Λέγεται συχνά ότι η εξουσία φθείρει τον άνθρωπο.
Ίσως όμως η αλήθεια να βρίσκεται αλλού.
Η εξουσία από μόνη της δεν έχει χαρακτήρα.
Δεν είναι ούτε καλή ούτε κακή.
Είναι ένα εργαλείο.
Ο άνθρωπος είναι εκείνος που της δίνει περιεχόμενο.
Αν έχει ανθρωπιά, η εξουσία γίνεται προσφορά.
Αν έχει αίσθημα δικαίου, γίνεται προστασία του αδύναμου.
Αν έχει αλαζονεία, γίνεται αυθαιρεσία.
Αν έχει ιδιοτέλεια, γίνεται προσωπικό όφελος.
Γι’ αυτό ίσως δεν είναι η εξουσία που φθείρει τον άνθρωπο.
Είναι ο άνθρωπος που φθείρει την εξουσία.
Τη μικραίνει.
Την απαξιώνει.
Τη μετατρέπει από ευθύνη σε προνόμιο.
Και αυτό συμβαίνει πολύ πιο εύκολα στις μικρές εξουσίες.
Γιατί εκεί δεν υπάρχουν μεγάλα ιστορικά γεγονότα.
Υπάρχουν καθημερινές αποφάσεις.
Ένα «ναι».
Ένα «όχι».
Μια υπογραφή.
Μια μικρή χάρη.
Ένα ρουσφέτι.
Εκεί αρχίζει ο μεγάλος πειρασμός.
Να πιστέψει κανείς ότι η καρέκλα του ανήκει.
Ότι οι άνθρωποι τον χρειάζονται.
Ότι χωρίς αυτόν τίποτα δεν μπορεί να λειτουργήσει.
Κι όμως, η ιστορία αποδεικνύει πάντα το αντίθετο.
Οι καρέκλες μένουν.
Οι άνθρωποι αλλάζουν.
Υπάρχει ένα παλιό γνωμικό:
«Ουδείς ασφαλέστερος εχθρός του ευεργετηθέντος αχαρίστου.»
Πίσω από αυτή τη φράση κρύβεται μια μεγάλη αλήθεια.
Όταν η εξουσία στηρίζεται στις προσωπικές εξυπηρετήσεις, δημιουργεί ανθρώπους που δεν αισθάνονται δικαιωμένοι, αλλά δικαιούχοι.
Και όταν οι εξυπηρετήσεις σταματήσουν, η ευγνωμοσύνη συχνά μετατρέπεται σε απαίτηση.
Η απαίτηση γίνεται πικρία.
Και η πικρία πολλές φορές γίνεται εχθρότητα.
Δεν είναι τυχαίο ότι η ιστορία κράτησε ζωντανή τη φράση:
«Και συ, Βρούτε;»
Ο άνθρωπος δεν πονά περισσότερο από τον αντίπαλό του.
Πονά όταν πληγώνεται από εκείνον που πίστεψε ότι ήταν δίπλα του.
Γι’ αυτό η εξουσία που στηρίζεται στο ρουσφέτι είναι πάντα εύθραυστη.
Αγοράζει σιωπές.
Δεν κερδίζει σεβασμό.
Η πραγματική δύναμη της εξουσίας δεν βρίσκεται στην ικανότητα να εξυπηρετεί φίλους.
Βρίσκεται στην ικανότητα να εφαρμόζει το ίδιο μέτρο για όλους.
Ιδιαίτερα στις μικρές κοινωνίες αυτό είναι δύσκολο.
Όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους.
Οι προσωπικές σχέσεις δοκιμάζουν την αντικειμενικότητα.
Η πίεση είναι μεγάλη.
Ακριβώς γι’ αυτό, η δικαιοσύνη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία.
Στο τέλος της διαδρομής, κανείς δεν θυμάται πόσες υπογραφές έβαλε ένας άνθρωπος.
Θυμάται μόνο αν υπήρξε δίκαιος.
Η καρέκλα δεν αφήνει ταμπέλες στην πλάτη των ανθρώπων.
Οι πράξεις τους τις γράφουν.
Και η μεγαλύτερη δικαίωση για όποιον άσκησε εξουσία δεν είναι να τον φοβούνται όσο κάθεται στην καρέκλα.
Είναι να συνεχίζουν να τον σέβονται όταν έχει πια σηκωθεί από αυτήν.
— δδμανιάς
Οι καρέκλες αλλάζουν χέρια. Η λαϊκή σοφία μένει. Ο «Μπάρμπα μου τον Παναή» μας θυμίζει, με χαμόγελο, πως η ζωή έχει τον τρόπο της να προσγειώνει κάθε έπαρση και να κρατά όρθιο μόνο τον άνθρωπο που δεν ξέχασε την απλότητά του.
