Ο Καβάφης, στο περίφημο ποίημά του «Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον», γυρίζει περισσότερο από δυο χιλιάδες χρόνια πίσω.
Ο Μάρκος Αντώνιος βρίσκεται στην Αλεξάνδρεια.
Δίπλα του η Κλεοπάτρα.
Απέναντί του ο Οκταβιανός, ο μετέπειτα Αύγουστος.
Η μεγάλη εποχή του Αντωνίου τελειώνει.
Τη νύχτα, σύμφωνα με τον Πλούταρχο, ακούγονται μουσικές και φωνές ενός αόρατου θιάσου που περνά μέσα από την Αλεξάνδρεια και απομακρύνεται από την πόλη.
Ήταν, έλεγαν, ο Διόνυσος.
Ο θεός που προστάτευε τον Αντώνιο τον εγκατέλειπε.
Ο Καβάφης όμως δεν ενδιαφέρεται τόσο για τον θεό.
Ενδιαφέρεται για τον άνθρωπο που καταλαβαίνει ότι η εποχή του φεύγει.
Και του ζητά κάτι δύσκολο:
μην αυταπατάσαι.
Μην πεις πως δεν άκουσες.
Μην πιαστείς από μάταιες ελπίδες.
Στάσου όρθιος και κοίταξε την πραγματικότητα.
Πέρασαν δυο χιλιάδες χρόνια.
Άλλαξαν οι αυτοκρατορίες, άλλαξαν οι στρατοί, άλλαξαν τα όπλα.
Δεν άλλαξε όμως πολύ η εξουσία.
Και σήμερα, κοιτάζοντας τον Ντόναλντ Τραμπ, αναρωτιέμαι:
μήπως κάπου μακριά αρχίζει να ακούγεται πάλι ο θίασος;
Δεν λέω ότι ο Τραμπ είναι ο Αντώνιος.
Ούτε ότι τελείωσε πολιτικά.
Αυτά θα τα αποφασίσει ο αμερικανικός λαός.
Αλλά τα σημάδια υπάρχουν.
Η δημοτικότητά του βρίσκεται πολύ χαμηλά.
Η κοινωνία πιέζεται από το κόστος ζωής.
Η βενζίνη πονάει την τσέπη του μέσου Αμερικανού.
Η υγειονομική περίθαλψη παραμένει μεγάλο βάρος για εκατομμύρια ανθρώπους.
Οι ενδιάμεσες εκλογές πλησιάζουν.
Και την ίδια ώρα ο πρόεδρος μιλά για πολέμους, κυρώσεις, οικονομικούς αποκλεισμούς και νέες νίκες.
Τώρα ανακοινώνει και οικονομικό πόλεμο στο Ιράν.
Ύστερα από βόμβες, πυραύλους και πολεμικές επιχειρήσεις.
Και ο απλός Αμερικανός ίσως να αναρωτιέται:
εμένα ποιος θα με βοηθήσει;
Γιατί οι αυτοκρατορίες βλέπουν χάρτες.
Οι κυβερνήσεις βλέπουν συσχετισμούς δυνάμεων.
Τα χρηματιστήρια βλέπουν δείκτες.
Ο άνθρωπος όμως βλέπει το πορτοφόλι του.
Κι εκεί πολλές φορές αρχίζει η πραγματική πολιτική.
Ο Καβάφης ήξερε κάτι βαθύτερο.
Η εξουσία δεν χάνεται πάντοτε τη στιγμή που πέφτει ένα παλάτι.
Μπορεί να έχει αρχίσει να χάνεται πολύ νωρίτερα.
Όταν ο κόσμος παύει να πιστεύει.
Όταν οι μεγάλες υποσχέσεις ακούγονται κουρασμένες.
Όταν οι νίκες που ανακοινώνονται δεν αλλάζουν τη ζωή του ανθρώπου.
Και κυρίως όταν ο ηγέτης εξακολουθεί να ακούει χειροκροτήματα, ενώ κάπου μακρύτερα έχει ήδη αρχίσει μια άλλη μουσική.
Αυτό είναι το μεγαλείο του Καβάφη.
Δεν λέει στον Αντώνιο να παρακαλέσει τον θεό να επιστρέψει.
Του λέει ουσιαστικά να μην κοροϊδέψει τον εαυτό του.
Γιατί κάποια στιγμή για κάθε εξουσία έρχεται η ώρα που τα συνθήματα δεν φτάνουν.
Οι σημαίες δεν φτάνουν.
Οι εχθροί δεν φτάνουν.
Ούτε τα χρηματιστήρια φτάνουν.
Μένει ο άνθρωπος.
Και η καθημερινή ζωή του.
Γι’ αυτό, κύριε Τραμπ, ίσως αξίζει για μια στιγμή να αφήσετε το Ιράν, τους πολέμους και τις μεγάλες δηλώσεις.
Και να πλησιάσετε, όπως ο Αντώνιος του Καβάφη, λίγο προς το παράθυρο.
Όχι για να παραδοθείτε.
Αλλά για να ακούσετε.
Γιατί καμιά φορά ο θίασος αρχίζει να απομακρύνεται πολύ πριν το καταλάβει εκείνος που βρίσκεται στην εξουσία.
«Άκου τον θίασο πριν απομακρυνθεί. Γιατί το δυσκολότερο για την εξουσία δεν είναι να χάσει· είναι να καταλάβει εγκαίρως ότι χάνει.» δδμανιάς
