η δύση εξακολουθεί να διαθέτει τη μεγαλύτερη στρατιωτική, οικονομική και τεχνολογική ισχύ στον κόσμο.
κι όμως, κάτι πολύ σημαντικότερο αρχίζει να χάνεται.
η εμπιστοσύνη των ίδιων των λαών της.
δεν λείπουν τα όπλα.
λείπει ο προορισμός.
από το ιράκ στην ουκρανία
το μεγάλο πρόβλημα της δύσης δεν είναι ότι δεν μπορεί να πολεμήσει.
είναι ότι δεν ξέρει πώς τελειώνουν οι πόλεμοι που αρχίζει ή υποστηρίζει.
στο ιράκ ανέτρεψε ένα καθεστώς χωρίς να έχει σχέδιο για την επόμενη ημέρα.
στην ουκρανία στηρίζει έναν λαό που αμύνεται απέναντι στην εισβολή, όμως κανείς δεν μπορεί να απαντήσει καθαρά ποιος είναι ο τελικός πολιτικός στόχος.
πλήρης νίκη;
διαπραγμάτευση;
πάγωμα του πολέμου;
ή ένας πόλεμος χωρίς τέλος;
όταν οι στόχοι αλλάζουν συνεχώς, ακόμη και η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη μοιάζει να πορεύεται χωρίς πυξίδα.
η αμερική δεν έχασε τη δύναμή της
έχασε τη βεβαιότητά της.
για πρώτη φορά μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο βλέπουμε μια κοινωνία βαθιά διχασμένη για τον ίδιο της τον ρόλο.
ο ένας αμερικανός ζητά περισσότερη διεθνή παρουσία.
ο άλλος ζητά να επιστρέψουν οι πόροι μέσα στη χώρα.
ο τρίτος αναρωτιέται γιατί μπορεί να χρηματοδοτεί πολέμους, αλλά δυσκολεύεται να πληρώσει την υγεία, τη στέγη και τις σπουδές των παιδιών του.
το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο τραμπ.
είναι ότι η ίδια η αμερική δεν συμφωνεί πλέον για το μέλλον της.
η ευρώπη εξοπλίζεται αλλά δεν εμπνέει
η γαλλία αναζητά μεγαλύτερη αυτονομία.
η γερμανία προσπαθεί να βρει νέο οικονομικό μοντέλο.
η βρετανία παραμένει πολιτικά ανήσυχη.
η ισπανία κοιτά κυρίως τη δική της κοινωνία.
κανείς δεν αμφισβητεί ότι η ευρώπη χρειάζεται άμυνα.
το ερώτημα όμως είναι διαφορετικό.
ποια ευρώπη υπερασπίζεται;
εκείνη της κοινωνικής συνοχής ή εκείνη των διαρκώς αυξανόμενων εξοπλισμών;
οι ευρωπαίοι δεν έχουν χάσει εντελώς την εμπιστοσύνη τους στην ένωση.
όμως δυσκολεύονται να διακρίνουν ένα σχέδιο που να βελτιώνει τη ζωή τους.
η κίνα περιμένει
η κίνα δεν χρειάζεται να νικήσει στρατιωτικά τη δύση.
της αρκεί να συνεχίσει να επενδύει στην παραγωγή, στην τεχνολογία, στην τεχνητή νοημοσύνη και στις υποδομές.
σκέφτεται δεκαετίες μπροστά.
ενώ οι περισσότερες δυτικές κυβερνήσεις σκέφτονται μέχρι τις επόμενες εκλογές.
η ρωσία δεν κατέρρευσε
οι δυτικές κυρώσεις δεν έφεραν το αποτέλεσμα που πολλοί περίμεναν.
η ρωσία υπέστη τεράστιες απώλειες.
όμως δεν κατέρρευσε.
και αυτό άλλαξε όλους τους υπολογισμούς.
σήμερα κανείς δεν ξέρει πώς μπορεί να τελειώσει ο πόλεμος χωρίς κάποια πλευρά να αισθανθεί ότι ηττήθηκε.
ο κόσμος αλλάζει
ίσως τελικά δεν ζούμε την αρχή ενός τρίτου παγκόσμιου πολέμου.
ζούμε το τέλος ενός κόσμου όπου μία μόνο δύναμη μπορούσε να καθορίζει τις εξελίξεις.
η αμερική παραμένει πανίσχυρη.
η ευρώπη αναζητά ρόλο.
η κίνα ανεβαίνει.
η ρωσία αντέχει.
ο παγκόσμιος νότος ακολουθεί όλο και περισσότερο τη δική του πορεία.
κανείς δεν έχει πλέον τον απόλυτο έλεγχο.
η μεγαλύτερη ήττα
οι αυτοκρατορίες δεν καταρρέουν όταν χάνουν τον τελευταίο πόλεμο.
καταρρέουν όταν οι πολίτες τους σταματούν να πιστεύουν ότι οι θυσίες τους οδηγούν σε ένα καλύτερο αύριο.
εκεί βρίσκεται σήμερα η μεγάλη δοκιμασία της δύσης.
όχι μόνο απέναντι στη ρωσία ή στην κίνα.
αλλά απέναντι στους ίδιους τους ανθρώπους της.
αν δεν μπορέσει να τους ξαναδώσει ελπίδα, αξιοπρέπεια και έναν πειστικό σκοπό, τότε μπορεί να συνεχίσει να διαθέτει τα ισχυρότερα όπλα του κόσμου.
θα έχει όμως χάσει το πιο σημαντικό.
την εμπιστοσύνη των λαών της.
«οι αυτοκρατορίες δεν πεθαίνουν όταν αδυνατίζουν.
πεθαίνουν όταν οι λαοί τους πάψουν να πιστεύουν ότι αξίζει να τις ακολουθούν.»
— δδμανιάς
Υπάρχουν τραγούδια που δεν γερνούν ποτέ. Το “Russians” του Sting δεν γράφτηκε υπέρ της Δύσης ούτε υπέρ της Ρωσίας. Γράφτηκε υπέρ των ανθρώπων. Γιατί πριν από τις σημαίες υπάρχουν τα παιδιά· και πριν από τις αυτοκρατορίες υπάρχει η ανθρώπινη ζωή. Αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο μάθημα που ο κόσμος εξακολουθεί να αρνείται να μάθει. δδμανιάς
