κάποτε οι αυτοκρατορίες έστελναν στρατούς.
σήμερα στέλνουν οικονομικούς συμβούλους.
κάποτε καταλάμβαναν λιμάνια.
σήμερα αγοράζουν δάνεια.
κάποτε ύψωναν σημαίες.
σήμερα υπογράφουν συμβάσεις.
ο κόσμος προχώρησε.
ή τουλάχιστον έτσι μας λένε.
για πολλούς αιώνες οι ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες ταξίδευαν σε κάθε γωνιά του πλανήτη. έφταναν στην αμερική, στην αφρική, στην ασία. έπαιρναν χρυσό, ασήμι, μπαχαρικά, βαμβάκι, τσάι και ανθρώπους. όλα γίνονταν στο όνομα του πολιτισμού, της προόδου και του θεού.
οι κατακτημένοι λαοί έπρεπε να είναι ευγνώμονες.
τους έπαιρναν τη γη.
τους έπαιρναν τον πλούτο.
τους έπαιρναν την ελευθερία.
και στο τέλος τους εξηγούσαν ότι όλα αυτά γίνονταν για το καλό τους.
η ιστορία έχει χιούμορ.
σχεδόν πάντα οι ισχυροί παρουσιάζουν τα συμφέροντά τους σαν ανθρωπισμό.
όταν τελείωσε η εποχή των αποικιών, πολλοί πίστεψαν ότι τελείωσε και η εποχή της κυριαρχίας.
όμως η ισχύς δεν εξαφανίζεται.
απλώς αλλάζει ρούχα.
εκεί που κάποτε υπήρχαν κανονιοφόροι, εμφανίστηκαν τράπεζες.
εκεί που κάποτε υπήρχαν διοικητές αποικιών, εμφανίστηκαν χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί.
εκεί που κάποτε υπήρχε το μαστίγιο, εμφανίστηκε το επιτόκιο.
βεβαίως δεν είναι το ίδιο πράγμα.
κανείς δεν ισχυρίζεται ότι ένα στεγαστικό δάνειο είναι δουλεία.
όμως οι ομοιότητες προκαλούν σκέψεις.
όταν ένας άνθρωπος χάνει το σπίτι του επειδή το δάνειό του πουλήθηκε σαν εμπόρευμα σε κάποιο fund χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, δύσκολα αισθάνεται ότι ελέγχει τη μοίρα του.
όταν ολόκληρα κράτη αναγκάζονται να κόψουν μισθούς, συντάξεις και κοινωνικές παροχές για να εξυπηρετήσουν χρέη, πολλοί αναρωτιούνται ποιος κυβερνά τελικά.
οι εκλεγμένες κυβερνήσεις;
ή οι αγορές;
στην ελλάδα οι πολίτες πλήρωσαν ακριβά τη χρηματοπιστωτική κρίση.
συντάξεις μειώθηκαν.
περιουσίες χάθηκαν.
χιλιάδες νέοι έφυγαν στο εξωτερικό.
και οι τράπεζες διασώθηκαν.
ίσως ήταν αναγκαίο.
ίσως δεν υπήρχε άλλη λύση.
όμως για τον συνταξιούχο που είδε τη ζωή του να μικραίνει, η θεωρία δεν ήταν ποτέ τόσο σημαντική όσο η πραγματικότητα.
η αποικιοκρατία δίδαξε ένα πράγμα.
ότι όταν η ισχύς συγκεντρώνεται στα χέρια λίγων, αργά ή γρήγορα οι πολλοί πληρώνουν τον λογαριασμό.
μερικές φορές με αίμα.
μερικές φορές με φόρους.
μερικές φορές με το σπίτι τους.
οι εποχές αλλάζουν.
οι στολές αλλάζουν.
οι σημαίες αλλάζουν.
οι λέξεις αλλάζουν.
αλλά το ερώτημα παραμένει το ίδιο.
ποιος υπηρετεί ποιον;
ο άνθρωπος την οικονομία;
ή η οικονομία τον άνθρωπο;
εκεί κρίνεται ο πολιτισμός κάθε εποχής.
όχι στα λόγια.
αλλά στη ζωή των ανθρώπων.
«οι ισχυροί έχουν τα παλάτια τους.
οι λαοί έχουν τους τελάληδες.
κι αυτοί καμιά φορά μένουν περισσότερο στην ιστορία.» — δδμανιάς
