ωραία τα σχέδια για περισσότερους επισκέπτες, αλλά πρώτα πρέπει να μπορεί να ζήσει ο μόνιμος κάτοικος στο θιάκι
Αφορμή για το σημερινό σχόλιο είναι το δημοσίευμα του Αθηναϊκού–Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων:
Στο Ναυτικό μάς σέρβιραν πατάτες γιαχνί χωρίς ίχνος κρέατος και τις λέγαμε ειρωνικά «γλάρο γιαχνί». Το όνομα υποσχόταν κάτι περισσότερο, αλλά το πιάτο είχε μόνο πατάτες.
Κάπως έτσι ακούγεται σήμερα και η κουβέντα για τη «φέρουσα ικανότητα» της Ιθάκης. Μεγάλες λέξεις, ωραία σχέδια και αισιόδοξες περιγραφές. Όταν όμως ψάξεις τις υποδομές που θα στηρίξουν αυτή την ανάπτυξη, πολλές φορές βρίσκεις μόνο τις πατάτες.
Το δημοσίευμα παρουσιάζει την προσπάθεια της Ιθάκης να προσελκύσει περισσότερους επισκέπτες την άνοιξη και το φθινόπωρο, να αναπτύξει τον περιπατητικό και θαλάσσιο τουρισμό και να αποφύγει τον υπερτουρισμό.
Όλα αυτά είναι σωστά και επιθυμητά. Κανείς δεν αρνείται ότι ο τουρισμός κρατά οικονομικά πολλές οικογένειες στο νησί. Ούτε αμφισβητούμε την προσπάθεια του δημάρχου, ο οποίος διεκδικεί έργα και χρηματοδοτήσεις περισσότερο από πολλούς άλλους δημάρχους.
Αλλά στο ίδιο δημοσίευμα διαβάζουμε ότι η Ιθάκη «δεν έχει φτάσει στα όρια της φέρουσας ικανότητάς της» και ότι οι υποδομές της βρίσκονται σε πολύ καλή κατάσταση.
Εδώ αρχίζει το «γλάρο γιαχνί».
τα αυτοκίνητα πού θα τα βάλουμε;
Τον Αύγουστο το Βαθύ ασφυκτιά. Κάτοικοι, εργαζόμενοι και επισκέπτες γυρίζουν γύρω από την παραλία αναζητώντας λίγα μέτρα για να αφήσουν το αυτοκίνητο.
Σε λίγο θα τα κρεμάμε από τις κολώνες του φωτισμού.
Αν δεν μπορούμε να διαχειριστούμε τη σημερινή κίνηση, με ποια στοιχεία αποφασίζουμε ότι υπάρχει χώρος για ακόμη μεγαλύτερη;
ακτοπλοΐα με ημερομηνία λήξης
Ένα νησί δεν κρίνεται μόνο από το πόσο εύκολα φτάνει ο επισκέπτης τον Αύγουστο. Κρίνεται και από το αν μπορεί να ταξιδέψει ο μόνιμος κάτοικος τον Ιανουάριο.
Τον χειμώνα η γραμμή Πάτρα–Σάμη–Ιθάκη διακόπτεται για μεγάλο διάστημα λόγω της ετήσιας συντήρησης του μοναδικού πλοίου που την εξυπηρετεί. Η διακοπή της σύνδεσης από τις 9 Ιανουαρίου 2026 άφησε ξανά την Ιθάκη και την Κεφαλονιά χωρίς απευθείας σύνδεση με την Πάτρα.
Και όταν σηκώνει κακοκαιρία, δεν μιλάμε για τουριστική ανάπτυξη. Κατουριόμαστε επάνω μας μήπως το νησί αποκοπεί. Αναρωτιόμαστε αν θα φτάσει ο γιατρός, το φάρμακο, το εμπόρευμα ή ο άνθρωπος που πρέπει επειγόντως να πάει στην απέναντι στεριά.
Αυτή είναι η πραγματική φέρουσα ικανότητα ενός νησιού.
τουρισμός δίπλα στα λύματα
Η Ιθάκη εξακολουθεί να περιμένει ολοκληρωμένο βιολογικό καθαρισμό. Το έργο χαρακτηρίζεται εδώ και χρόνια «έργο πνοής» για το Βαθύ, αλλά ακόμη συζητάμε για μελέτες, χωροθετήσεις και λύσεις.
Την ίδια ώρα, υπάρχουν αυγουστιάτικα βράδια που κάθεσαι να φας δίπλα στη θάλασσα και η δυσοσμία των λυμάτων σκεπάζει το λιμάνι.
Θέλουμε περισσότερους επισκέπτες, αλλά δεν έχουμε ακόμη λύσει το βασικότερο ζήτημα δημόσιας υγείας και προστασίας της θάλασσάς μας.
νερό με μπαλώματα
Το δίκτυο ύδρευσης παρουσιάζει συνεχώς βλάβες, ιδιαίτερα το καλοκαίρι, όταν η κατανάλωση πολλαπλασιάζεται. Σωλήνες σπάνε, δρόμοι ανοίγουν, συνεργεία τρέχουν και νερό χάνεται προτού φτάσει στις βρύσες.
Η νέα μονάδα αφαλάτωσης για Βαθύ και Περαχώρι, δυναμικότητας 500 κυβικών μέτρων ημερησίως, είναι αναγκαίο και θετικό έργο. Η ίδια όμως η χρηματοδότησή της με 330.000 ευρώ αποδεικνύει ότι το πρόβλημα του νερού είναι πραγματικό και όχι γκρίνια των κατοίκων.
Δεν αρκεί να παράγουμε περισσότερο νερό. Πρέπει και το δίκτυο να μπορεί να το μεταφέρει χωρίς να χάνεται μέσα στη γη.
σπίτια για τουρίστες, όχι για γιατρούς και καθηγητές
Κάθε καλοκαίρι επαναλαμβάνεται το ίδιο παράλογο. Υπάρχουν κλίνες για επισκέπτες, αλλά δεν υπάρχουν σπίτια για τους ανθρώπους που κρατούν ανοιχτό το Κέντρο Υγείας και τα σχολεία.
Το στεγαστικό πρόβλημα έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο, ώστε εκπαιδευτικοί και γιατροί να δυσκολεύονται ακόμη και να αποδεχθούν τη θέση τους. Το πρόβλημα έχει καταγραφεί και σε ρεπορτάζ για τους «άστεγους» εκπαιδευτικούς της Ιθάκης.
Η ανακατασκευή του πρώην Οικοτροφείου, με χρηματοδότηση 4,5 εκατομμυρίων ευρώ και πρόβλεψη για 19 δωμάτια και 40 κλίνες, είναι σημαντική κατάκτηση. Αλλά είναι ένα έργο που πρόκειται να γίνει. Δεν αποτελεί λύση που υπάρχει σήμερα.
Μέχρι να ολοκληρωθεί, ο καθηγητής, ο γιατρός, ο νοσηλευτής και ο εποχικός εργαζόμενος συνεχίζουν να ψάχνουν σπίτι.
οι δρόμοι και οι παραλίες
Το οδικό δίκτυο είναι γεμάτο λακκούβες και μπαλώματα. Πολλές από τις ομορφότερες παραλίες της νοτιοανατολικής Ιθάκης παραμένουν δύσκολα ή καθόλου προσβάσιμες.
Μιλάμε για τουριστική ανάπτυξη, αλλά σε πολλά σημεία δεν μπορούμε να εξασφαλίσουμε ασφαλή πρόσβαση ούτε για τους κατοίκους ούτε για τους επισκέπτες.
Και κάθε καλοκαίρι τα ίδια προβλήματα μεγαλώνουν μαζί με τον πληθυσμό του νησιού.
και ο μόνιμος κάτοικος;
Η φέρουσα ικανότητα δεν μετριέται μόνο από τα δωμάτια, τις αφίξεις, τα ιστιοπλοϊκά και τα τραπέζια των εστιατορίων.
Μετριέται από το αν υπάρχει νερό στη βρύση, αν λειτουργεί η αποχέτευση, αν υπάρχει γιατρός στο Κέντρο Υγείας, καθηγητής στο σχολείο, καράβι τον χειμώνα και σπίτι για τον εργαζόμενο.
Μετριέται κυρίως από το αν ο νέος μπορεί να βρει μόνιμη εργασία και να φτιάξει τη ζωή του στην Ιθάκη ή αν είναι αναγκασμένος να φύγει.
Αυτό είναι το πραγματικό όριο που πρέπει να μας απασχολεί: όχι πόσους ακόμη επισκέπτες χωράει το Θιάκι, αλλά πόσους ακόμη μόνιμους κατοίκους κινδυνεύει να χάσει.
Ο τουρισμός πρέπει να υπηρετεί την κοινωνία και όχι η κοινωνία να υπάρχει μόνο για να υπηρετεί τον τουρισμό.
Ναι στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Ναι στα μονοπάτια, στον θαλάσσιο τουρισμό, στον πολιτισμό και στην προστασία του χαρακτήρα της Ιθάκης.
Ναι και στην προσπάθεια του δημάρχου, που διεκδικεί όσα μπορεί με τα περιορισμένα μέσα ενός μικρού Δήμου.
Αλλά ας μη βαφτίζουμε τις εξαγγελίες «υποδομές» και τις ελλείψεις «φέρουσα ικανότητα».
Η ευθύνη ανήκει κυρίως στο κράτος, το οποίο θυμάται τα νησιά ως τουριστικές βιτρίνες, αλλά προσφέρει ψίχουλα για την επιβίωση των ανθρώπων τους τον χειμώνα.
Βιώσιμη Ιθάκη δεν είναι εκείνη που μπορεί να υποδεχτεί περισσότερους τουρίστες. Είναι εκείνη που μπορεί πρώτα να κρατήσει ζωντανούς, ασφαλείς και αξιοπρεπείς τους μόνιμους κατοίκους της.
Όλα τα υπόλοιπα είναι γλάρος γιαχνί.
σχετικά δημοσιεύματα και πηγές
– Το δημοσίευμα του ΑΠΕ–ΜΠΕ για το τουριστικό μοντέλο της Ιθάκης
– Η διακοπή της ακτοπλοϊκής σύνδεσης με την Πάτρα
– Ο βιολογικός καθαρισμός στο Βαθύ ως έργο πνοής
– Η νέα μονάδα αφαλάτωσης για Βαθύ και Περαχώρι
– Ιθάκη: κάθε καλοκαίρι οι εκπαιδευτικοί μένουν «άστεγοι»
– Η ανακατασκευή του πρώην Οικοτροφείου για τη στέγαση γιατρών και εκπαιδευτικών
— δδμανιάς
Τα χαμπάρια έφτασαν. Οι μόνιμοι κάτοικοι γνωρίζουν την πραγματικότητα· μένει να την ακούσουν κι εκείνοι που μιλούν για «φέρουσα ικανότητα».
