η κατασκευή της αδιαφορίας
Πριν λίγες ημέρες παρακολούθησα τη συνέντευξη της προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, στο Euronews.
Αν έπρεπε να αποδώσω με απλά ελληνικά όσα είπε, θα έλεγα περίπου τα εξής:
Η Ευρώπη θέλει να γίνει οικονομικά πιο ισχυρή. Θέλει να μπορεί να δανείζεται ευκολότερα, να αποκτήσει ένα ψηφιακό ευρώ χωρίς να καταργήσει τα μετρητά και να εξαρτάται λιγότερο από άλλες μεγάλες οικονομικές δυνάμεις.
Αυτό ήταν το νόημα.
Γιατί λοιπόν χρειάστηκαν τόσοι τεχνικοί όροι, ξένες λέξεις και οικονομικές εκφράσεις που οι περισσότεροι πολίτες δυσκολεύονται να καταλάβουν;
Μια δημόσια συνέντευξη δεν δίνεται για να εντυπωσιαστούν οι ειδικοί.
Δίνεται για να ενημερωθούν οι πολίτες.
Οι επιστήμονες, οι οικονομολόγοι και οι τεχνοκράτες έχουν κάθε δικαίωμα να χρησιμοποιούν την εξειδικευμένη γλώσσα μεταξύ τους.
Όταν όμως απευθύνονται σε ολόκληρες κοινωνίες, έχουν μια διαφορετική ευθύνη.
Να μεταφράζουν τα δύσκολα σε απλά.
Να βοηθούν τον πολίτη να καταλάβει.
Γιατί η δημοκρατία δεν απαιτεί μόνο σωστές αποφάσεις.
Απαιτεί και πολίτες που καταλαβαίνουν τις αποφάσεις.
Όταν η γλώσσα γίνεται προνόμιο των λίγων, οι πολλοί σταδιακά απομακρύνονται από τη συζήτηση.
Και τότε αρχίζει κάτι ακόμη πιο επικίνδυνο.
Η αδιαφορία.
Η εποχή μας παράγει αμέτρητα φληναφήματα.
Άλλα είναι εύκολα και διασκεδαστικά.
Άλλα ντύνονται με σοβαρό ύφος, πολύπλοκες έννοιες και τεχνικούς όρους.
Στην πρώτη περίπτωση ο άνθρωπος διασκεδάζει.
Στη δεύτερη παραιτείται από την προσπάθεια να καταλάβει.
Και στις δύο περιπτώσεις συμβαίνει το ίδιο.
Η προσοχή του απομακρύνεται από τα ουσιαστικά.
Από τη ζωή του.
Από τους πολέμους.
Από τη φτώχεια.
Από τις κοινωνικές ανισότητες.
Από τις αποφάσεις που καθορίζουν το μέλλον των παιδιών του.
Δεν ισχυρίζομαι ότι αυτό γίνεται πάντα από πρόθεση.
Ισχυρίζομαι όμως ότι το αποτέλεσμα είναι το ίδιο.
Ο πολίτης συνηθίζει να μην ενδιαφέρεται.
Και όταν ο άνθρωπος συνηθίσει την αδιαφορία, δεν χρειάζεται να τον πείσεις για πολλά.
Αρκεί να τον απασχολείς συνεχώς με κάτι άλλο.
Η μεγαλύτερη απειλή για μια δημοκρατία δεν είναι μόνο το ψέμα.
Είναι και η στιγμή που οι πολίτες παύουν να προσπαθούν να καταλάβουν.
Ο πραγματικά σοφός άνθρωπος δεν ξεχωρίζει επειδή μιλάει δύσκολα.
Ξεχωρίζει επειδή μπορεί να εξηγήσει τα δύσκολα με απλά λόγια.
Γιατί η γνώση που δεν επικοινωνείται, παύει να υπηρετεί την κοινωνία.
Και μια δημοκρατία όπου οι πολλοί δεν καταλαβαίνουν, γίνεται σιγά σιγά υπόθεση των λίγων.
— δδμανιάς
«Ύστερα από κάθε προβληματισμό, αξίζει να θυμόμαστε πως ο άνθρωπος γεννήθηκε για να σκέφτεται, αλλά και να ονειρεύεται. Το “Volare” μάς θυμίζει ότι, όσο κι αν μας βαραίνει η καθημερινότητα, πάντα υπάρχει χώρος να σηκώσουμε το βλέμμα λίγο πιο ψηλά.» δδμανιάς
