Η πρόοδος δεν σταματά. Χρειάζεται όμως έλεγχο, σωστή κατεύθυνση και όφελος για ολόκληρη την Ιθάκη.
Το επενδυτικό σχέδιο «Epic_O» στο Φιλιατρό δεν είναι ένα συνηθισμένο τουριστικό έργο. Προβλέπει ξενοδοχειακό κατάλυμα, πολυτελείς κατοικίες, επιχειρηματικές δραστηριότητες και τουριστικό λιμένα.
Η ανάπτυξη σχεδιάζεται σε περίπου 327 στρέμματα, μέσα σε ιδιωτική έκταση συνολικά 874 στρεμμάτων, με προϋπολογισμό 85,45 εκατομμυρίων ευρώ. Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, προβλέπονται 71 νέες θέσεις εργασίας. (Enterprise Greece, Euro2day)
Από το μέγεθός του και μόνο, το έργο αφορά ολόκληρη την Ιθάκη. Μπορεί να επηρεάσει την εργασία, την τοπική αγορά, το νερό, την ενέργεια, την αποχέτευση, τα απορρίμματα, τις μετακινήσεις, την παραλία και συνολικά τον χαρακτήρα του νησιού.
Δεν είναι κάθε αλλαγή και πρόοδος
Δεν είμαστε αντίθετοι στην πρόοδο. Η πρόοδος δεν διακόπτεται και ένας τόπος δεν μπορεί να μείνει ακίνητος.
Δεν είναι όμως κάθε αλλαγή αυτομάτως και πρόοδος. Μπορεί να πάρει λάθος κατεύθυνση, να υπηρετήσει κυρίως τους μεγάλους επενδυτές και να αφήσει τους Θιακούς θεατές στον ίδιο τους τον τόπο.
Γι’ αυτό ρωτάμε:
Πόσες από τις θέσεις εργασίας θα είναι μόνιμες και πόσες θα καλυφθούν από κατοίκους της Ιθάκης; Θα στηριχθούν οι μικρές επιχειρήσεις και τα τοπικά προϊόντα; Θα υπάρχει δραστηριότητα και τον χειμώνα; Θα προστατευθούν το τοπίο και η ελεύθερη πρόσβαση στην παραλία; Μπορούν οι σημερινές υποδομές του νησιού να αντέξουν ένα έργο τέτοιας κλίμακας;
Αυτά δεν είναι αντιπολιτευτικά φληναφήματα. Είναι ερωτήματα που οφείλει να θέτει μια κοινωνία πριν δημιουργηθούν τετελεσμένα.
Η εμπειρία της Μακριάς Πούντας
Η Ιθάκη έχει ήδη μια εμπειρία που μας υποχρεώνει να είμαστε προσεκτικοί.
Όταν δημιουργήθηκαν οι ιχθυοκαλλιέργειες στη Μακριά Πούντα, δίπλα στα Καμίνια, παρουσιάστηκαν ως αναπτυξιακό έργο που θα έφερνε δουλειές και θα βοηθούσε τον τόπο. Τότε αντέδρασα σχεδόν μόνος και βρέθηκα απέναντι ακόμη και σε θεσμικούς και συλλογικούς φορείς.
Δεν το αναφέρω για να δικαιωθώ εκ των υστέρων. Το αναφέρω επειδή, μετά τη διακοπή της λειτουργίας τους το 2012, εγκαταστάσεις και μεγάλες ποσότητες απορριμμάτων παρέμειναν στην περιοχή για σχεδόν μία δεκαετία.
Το 2021 πραγματοποιήθηκε μεγάλη επιχείρηση καθαρισμού, κατά την οποία απομακρύνθηκαν συνολικά περίπου 76 τόνοι υλικών από τέσσερις παραλίες: δίχτυα, πλαστικοί σωλήνες, φελιζόλ, μέταλλα και άλλα υπολείμματα των εγκαταστάσεων. Η περιοχή καθαρίστηκε και αποδόθηκε ξανά στο φυσικό της περιβάλλον. (Μηχανή του Χρόνου, ΕΡΤ)
Αυτή η εμπειρία δεν αποτελεί επιχείρημα εναντίον κάθε επένδυσης. Είναι όμως μια σοβαρή υπενθύμιση:
Ένα αναπτυξιακό έργο δεν κρίνεται μόνο από όσα υπόσχεται όταν ξεκινά, αλλά και από όσα αφήνει στον τόπο όταν τελειώσει ο κύκλος του.
Έλεγχος και στις μικρές παρεμβάσεις
Έλεγχος απαιτείται και στις μικρότερες παρεμβάσεις, όπως εκείνες στην παραλία Μηνύματα.
Μπορεί να είναι περιορισμένες ή να διορθώνονται εύκολα, ακόμη και με ένα μεροκάματο ενός σκαπτικού μηχανήματος. Τότε ας διορθωθούν.
Κάθε παρέμβαση στον αιγιαλό και στην παραλία πρέπει να είναι νόμιμη, προσεκτική και να σέβεται τον δημόσιο χαρακτήρα του χώρου. Η επισήμανση ενός προβλήματος δεν αποτελεί αντιπολιτευτική πράξη. Είναι δικαίωμα και ευθύνη του πολίτη.
Ο βιολογικός χρειάζεται λύση
Από την άλλη πλευρά, η αντίδραση δεν μπορεί να γίνεται αυτοσκοπός. Ο βιολογικός καθαρισμός είναι απολύτως αναγκαίος για το Βαθύ και την Ιθάκη.
Κάθε ένσταση για τη χωροθέτησή του πρέπει να εξετάζεται σοβαρά. Όποιος όμως απορρίπτει την προτεινόμενη θέση, οφείλει να παρουσιάσει μια συγκεκριμένη, νόμιμη και τεχνικά εφαρμόσιμη εναλλακτική.
Το νησί δεν μπορεί να μένει χωρίς βιολογικό επειδή σε κάθε πιθανή θέση υψώνεται ένα γενικό «όχι». Χρειαζόμαστε επιχειρήματα, στοιχεία και προτάσεις — όχι αντιπολιτευτικό μένος που καθυστερεί ένα αναγκαίο έργο.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η ερήμωση
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Ιθάκη παραμένει η ερήμωση. Να γίνει ένας πανέμορφος και πανάκριβος τόπος, αλλά χωρίς αρκετούς μόνιμους κατοίκους, νέες οικογένειες, εργαζομένους και μικρές επιχειρήσεις.
Γι’ αυτό κάθε μεγάλο έργο πρέπει να κρίνεται και από το εάν βοηθά τους ανθρώπους να παραμείνουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν εδώ.
Για το Φιλιατρό χρειάζεται πλήρης δημόσια ενημέρωση: παρουσίαση ολόκληρου του σχεδίου, των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, των απαιτήσεων σε υποδομές και των συγκεκριμένων ωφελειών που θα μείνουν στην Ιθάκη.
Χωρίς προσωπικές επιθέσεις, αλλά και χωρίς λευκές επιταγές. Χωρίς τυφλό «ναι» σε κάθε επένδυση, αλλά και χωρίς στείρο «όχι» σε κάθε έργο.
Οι μικρές παρεμβάσεις διορθώνονται. Οι λανθασμένες επιλογές στα μεγάλα έργα μπορούν να σημαδέψουν το Θιάκι για δεκαετίες.
Κανείς δεν κατέχει μόνος του την αλήθεια και κανείς δεν μπορεί να αποφασίζει μόνος του για το μέλλον του νησιού.
Το Θιάκι δεν έχει ιδιοκτήτες. Ανήκει σε όσους ζουν εδώ, σε όσους το αγαπούν και στις γενιές που πρέπει να μπορέσουν να συνεχίσουν να ζουν εδώ.
— δδμανιάς
Οι μάγκες μπορεί να μην υπάρχουν πια· υπάρχουν όμως ακόμη εκείνοι που θεωρούν τον τόπο δικό τους. Πραγματική μαγκιά είναι να αφήσουμε το Θιάκι ολόκληρο και ζωντανό στις γενιές που έρχονται. δδμανιάς
