Η ιστορία γράφεται με τεκμήρια.
Και η Ιθάκη έχει πολλά περισσότερα τεκμήρια απ’ όσα γνωρίζουν οι περισσότεροι από εμάς.
Ας ταξιδέψουμε περίπου 2.200 χρόνια πίσω.
Βρισκόμαστε γύρω στο 200 π.Χ.
Στον Αετό, στο στενότερο σημείο του νησιού, υπήρχε μια οργανωμένη ελληνική πόλη.
Στην κορυφή του λόφου δέσποζε η οχυρωμένη ακρόπολη, που έλεγχε και τις δύο θάλασσες. Χαμηλότερα απλωνόταν το άστυ, το οποίο ο καθηγητής Σαράντης Συμεωνόγλου ταύτισε με τις αρχαίες Αλαλκομενές. Ακόμη χαμηλότερα, προς τον φυσικό όρμο του Πίσω Αετού, βρισκόταν το επίνειο της πόλης, η θαλάσσια πύλη από όπου έφταναν άνθρωποι και εμπορεύματα. Η ακριβής ονομασία του λιμανιού δεν είναι γνωστή από τις αρχαίες πηγές.
Οι ανασκαφές αποκάλυψαν ότι δεν υπήρχε μόνο η ακρόπολη.
Υπήρχε οργανωμένος οικισμός, δημόσια κτίρια, ιερά, δρόμοι, νεκροταφείο και λιμενικές εγκαταστάσεις.
Δεν επρόκειτο για ένα μικρό χωριό.
Ήταν μια οργανωμένη ελληνική πόλη μέσα στη σημερινή Ιθάκη.
Το σημαντικότερο ίσως τεκμήριο είναι το νόμισμά της.
Πριν από περισσότερα από 2.200 χρόνια οι Ιθακήσιοι έκοβαν δικό τους νόμισμα.
Στη μία όψη απεικόνιζαν τον Οδυσσέα και στην άλλη χάραζαν την επιγραφή:
ΙΘΑΚΩΝ.
Ένα τέτοιο νόμισμα δεν το εκδίδει ένας απλός οικισμός.
Απαιτεί οργανωμένη δημόσια αρχή, οικονομική ζωή και αναγνωρισμένη πόλη.
Ένα από αυτά τα αυθεντικά νομίσματα βρέθηκε στον Αετό της Ιθάκης το 1815 από τον Charles Philippe de Bosset, τον Ελβετό φιλέλληνα που τότε διοικούσε την Κεφαλονιά και την Ιθάκη.
Σήμερα φυλάσσεται στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο.
Το ίδιο νόμισμα αποτελεί σήμερα και το έμβλημα του Δήμου Ιθάκης.
Ένα ακόμη σπουδαίο τεκμήριο προέρχεται από τη Μαγνησία της Μικράς Ασίας.
Γύρω στο 207 π.Χ. οι Μαγνήτες ζήτησαν από πολλές ελληνικές πόλεις να αναγνωρίσουν τους μεγάλους αγώνες της Αρτέμιδος Λευκοφρυηνής.
Ανάμεσα στις πόλεις που απάντησαν με επίσημο ψήφισμα ήταν και η Ιθάκη.
Οι Ιθακήσιοι συμμετείχαν ισότιμα στον ελληνικό κόσμο και υπέγραψαν το δικό τους δημόσιο ψήφισμα.
Στο ίδιο ψήφισμα γίνεται αναφορά και στο Οδυσσείον, το δημόσιο ιερό του Οδυσσέα.
Πριν από λίγα χρόνια οι ανασκαφές στον Άγιο Αθανάσιο οδήγησαν το Υπουργείο Πολιτισμού στην ανακοίνωση ότι ο χώρος ταυτίζεται με το Οδυσσείον.
Αυτό δεν αποδεικνύει αν ο Οδυσσέας ήταν ιστορικό πρόσωπο.
Αποδεικνύει όμως κάτι εξίσου σημαντικό.
Ότι οι Ιθακήσιοι πριν από 2.200 χρόνια τον τιμούσαν ως τον μεγάλο ήρωα του τόπου τους.
Τον χάραζαν στα νομίσματά τους.
Τον τιμούσαν σε δημόσιο ιερό.
Και τον ανέφεραν στα επίσημα δημόσια έγγραφά τους.
Το πιο σημαντικό όμως είναι κάτι ακόμη.
Όλα αυτά τα τεκμήρια αναφέρονται σε τόπους που βρίσκονται μέσα στα όρια της σημερινής νήσου Ιθάκης.
Η ακρόπολη.
Το άστυ.
Το νόμισμα.
Το ψήφισμα των Ιθακησίων.
Το Οδυσσείον.
Δεν πρόκειται για μύθους ούτε για προφορικές παραδόσεις.
Πρόκειται για αρχαιολογικά ευρήματα, επιγραφές και ιστορικά κείμενα που μας επιτρέπουν να γνωρίσουμε την Ιθάκη της ελληνιστικής εποχής.
Ίσως γι’ αυτό, όταν ο σημερινός Θιακός περπατά στον Αετό, δεν βαδίζει απλώς πάνω σε μια όμορφη γωνιά του νησιού.
Βαδίζει πάνω στα ίχνη μιας πόλης που πριν από περισσότερους από είκοσι δύο αιώνες είχε θεσμούς, οικονομία, δημόσια ζωή και βαθιά ιστορική συνείδηση.
Η ιστορία δεν ζητά να την πιστέψουμε.
Ζητά να τη διαβάσουμε.
Και τα τεκμήρια που έχουν έρθει στο φως μιλούν από μόνα τους.
— δδμανιάς
Υπάρχουν κείμενα που δεν διαβάζονται μόνο. Ακούγονται. Και κάθε φορά που ακούγονται, ταξιδεύουν τον νου τρεις χιλιάδες χρόνια πίσω. Η Οδύσσεια δεν είναι μόνο η ιστορία ενός ανθρώπου που γύριζε στην πατρίδα του. Είναι η ιστορία όλων μας που αναζητούμε τη δική μας Ιθάκη. δδμανιάς
