Η περίπτωση της μη χορήγησης αδείας στον Κουφοντίνα πρέπει να προσεγγισθεί ψύχραιμα. Δεν πρόκειται για ηθικό ζήτημα (που θίγει τα αυτονόητα και σεβαστά συναισθήματα/τραύματα των συγγενών των θυμάτων) ούτε για πολιτικό ζήτημα (που πρέπει ο επιστήμονας να το ταυτίζει/συσχετίζει με τις καταδικαστέες επιδρομές βίας), αλλά για ένα κρίσιμο ζήτημα θεσμών.
Κάποιος που διώκεται με βάση τον Ποινικό Κώδικα και καταδικάζεται με βάση τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας εγκλείεται σε ένα κατάστημα κράτησης, όπου το status του ρυθμίζεται από τον Σωφρονιστικό Κώδικα (και όπου καθίσταται υποκείμενο δικαιωμάτων, καθώς κρατείται επειδή τιμωρήθηκε κι όχι για να τιμωρηθεί δεύτερη και τρίτη φορά).
Ο ισχύων Σωφρονιστικός Κώδικας (ν. 2776/99), στη σύνταξη του οποίου είχα συμμετάσχει, δεν υιοθέτησε ούτε το αναμορφωτικό μοντέλο ούτε το βελτιωτικό και ούτε καν στους σκοπούς αναφέρεται και το μοντέλο της επανένταξης. Αρα πρόκειται για ένα δικαιοκρατικό/δικαιωματικό σύστημα κράτησης, το οποίο δεν απαιτεί από κανέναν ν’ αλλάξει χαρακτήρα, γνώμη ή να μετανιώσει για όσα διέπραξε, αλλά του επιβάλλει να τηρεί τους κανόνες του καταστήματος.
Επί 20 συναπτά έτη [1999-2019], με διακυβέρνηση της χώρας από διάφορα κόμματα, με πολλούς υπουργούς Δικαιοσύνης και με αρκετές τροποποιήσεις, ουδείς άλλαξε το υφιστάμενο καθεστώς χορήγησης αδειών, θέτοντας προϋποθέσεις σχετικές με τον χαρακτηρισμό των εγκλημάτων, το ύψος των ποινών, την εικαζόμενη επικινδυνότητα, τη μεταμέλεια κ.λπ. Συνεπώς, οι οποιεσδήποτε επιστημονικές απόψεις ή εγκύκλιοι αρμοδίων έχουν το ενδιαφέρον τους de lege ferenda αλλά σε καμία περίπτωση δεν διαφοροποιούν τα ισχύοντα δικαιώματα των κρατουμένων.
Το κράτος δικαίου δεν καταδικάζει με ιδεολογικά κριτήρια, όσο κι αν οφείλει να προστατεύει τους θεσμούς και τους πολίτες από την τρομοκρατία. Το «ισόβια ένοχος» μπορεί ν’ αφορά την κοινή γνώμη, αλλά δεν αναιρεί το θεσμικό status του οποιουδήποτε καταδικασθέντος σε ισόβια.
ΥΓ. Στο κάτω κάτω, η αρχή «εν αμφιβολία υπέρ…» (in dubio pro libertate) θα τους κάλυπτε όλους.
*Πρώην υπουργός
