iloveithaki.gr, 25/5/2026
ο τζορτζ όργουελ και ο τάσος λειβαδίτης δεν συναντήθηκαν ποτέ.
ο ένας άγγλος συγγραφέας, ο άλλος έλληνας ποιητής.
ο ένας μίλησε για την εξουσία, την προπαγάνδα και τον ολοκληρωτισμό.
ο άλλος για τη μοναξιά, την ήττα και την ψυχή του ανθρώπου.
κι όμως, διαβάζοντάς τους σήμερα, μοιάζει σαν να μιλούν για τον ίδιο κόσμο.
ο όργουελ προειδοποίησε για κοινωνίες όπου το ψέμα γίνεται κανονικότητα και οι άνθρωποι συνηθίζουν τη διαφθορά σαν να είναι φυσικός νόμος.
γι’ αυτό και η σκληρή φράση του παραμένει τόσο επίκαιρη:
«ένας λαός που εκλέγει διεφθαρμένους, κλέφτες, προδότες και απατεώνες, δεν είναι θύμα. είναι συνεργός τους.»
όχι γιατί οι λαοί είναι “κακοί”.
αλλά γιατί κάποια στιγμή συνηθίζουν.
κουράζονται να αντιδρούν.
βολεύονται στο “έτσι είναι τα πράγματα”.
κι εκεί αρχίζει η παρακμή.
όμως ο λειβαδίτης πήγε βαθύτερα.
δεν στάθηκε μόνο στην πολιτική εξουσία.
στάθηκε στην εσωτερική φθορά του ανθρώπου.
στην απληστία.
σε εκείνη τη δύναμη που μετατρέπει τον άνθρωπο από ψυχή σε αριθμό, από σύντροφο σε ανταγωνιστή, από πολίτη σε καταναλωτή.
και τότε γράφει:
«η απληστία είναι ο κορμός που τρέφει και τα κλαδιά του. κι όλα όσα ζούμε είναι οι καρποί της.»
ίσως εκεί να βρίσκεται η μεγάλη σύνδεση των δυο αυτών φωνών.
ο όργουελ φοβόταν έναν κόσμο όπου η εξουσία θα ελέγχει τη σκέψη.
ο λειβαδίτης έναν κόσμο όπου ο άνθρωπος θα χάσει την ψυχή του.
κι αν κοιτάξει κανείς γύρω του σήμερα, δύσκολα μπορεί να πει πως είχαν άδικο.
μια κοινωνία κουρασμένη,
άνθρωποι βυθισμένοι στο άγχος,
στην επιβίωση,
στη μοναξιά,
στην εικόνα,
στο χρήμα,
στην ανάγκη να “κερδίσουν” κάτι πριν χαθούν.
κι έτσι η απληστία δεν μένει μόνο στις τράπεζες ή στις κυβερνήσεις.
μπαίνει μέσα στην καθημερινότητα.
στις σχέσεις.
στην εργασία.
στη ζωή.
κι όταν ο άνθρωπος αρχίζει να μετρά τα πάντα μόνο με συμφέρον, τότε η διαφθορά δεν είναι πια πολιτικό πρόβλημα.
είναι πολιτισμικό.
κι εκεί βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη ήττα των κοινωνιών μας.
όχι ότι φτώχυναν.
αλλά ότι κινδυνεύουν να χάσουν την ανθρωπιά τους.
ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο βαθύ μήνυμα τόσο του όργουελ όσο και του λειβαδίτη.
πως μια κοινωνία δεν καταστρέφεται μόνο από την εξουσία ή τη φτώχεια.
καταστρέφεται όταν ο άνθρωπος συνηθίσει το ψέμα, την απληστία και την εσωτερική παραίτηση.
κι όμως, ίσως το πιο συγκλονιστικό είναι πως ο όργουελ και ο λειβαδίτης, παρότι ξεκίνησαν από αντίθετους ιδεολογικούς δρόμους, τελικά συγκλίνουν.
ο όργουελ αντικομμουνιστής.
ο λειβαδίτης αντικαπιταλιστής.
ο όργουελ μάλιστα πολέμησε στον ισπανικό εμφύλιο στο πλευρό των δημοκρατικών και της αριστεράς.
εκεί όμως γνώρισε από κοντά τη βία, τις εκκαθαρίσεις και τον σταλινικό μηχανισμό μέσα στο ίδιο το στρατόπεδο που υποτίθεται πως πολεμούσε για ελευθερία.
αυτό τον σημάδεψε βαθιά.
τον αγρίεψε απέναντι σε κάθε μορφή ολοκληρωτισμού και προπαγάνδας.
ο λειβαδίτης από την άλλη έζησε την εξορία, τη φτώχεια και την ήττα της ελληνικής αριστεράς, βλέποντας όμως και τη βαρβαρότητα ενός κόσμου όπου το χρήμα και η απληστία συνθλίβουν τον άνθρωπο.
κι όμως και οι δύο κατέληξαν να φοβούνται το ίδιο πράγμα:
έναν κόσμο χωρίς ανθρωπιά.
ο ένας είδε την εξουσία να συνθλίβει την ελευθερία της σκέψης.
ο άλλος είδε την απληστία να αδειάζει τον άνθρωπο από ψυχή.
κι έτσι οι δυο φωνές συναντιούνται τελικά στο ίδιο σημείο:
στην αγωνία για την αξιοπρέπεια του ανθρώπου.
επίλογος
ο όργουελ προειδοποίησε για την κοινωνία που χάνει τη σκέψη της.
ο λειβαδίτης για τον άνθρωπο που χάνει την ψυχή του.
κι ίσως σήμερα να ζούμε και τα δύο μαζί.
το ποίημα και η φωνή κουβαλούν εκείνη τη βαθιά μελαγχολία του λειβαδίτη·
την αγωνία ενός ανθρώπου που βλέπει τον κόσμο να σκληραίνει, αλλά αρνείται να πάψει να πιστεύει στην αξιοπρέπεια και στην ψυχή.
δεν είναι τραγούδι “διασκέδασης”.
είναι μια ήσυχη υπενθύμιση πως ο άνθρωπος χάνεται όχι μόνο από τη φτώχεια ή την εξουσία, αλλά κι όταν αφήνει την απληστία, τον φόβο και τη συνήθεια να του κλέψουν το φως μέσα του.
ταιριάζει απόλυτα με τον όργουελ.
ο ένας φοβόταν την κοινωνία που χάνει τη σκέψη της.
ο άλλος τον άνθρωπο που χάνει την καρδιά του.
