δδμανιάς: ο άνθρωπος τρέχει μπροστά και σέρνει πίσω τον εαυτό του

iloveithaki.gr, 14/5/2026

ο μάης είναι μήνας γεγονότων.
επαναστάσεων, πολέμων, ελπίδων, ηττών, θριάμβων και καταστροφών.

μα σήμερα δεν θέλω να γράψω για εκείνα που έγιναν.
θέλω να γράψω για εκείνα που δεν έγιναν ακόμη.

για όσα θα μπορούσαν να έχουν αλλάξει τον άνθρωπο — και δεν τον άλλαξαν.

κάποτε αναρωτήθηκα αν τελικά η ιστορία του ανθρώπου διαφέρει τόσο πολύ από εκείνη ενός μικρού μυρμηγκιού που κουβαλούσε την τροφή του και κάποιος το πάτησε χωρίς να το προσέξει.

ίσως διαφέρει μόνο σε ένα πράγμα:

ο άνθρωπος άρχισε να ρωτά.

σήκωσε το κεφάλι στον ουρανό και είπε:
τι είναι αυτά τα φωτάκια;
πού τελειώνει ο κόσμος;
τι δυνατότητες έχω;
μπορεί η σκέψη να αλλάξει τη ζωή;

κι έτσι άρχισε η μεγάλη περιπέτεια της γνώσης.

ο άνθρωπος έπαψε να είναι μόνο τροφοσυλλέκτης.
άρχισε να ψάχνει νόημα.

έφτιαξε επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνη, ποίηση, μηχανές, πολιτισμούς.
έστειλε μηχανήματα στον άρη.
μιλά σε όλο τον κόσμο μέσα από μια μικρή συσκευή στην τσέπη του.
κουβαλά σήμερα περισσότερη γνώση απ’ όση είχε ολόκληρη η ανθρωπότητα πριν λίγους αιώνες.

κι όμως…

οι κοινωνίες ακόμη συχνά σκέφτονται σαν φεουδαρχίες.

ακόμη μετράμε τον άνθρωπο με βάση το χρήμα.
ακόμη θεωρούμε “δύναμη” τη συσσώρευση πλούτου χωρίς νόημα.
ακόμη αφήνονται άνθρωποι να πεινούν ενώ πετιούνται τόνοι τροφής.
ακόμη γίνονται πόλεμοι για αγορές, δρόμους ενέργειας και σφαίρες επιρροής.
ακόμη η εξουσία φοβάται τη σκέψη περισσότερο από την βία.

παλιά έκαιγαν βιβλία.

σήμερα δεν χρειάζεται.

αρκεί να μην προλαβαίνει ο άνθρωπος να σκεφτεί.

να βομβαρδίζεται συνεχώς από πληροφορίες, φόβο, θόρυβο, κατανάλωση και άγχος μέχρι να ξεχάσει να αναρωτιέται.

μου είχε πει κάποτε ένας μπάρμπας μου:

«νιόνιo μου, παλιά η κοινωνία πήγαινε κάθε χρόνο μισό χρόνο μπροστά. τώρα πάει δέκα χρόνια μπροστά. κι αργότερα κάθε χρόνος θα μοιάζει με εκατό.»

τότε μου φάνηκε υπερβολή.

σήμερα δεν μου φαίνεται καθόλου.

η τεχνολογία τρέχει με ταχύτητα που ο ίδιος ο άνθρωπος δυσκολεύεται να καταλάβει.

η τεχνητή νοημοσύνη γράφει, ζωγραφίζει, υπολογίζει, προβλέπει.
οι επιστήμονες μιλούν ήδη για εποχές όπου πολλές αρρώστιες ίσως νικιούνται, όπου η ενέργεια θα αλλάξει μορφή, όπου η γνώση θα είναι παντού.

αλλά εδώ βρίσκεται η μεγάλη αγωνία:

προχωράει μαζί και η ανθρώπινη συνείδηση;

ή μήπως ο άνθρωπος κουβαλά ακόμη μέσα του τις ίδιες παλιές φοβίες, την ίδια απληστία, την ίδια ανάγκη εξουσίας;

ίσως τελικά το μεγάλο πρόβλημα του μέλλοντος να μην είναι η έλλειψη γνώσης.

ίσως να είναι η καθυστέρηση της ανθρώπινης ωριμότητας απέναντι στη γνώση.

γιατί τι αξία έχει να φτάσεις στ’ αστέρια αν ακόμη δεν μπορείς να φερθείς ανθρώπινα στον διπλανό σου;

και τι σημασία θα έχει σε εκατό χρόνια ο πλούτος χωρίς νόημα, μπροστά σε κοινωνίες που ίσως θα μετρούν αλλιώς την αξία της ζωής;

ίσως τότε να κοιτούν τη δική μας εποχή όπως εμείς κοιτάμε σήμερα τον μεσαίωνα.

όχι γιατί δεν είχαμε γνώση.

αλλά γιατί είχαμε γνώση — και συνεχίζαμε να ζούμε σαν να μην την είχαμε.

«η γνώση προχωράει.
το ζήτημα είναι αν θα προλάβει να προχωρήσει και ο άνθρωπος μαζί της.»