iloveithaki.gr, 29/4/2026
υπάρχουν μέρες
που δεν είναι ημερομηνίες.
είναι πληγές.
είναι κραυγές.
είναι σημαίες βαμμένες με αίμα.
η Πρωτομαγιά είναι μια τέτοια μέρα.
για κάποιους είναι λουλούδια.
για κάποιους εκδρομή.
για κάποιους αργία.
μα για την ιστορία…
είναι μνήμη.
και είναι αγώνας.
όλα άρχισαν στο Σικάγο.
τέλη του 19ου αιώνα.
η βιομηχανική επανάσταση έφτιαχνε πλούτη.
κι έλιωνε ανθρώπους.
εργάτες δούλευαν 12 και 14 ώρες τη μέρα.
σε εργοστάσια-κολαστήρια.
χωρίς ασφάλιση.
χωρίς σύνταξη.
χωρίς άδεια.
χωρίς δικαίωμα να μιλήσουν.
μόνο να σκύβουν.
και να παράγουν.
μέχρι που μια μέρα είπαν:
ως εδώ.
την 1η Μαΐου 1886, εκατοντάδες χιλιάδες εργάτες κατέβηκαν σε απεργία σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
το αίτημα απλό.
σχεδόν ποιητικό.
8 ώρες δουλειά
8 ώρες ανάπαυση
8 ώρες ζωή
τρεις γραμμές.
που τρόμαξαν αυτοκρατορίες.
στις 4 Μαΐου 1886, στην πλατεία Υπόθεση Χέιμαρκετ, στο Σικάγο, έγινε η σπίθα.
συγκέντρωση εργατών.
ομιλίες.
πανό.
φωνές.
κι ύστερα…
μια βόμβα.
κανείς δεν έμαθε ποτέ με βεβαιότητα ποιος την πέταξε.
πανικός.
πυροβολισμοί.
νεκροί εργάτες.
νεκροί αστυνομικοί.
κι όπως γίνεται πάντα…
η εξουσία βρήκε ενόχους πριν βρει αλήθεια.
συνδικαλιστές συνελήφθησαν.
δικάστηκαν χωρίς αποδείξεις.
μερικοί κρεμάστηκαν.
οι «μάρτυρες του Σικάγου» έγιναν σύμβολο.
όχι γιατί νίκησαν.
αλλά γιατί δεν σώπασαν.
από τότε η Πρωτομαγιά έγινε παγκόσμια ημέρα των εργατών.
η μέρα που θυμίζει πως τίποτα δεν χαρίστηκε.
ούτε το οκτάωρο.
ούτε η άδεια.
ούτε η σύνταξη.
ούτε η ασφάλιση.
ούτε η προστασία της μητρότητας.
ούτε η απαγόρευση της παιδικής εργασίας.
ούτε το δικαίωμα στην απεργία.
ούτε η αξιοπρέπεια.
στην Ελλάδα η Πρωτομαγιά έχει κι άλλο αίμα.
οι καπνεργάτες της Θεσσαλονίκης το 1936.
οι 200 εκτελεσμένοι στην Καισαριανή το 1944.
η ελληνική ιστορία ξέρει καλά
τι σημαίνει ψωμί,
δουλειά,
αξιοπρέπεια.
και σήμερα;
σήμερα αλλάζουν τα ρούχα της εκμετάλλευσης.
δεν έχει πάντα καμινάδες.
έχει πλατφόρμες.
δεν έχει μαστίγιο.
έχει αλγόριθμους.
δεν έχει αφεντικό με πούρο.
έχει “όρους χρήσης”.
και πάλι ο άνθρωπος παλεύει
να μη γίνει νούμερο.
να μη γίνει δεδομένο.
να μη γίνει αναλώσιμος.
κι αν κοιτάξεις καλά…
σε μια γωνιά της γης
ένα παιδί ακόμα ράβει μπάλες.
σε άλλη
μια μάνα δουλεύει διπλοβάρδια.
σε άλλη
ένας ναυτικός ταξιδεύει μήνες χωρίς πατρίδα.
εκεί λοιπόν…
η Πρωτομαγιά δεν τέλειωσε.
ζει.
σε κάθε ιδρώτα.
σε κάθε απεργία.
σε κάθε άνθρωπο που σηκώνει κεφάλι.
θιακό επιμύθιο
στο θιάκι μάθαμε από πέτρα.
η ελιά θέλει κόπο.
η θάλασσα θέλει ψυχή.
και το ψωμί θέλει χέρι.
μα πάνω απ’ όλα
ο άνθρωπος θέλει αξιοπρέπεια.
χωρίς αυτήν
ούτε άνοιξη ανθίζει.
δδμανιάς: νιόνιος μανιάς του μήδη
για το χτενάκι στα μαλιά…
