Υπάρχει μια λέξη που σπάνια ακούγεται στις συζητήσεις για τον τουρισμό.
Φέρουσα ικανότητα.
Δεν είναι πολιτικός όρος. Δεν είναι οικονομικός όρος.
Είναι η απλή απάντηση σε ένα ακόμη πιο απλό ερώτημα.
Πόσα μπορεί να αντέξει ένας τόπος χωρίς να αρχίσει να χάνει τον εαυτό του;
Δεν αφορά μόνο την Ιθάκη.
Αφορά όλα τα ελληνικά νησιά.
Αφορά κάθε τόπο που ζει από τον τουρισμό.
Η Ιθάκη είναι ευλογημένη.
Η θάλασσά της, οι μικροί όρμοι, τα μονοπάτια, οι ελιές, η ησυχία της και η ιστορία της είναι ο πραγματικός της πλούτος.
Αυτόν τον πλούτο έρχονται να απολαύσουν χιλιάδες άνθρωποι κάθε καλοκαίρι.
Και καλώς έρχονται.
Ο τουρισμός δίνει δουλειά, εισόδημα και ζωή στο νησί.
Το ερώτημα όμως δεν είναι αν θέλουμε τουρισμό.
Το ερώτημα είναι αν ο τουρισμός που αναπτύσσουμε μπορεί να συνεχιστεί για πολλές ακόμη δεκαετίες.
Η φύση διαθέτει μια θαυμαστή ικανότητα να ανανεώνεται.
Μετά το τέλος του καλοκαιριού η Ιθάκη αρχίζει να ησυχάζει.
Τα ιστιοπλοϊκά λιγοστεύουν.
Οι παραλίες αδειάζουν.
Η κατανάλωση νερού μειώνεται.
Οι ανθρώπινες δραστηριότητες περιορίζονται.
Ο χειμώνας γίνεται ο μεγαλύτερος σύμμαχος του νησιού.
Οι δυνατοί άνεμοι του Ιονίου ανακατεύουν τις θαλάσσιες μάζες.
Τα θαλάσσια ρεύματα ανανεώνουν τα νερά, μεταφέρουν οξυγόνο και βοηθούν τη φυσική ισορροπία των παράκτιων οικοσυστημάτων.
Η φύση προσπαθεί να διορθώσει ό,τι μπορεί.
Αλλά υπάρχει μια μεγάλη αλήθεια.
Άλλο ανανέωση και άλλο αποκατάσταση.
Ο χειμώνας μπορεί να ξεκουράσει έναν τόπο.
Δεν μπορεί να σβήσει όλες τις συνέπειες ενός καλοκαιριού χωρίς μέτρο.
Η φέρουσα ικανότητα ενός νησιού δεν μετριέται μόνο από τα δωμάτια που διαθέτει.
Μετριέται από τις αντοχές του.
Έχει αρκετό νερό;
Μπορούν οι υποδομές του να εξυπηρετήσουν τον πραγματικό πληθυσμό του καλοκαιριού;
Αντέχουν οι δρόμοι;
Επαρκεί η διαχείριση των απορριμμάτων;
Προστατεύονται οι μικροί όρμοι;
Πόσα σκάφη μπορούν να παραμένουν επί ημέρες ή εβδομάδες στις ίδιες περιοχές χωρίς να επηρεάζεται το θαλάσσιο περιβάλλον;
Πόση ανθρώπινη παρουσία μπορεί να δεχθεί ένας τόπος χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας του;
Αυτά είναι τα πραγματικά ερωτήματα.
Ο υπερτουρισμός δεν καταστρέφει έναν τόπο μέσα σε μία χρονιά.
Τον αλλάζει λίγο λίγο.
Με περισσότερη κατανάλωση νερού.
Με περισσότερα απορρίμματα.
Με μεγαλύτερη πίεση στις ακτές.
Με περισσότερα οχήματα.
Με αυξημένες ανάγκες σε ενέργεια.
Με συνεχή χρήση των ίδιων φυσικών χώρων.
Με επαναλαμβανόμενες αγκυροβολίες που μπορούν να τραυματίσουν ευαίσθητα θαλάσσια οικοσυστήματα, όπως τα λιβάδια ποσειδωνίας.
Με μικρές αλλαγές που κάθε μία μοιάζει ασήμαντη.
Όλες μαζί όμως αλλάζουν το νησί.
Κάποιοι πιστεύουν ότι περισσότερος τουρισμός σημαίνει πάντα μεγαλύτερη ανάπτυξη.
Δεν είναι τόσο απλό.
Ανάπτυξη σημαίνει να μπορεί ένας τόπος να υποδέχεται τους επισκέπτες του χωρίς να καταναλώνει το ίδιο του το μέλλον.
Σημαίνει καλύτερες υποδομές.
Σημαίνει σωστή διαχείριση του νερού.
Σημαίνει προστασία της θάλασσας.
Σημαίνει οργάνωση των αγκυροβολίων.
Σημαίνει καθαρούς δρόμους.
Σημαίνει σχεδιασμό πριν εμφανιστεί το πρόβλημα.
Η μεγαλύτερη επένδυση ενός νησιού ίσως δεν είναι να χτίσει ακόμη περισσότερα καταλύματα.
Είναι να αυξήσει τη φέρουσα ικανότητά του.
Να αποκτήσει υποδομές αντάξιες του τουρισμού που φιλοξενεί.
Να προστατεύσει το φυσικό του κεφάλαιο.
Να μπορεί ο χειμώνας να βρίσκει έναν τόπο κουρασμένο, αλλά όχι τραυματισμένο.
Γιατί ο χειμώνας θα συνεχίσει να φυσά.
Τα θαλάσσια ρεύματα θα συνεχίσουν να ανανεώνουν τα νερά.
Η φύση θα συνεχίσει να κάνει το δικό της καθήκον.
Το ερώτημα είναι αν θα κάνουμε κι εμείς το δικό μας.
Γιατί η Ιθάκη δεν είναι ένας τόπος που πρέπει να εξαντλήσουμε.
Είναι ένας τόπος που οφείλουμε να παραδώσουμε καλύτερο από ό,τι τον παραλάβαμε.
Αν θέλουμε να αυξήσουμε τη διάρκεια ζωής του τουρισμού, πρέπει πρώτα να αυξήσουμε τη διάρκεια ζωής του ίδιου του τόπου.
Αυτό είναι το πραγματικό νόημα της φέρουσας ικανότητας.
Και ίσως η σημαντικότερη επένδυση που μπορούμε να κάνουμε για την Ιθάκη.
— δδμανιάς
Ο αέρας του Θανάση Παπακωνσταντίνου δεν είναι απλώς ένα φυσικό φαινόμενο. Είναι η ανάσα της γης. Είναι η υπενθύμιση ότι η φύση έχει τους δικούς της νόμους και τη δική της σοφία. Όσο κι αν ο άνθρωπος πιστεύει ότι μπορεί να κυριαρχήσει πάνω της, ο αέρας συνεχίζει να καθαρίζει, να ανανεώνει και να θυμίζει πως η ζωή στηρίζεται στην ισορροπία. Ίσως γι’ αυτό, στα νησιά μας, ο αέρας να είναι πράγματι ο καλύτερος γιατρός. Αρκεί να μην του ζητάμε να θεραπεύει κάθε χρόνο τις πληγές που εμείς αφήνουμε πίσω μας. δδμανιάς
