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος. αυτό δεν είναι απειλή. είναι δυνατότητα. αρκεί η ιθάκη να μη βρίσκεται στο τέλος μιας τουριστικής καμπάνιας, αλλά στην αρχή και στο κέντρο της.
αν δημιουργηθούν θαλάσσιες ή πολιτιστικές διαδρομές του οδυσσέα στα ιόνια νησιά, η ιθάκη πρέπει να είναι η αφετηρία και η επιστροφή τους. όπως ακριβώς στην οδύσσεια.
αν χρησιμοποιηθεί διεθνώς το όνομα του οδυσσέα, η ιθάκη πρέπει να διεκδικήσει έργα, χρηματοδότηση και μόνιμο όφελος. όχι μόνο αφίσες, λογότυπα και παρουσιάσεις σε εκθέσεις, αλλά ανασκαφές, προστασία των αρχαιολογικών χώρων, σύγχρονα μουσεία, πολιτιστικές εκδηλώσεις και υποδομές που θα αντέχουν στον χρόνο.
εκεί πρέπει να γίνει η πραγματική συζήτηση.
όχι αν μπορεί κάποιος να κλέψει την ιστορία της ιθάκης — δεν μπορεί.
αλλά αν η ίδια η ιθάκη θα αξιοποιήσει την ιστορία της με σοβαρότητα, γνώση και σχέδιο.
σωστά αντέδρασε ο δήμαρχος επειδή κανείς δεν πρέπει να αποφασίζει για τον οδυσσέα χωρίς να βρίσκεται η ιθάκη στο τραπέζι. σωστά επίσης τέθηκαν ερωτήματα για την κατάσταση των αρχαιολογικών χώρων, το μουσείο και την απουσία ανασκαφών.
δεν χρειάζεται όμως να μετατρέψουμε τον οδυσσέα σε κομματικό λάφυρο ούτε να υποψιαζόμαστε πίσω από κάθε πρόταση μια συνωμοσία εναντίον της ιθάκης.
χρειάζεται να ακούσουμε την πρόταση, να απαιτήσουμε ολοκληρωμένο σχέδιο και να θέσουμε τους δικούς μας όρους.
η ιθάκη δεν πρέπει να απομονωθεί για να προστατεύσει την ταυτότητά της. πρέπει να χρησιμοποιήσει τη μοναδική της ταυτότητα για να διεκδικήσει τον πρωταγωνιστικό ρόλο που της ανήκει.
ο όμηρος έχει ήδη κάνει το δικό του καθήκον. έδωσε στον οδυσσέα πατρίδα και στην ιθάκη ένα όνομα που ταξιδεύει αιώνια σε όλο τον κόσμο.
τώρα είναι η σειρά των ανθρώπων της ιθάκης να κάνουν το δικό τους.
να προστατεύσουν την ιστορία χωρίς να τη φυλακίσουν.
να αξιοποιήσουν τον οδυσσέα χωρίς να τον ευτελίσουν.
και να μετατρέψουν τη μεγάλη διεθνή ευκαιρία σε πραγματικό όφελος για το νησί και την κοινωνία του.
γιατί πολλοί μπορούν να ταξιδέψουν με το όνομα του οδυσσέα.
αλλά μόνο στην ιθάκη μπορεί να επιστρέψει.
σαν μια ιθάκη είναι το τώρα· όλοι μπορούν να ταξιδεύουν με τον οδυσσέα, μα μόνο εδώ μπορεί να επιστρέψει.
