Πολλοί γνωρίζουμε την Ιθάκη του Ομήρου.
Λίγοι όμως γνωρίζουμε πώς ήταν το νησί μας πριν από περίπου 2.200 χρόνια.
Κι όμως, η ίδια η γη της Ιθάκης διατηρεί ακόμη τα ίχνη εκείνης της εποχής.
Στον Αετό, στο στενότερο σημείο του νησιού, οι αρχαιολογικές ανασκαφές αποκάλυψαν ένα σημαντικό οργανωμένο οικιστικό κέντρο της ελληνιστικής περιόδου.
Στην κορυφή του λόφου δεσπόζει η οχυρωμένη ακρόπολη, με τα επιβλητικά τείχη της, γνωστά ως Ηράκλεια Τείχη.
Χαμηλότερα απλώνεται το άστυ, που ο καθηγητής Σαράντης Συμεωνόγλου ταύτισε με τις αρχαίες Αλαλκομενές.
Οι ανασκαφές αποκάλυψαν κατοικίες, δημόσια κτίρια, δρόμους, νεκροταφείο και άλλα κατάλοιπα μιας οργανωμένης εγκατάστασης που έζησε και αναπτύχθηκε για αιώνες.
Η θέση δεν επιλέχθηκε τυχαία.
Από την ακρόπολη ελέγχονται τα δύο θαλάσσια περάσματα που χωρίζουν τη βόρεια από τη νότια Ιθάκη.
Τα απότομα πρανή και η φυσική οχύρωση έκαναν τον χώρο ιδιαίτερα ασφαλή.
Ίσως γι’ αυτό ο Αετός παρέμεινε για πολλούς αιώνες ένα από τα σημαντικότερα σημεία του νησιού.
Ένα ακόμη σπουδαίο τεκμήριο είναι το νόμισμα της αρχαίας Ιθάκης.
Πριν από περισσότερα από 2.200 χρόνια οι Ιθακήσιοι έκοβαν δικό τους χάλκινο νόμισμα.
Στη μία όψη απεικόνιζαν τον Οδυσσέα και στην άλλη χάραζαν την επιγραφή:
ΙΘΑΚΩΝ.
Το 1815 ο Charles Philippe de Bosset, Ελβετός φιλέλληνας και διοικητής τότε της Κεφαλονιάς και της Ιθάκης, βρήκε στον Αετό τέσσερα τέτοια νομίσματα.
Ένα από αυτά φυλάσσεται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο.
Το ίδιο αυτό νόμισμα αποτελεί σήμερα και το έμβλημα του Δήμου Ιθάκης.
Πρόσφατα, μια ακόμη σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη ήρθε να προστεθεί στην ιστορία του νησιού.
Οι ανασκαφές στον Άγιο Αθανάσιο οδήγησαν το Υπουργείο Πολιτισμού στην ταύτιση του χώρου με το Οδυσσείον, το δημόσιο ιερό που ήταν αφιερωμένο στον Οδυσσέα.
Η ανακάλυψη αυτή δεν αποδεικνύει αν ο Οδυσσέας υπήρξε ιστορικό πρόσωπο.
Αποδεικνύει όμως ότι οι αρχαίοι Ιθακήσιοι τον τιμούσαν ως τον ήρωα του τόπου τους.
Το πιο σημαντικό όμως είναι κάτι ακόμη.
Η ακρόπολη, το άστυ, το νόμισμα που βρέθηκε στον Αετό και το Οδυσσείον βρίσκονται όλα μέσα στα όρια της σημερινής νήσου Ιθάκης.
Δεν πρόκειται για θρύλους.
Πρόκειται για αρχαιολογικά ευρήματα που μας επιτρέπουν να γνωρίσουμε καλύτερα την ιστορία του τόπου μας.
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη αξία αυτών των ευρημάτων να μην είναι ότι λύνουν όλα τα ιστορικά ερωτήματα.
Αλλά ότι μας θυμίζουν πως η Ιθάκη, όσο μικρή κι αν ήταν, είχε τη δική της οργανωμένη ζωή, τη δική της ιστορία και τη δική της θέση στον ελληνικό κόσμο.
Η ιστορία δεν γράφεται με εντυπώσεις.
Γράφεται με τεκμήρια.
Και κάθε νέο εύρημα μάς βοηθά να γνωρίσουμε λίγο καλύτερα το παρελθόν του τόπου μας.
— δδμανιάς
Υπάρχουν κείμενα που δεν διαβάζονται μόνο. Ακούγονται. Και κάθε φορά που ακούγονται, ταξιδεύουν τον νου τρεις χιλιάδες χρόνια πίσω. Η Οδύσσεια δεν είναι μόνο η ιστορία ενός ανθρώπου που γύριζε στην πατρίδα του. Είναι η ιστορία όλων μας που αναζητούμε τη δική μας Ιθάκη. δδμανιάς
