Στα Ιόνια Νησιά του τουρισμού και της «ανάπτυξης», το 28% του πληθυσμού ζει σε σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση
Τι διάολο έχουμε πάθει;
Πώς ανεχόμαστε την ανέχεια και την κατάντια; Πώς συνηθίσαμε να τελειώνει ο μισθός ή η σύνταξη στα μισά του μήνα και να θεωρούμε κανονική ζωή τη μόνιμη ανασφάλεια;
Μήπως κουραστήκαμε;
Μήπως φοβηθήκαμε;
Μήπως συνηθίσαμε τόσο πολύ τη μιζέρια, ώστε πάψαμε ακόμη και να ντρεπόμαστε γι’ αυτήν;
Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat δεν επιτρέπουν ούτε πανηγυρισμούς ούτε δικαιολογίες. Και για εμάς που ζούμε στα Ιόνια Νησιά είναι πραγματικό χαστούκι.
Το 2024, το 28% των κατοίκων των Ιονίων Νήσων ζούσε σε συνθήκες σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης. Ήταν το υψηλότερο ποσοστό ανάμεσα σε όλες τις περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αμέσως μετά ακολουθούσε η νοτιοανατολική Ρουμανία με 26,4%.
Δεν πρόκειται για μια γενική εντύπωση, ούτε για μια έρευνα όπου κάποιος απλώς δηλώνει ότι δεν είναι ευχαριστημένος από τη ζωή του.
Ο δείκτης της Eurostat μετρά ανθρώπους που, επειδή δεν έχουν χρήματα, στερούνται τουλάχιστον επτά από δεκατρία βασικά αγαθά και ανάγκες. Δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν ένα έκτακτο έξοδο, να ζεστάνουν ικανοποιητικά το σπίτι τους, να φάνε ένα κανονικό γεύμα κάθε δεύτερη ημέρα, να αντικαταστήσουν φθαρμένα ρούχα ή έπιπλα, να κάνουν μία εβδομάδα διακοπές ή ακόμη και να συναντήσουν φίλους και συγγενείς για έναν καφέ ή ένα φαγητό μία φορά τον μήνα.
Αυτή είναι η πραγματικότητα πίσω από το 28%.
Και το ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι το ποσοστό στα Ιόνια Νησιά ήταν 17% το 2022 και μέσα σε δύο χρόνια ανέβηκε στο 28%. Μια αύξηση έντεκα ολόκληρων ποσοστιαίων μονάδων, ενώ στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης η στέρηση μειώθηκε και περιορίστηκε στο 6,4%.
Δηλαδή, στα Ιόνια το ποσοστό της σοβαρής στέρησης είναι περισσότερο από τετραπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Κι όμως, μιλάμε για έναν από τους ισχυρότερους τουριστικούς προορισμούς της Ευρώπης.
Το 2024 καταγράφηκαν στα Ιόνια Νησιά περίπου 20,5 εκατομμύρια τουριστικές διανυκτερεύσεις. Αντιστοιχούσαν σε 102,6 διανυκτερεύσεις για κάθε μόνιμο κάτοικο — τη δεύτερη υψηλότερη τουριστική ένταση σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 93,5% αυτών των διανυκτερεύσεων προερχόταν από ξένους επισκέπτες, ενώ οι ταξιδιωτικές εισπράξεις της περιφέρειας πλησίασαν τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ.
Από τη μία, λοιπόν, 20,5 εκατομμύρια διανυκτερεύσεις και σχεδόν 2 δισεκατομμύρια ευρώ τουριστικές εισπράξεις.
Από την άλλη, 28% του πληθυσμού σε σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση.
Αυτό είναι το πραγματικό πρόσωπο της ανάπτυξης στα νησιά μας.
Δεν σημαίνει ότι ο τουρισμός δεν προσφέρει εισόδημα και δουλειές. Σημαίνει όμως ότι τα μεγάλα νούμερα του τουρισμού δεν μετατρέπονται αυτόματα σε αξιοπρεπή ζωή για την τοπική κοινωνία. Ο πλούτος περνά από τα νησιά, αλλά δεν μένει πάντοτε στα νησιά και, κυρίως, δεν μοιράζεται δίκαια στους ανθρώπους τους.
Το καλοκαίρι οι αριθμοί γεμίζουν. Τα δωμάτια, τα αεροδρόμια, τα λιμάνια, οι παραλίες και οι εισπράξεις. Τον χειμώνα, όμως, μένουν πίσω η εποχική ανεργία, τα πανάκριβα σπίτια, η ακρίβεια, οι ελλείψεις στις υπηρεσίες, οι ηλικιωμένοι και οι νέοι που αναρωτιούνται αν μπορούν να συνεχίσουν να ζουν στον τόπο τους.
Τα νησιά γίνονται όλο και πιο πολύ προϊόν και όλο και λιγότερο κοινωνία.
Αυτό το βλέπουμε και στο Θιάκι. Η επιτυχία μιας τουριστικής περιόδου δεν μετριέται μόνο από τα γεμάτα καταλύματα και τα σκάφη στο λιμάνι. Μετριέται από το αν ο μόνιμος κάτοικος μπορεί να βρει σπίτι, γιατρό, εργαζόμενο και βασικές δημόσιες υπηρεσίες. Από το αν μπορεί να μεγαλώσει εδώ το παιδί του και να γεράσει με αξιοπρέπεια. Από το αν το χρήμα που αφήνει ο επισκέπτης δημιουργεί ζωή ολόκληρο τον χρόνο.
Αν όλα αυτά δεν συμβαίνουν, τότε δεν έχουμε πραγματική ανάπτυξη. Έχουμε μια βιτρίνα ευημερίας και πίσω της μια κοινωνία που αδειάζει.
Η ίδια αντίφαση υπάρχει σε ολόκληρη τη χώρα.
Το 2025 η Ελλάδα και η Βουλγαρία βρέθηκαν μαζί στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ με όρους αγοραστικής δύναμης, στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Το 27,5% του ελληνικού πληθυσμού —περισσότερος από ένας στους τέσσερις— βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν 20,9%.
Στη στέγαση είμαστε οι χειρότεροι της Ευρώπης. Το 28,9% των κατοίκων της χώρας ζει σε νοικοκυριά που διαθέτουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για το σπίτι, όταν ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι μόλις 8,2%.
Σχεδόν ένας στους πέντε Έλληνες, το 19%, αδυνατεί να κρατήσει το σπίτι του αρκετά ζεστό. Και εδώ βρισκόμαστε στην τελευταία θέση μαζί με τη Βουλγαρία.
Στους μισθούς, η μέση ετήσια αμοιβή πλήρους απασχόλησης ήταν το 2024 μόλις 17.954 ευρώ στην Ελλάδα, έναντι 39.800 ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δηλαδή ούτε το μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Μόνο η Βουλγαρία βρισκόταν χαμηλότερα.
Κι εμείς καμαρώνουμε σαν ηλίθιοι για την «ισχυρή οικονομία», τα πλεονάσματα, την επενδυτική βαθμίδα και τη σταθερότητα των τραπεζών.
Οι τράπεζες, πράγματι, είναι σταθερές. Το 2025 κατέγραψαν καθαρά κέρδη 4,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ταυτόχρονα, όμως, περίπου 57 δισεκατομμύρια ευρώ προβληματικών δανείων βρίσκονται στα χέρια εταιρειών διαχείρισης, με χιλιάδες οικογένειες και μικρές επιχειρήσεις να ζουν υπό τον φόβο της κατάσχεσης και του πλειστηριασμού.
Η σταθερότητα των τραπεζών δεν είναι σταθερότητα της κοινωνίας.
Τα κέρδη των τραπεζών δεν πληρώνουν το ρεύμα του συνταξιούχου.
Η επενδυτική βαθμίδα δεν γεμίζει το καλάθι στο σούπερ μάρκετ.
Και τα 2 δισεκατομμύρια του τουρισμού στα Ιόνια δεν ζεσταίνουν το σπίτι εκείνου που δεν έχει χρήματα να αγοράσει πετρέλαιο.
Γιατί λοιπόν δεν αντιδράμε;
Μήπως επειδή ο καθένας παλεύει μόνος του να επιβιώσει και δεν του απομένει δύναμη για συλλογικό αγώνα;
Μήπως επειδή μας χώρισαν σε μισθωτούς, συνταξιούχους, αγρότες, επαγγελματίες, δημόσιους και ιδιωτικούς υπαλλήλους, ώστε ο ένας να θεωρεί τον άλλον υπεύθυνο για τη δυστυχία του;
Μήπως επειδή τα κόμματα δεν προσπαθούν πια να ενώσουν τον λαό, αλλά να συντηρήσουν τα ποσοστά, τις έδρες και τους μηχανισμούς τους;
Η κυβέρνηση βαφτίζει την επιβίωση ευημερία. Και μεγάλο μέρος της αντιπολίτευσης συζητά περισσότερο για την ορθότητα των λέξεων, των διατυπώσεων και των κομματικών αποφάσεών του παρά για τον τρόπο με τον οποίο θα αλλάξει τη ζωή των ανθρώπων.
Αγωνίζεται για το τίποτα και ύστερα δηλώνει ικανοποιημένο επειδή αγωνίστηκε με τον «σωστό» τρόπο.
Ο λαός, όμως, δεν χρειάζεται άλλες ανακοινώσεις και κομματικές αναλύσεις. Χρειάζεται μισθό που να φτάνει, σύνταξη που να επιτρέπει αξιοπρέπεια, σπίτι που να μπορεί να πληρώσει, δημόσια υγεία, παιδεία και έναν τόπο όπου τα παιδιά του θα μπορούν να μείνουν.
Το χειρότερο δεν είναι ότι φτωχύναμε.
Είναι ότι συνηθίσαμε τη φτώχεια. Ότι μας έμαθαν να τη θεωρούμε κανονικότητα και να χειροκροτούμε μια ανάπτυξη που περνά δίπλα μας χωρίς να μας αγγίζει.
Μήπως, τελικά, η μεγαλύτερη επιτυχία της εξουσίας δεν είναι ότι μας έκανε φτωχότερους;
Μήπως είναι ότι μας έπεισε πως τίποτε δεν μπορεί να αλλάξει;
Μήπως μάθαμε να υπομένουμε αντί να διεκδικούμε;
Μήπως περιμένουμε πάντα να αντιδράσει κάποιος άλλος;
Μήπως, μήπως, μήπως…
Μέχρι πότε όμως;
— δδμανιάς
«Στα νησιά της “ανάπτυξης”, άλλοι έρχονται για τις διακοπές τους κι άλλοι φεύγουν για να μπορέσουν να ζήσουν.»
