υπάρχουν εποχές που οι κοινωνίες δεν θυμώνουν επειδή είναι φτωχές.
θυμώνουν επειδή αισθάνονται ότι οι κανόνες δεν ισχύουν για όλους.
ότι κάποιοι δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να ζήσουν με αξιοπρέπεια, ενώ κάποιοι άλλοι γίνονται συνεχώς ισχυρότεροι.
τα τελευταία χρόνια η ελληνική οικονομία παρουσιάζει θετικούς δείκτες.
οι κυβερνήσεις μιλούν για ανάπτυξη, επενδύσεις, τουρισμό και αύξηση του εθνικού εισοδήματος.
όμως την ίδια στιγμή εκατομμύρια πολίτες βλέπουν το εισόδημά τους να εξανεμίζεται πριν τελειώσει ο μήνας.
βλέπουν τα ενοίκια να ανεβαίνουν.
τους λογαριασμούς της ενέργειας να βαραίνουν.
τα τρόφιμα να ακριβαίνουν.
και αναρωτιούνται:
πώς γίνεται σε μια χώρα όπου οι περισσότεροι δηλώνουν ότι δυσκολεύονται οικονομικά, κάποιοι λίγοι να γίνονται διαρκώς ισχυρότεροι;
δεν είναι μόνο θέμα χρημάτων.
είναι θέμα δύναμης.
είναι θέμα επιρροής.
είναι θέμα πρόσβασης στα κέντρα των αποφάσεων.
σε κάθε δημοκρατία υπάρχουν μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.
υπήρχαν χθες.
υπάρχουν σήμερα.
θα υπάρχουν και αύριο.
το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν.
το ερώτημα είναι αν υπάρχουν αντίβαρα.
αν υπάρχουν θεσμοί αρκετά ισχυροί ώστε να προστατεύουν το δημόσιο συμφέρον.
όταν οι αγορές συγκεντρώνονται σε λίγα χέρια, όταν τα καρτέλ και τα ολιγοπώλια κυριαρχούν σε βασικούς τομείς της οικονομίας, όταν τα funds αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο έλεγχο σε περιουσίες και επιχειρήσεις, τότε πολλοί πολίτες αρχίζουν να αισθάνονται ότι η ισορροπία χάνεται.
και η αίσθηση αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν διαβάζουν για υπέρογκες αμοιβές διοικήσεων και «golden boys» σε μεγάλες επιχειρήσεις, ακόμη και σε οργανισμούς που κάποτε θεωρούνταν δημόσια περιουσία.
κανείς δεν αρνείται ότι οι ικανοί άνθρωποι πρέπει να αμείβονται.
όμως η κοινωνία δικαιούται να ρωτά:
ποιος ελέγχει αυτές τις αμοιβές;
ποιος ελέγχει τα μπόνους;
ποιος ελέγχει αν η επιτυχία μοιράζεται δίκαια ή αν τα οφέλη συγκεντρώνονται στους λίγους;
γιατί η δημοκρατία δεν είναι μόνο δικαίωμα ψήφου.
είναι και αίσθηση δικαιοσύνης.
είναι η πεποίθηση ότι δεν υπάρχουν πολίτες δύο ταχυτήτων.
είναι η βεβαιότητα ότι ο νόμος, η δικαιοσύνη και οι θεσμοί λειτουργούν για όλους.
είναι λογικό μια κυβέρνηση να έχει υποστηρικτές.
είναι λογικό να έχει και αντιπάλους.
αλλά είναι επίσης λογικό να αναρωτιέται κανείς:
αν μια κυβέρνηση ευνοεί ορισμένα συμφέροντα, δεν είναι φυσικό αυτά τα συμφέροντα να επιθυμούν τη συνέχισή της;
η ιστορία όλων των χωρών δείχνει ότι η οικονομική ισχύς σπάνια μένει αδιάφορη απέναντι στην πολιτική εξουσία.
πάντοτε αναζητά συμμάχους.
πάντοτε προσπαθεί να προστατεύσει τα κεκτημένα της.
πάντοτε φοβάται τις αλλαγές που μπορεί να αμφισβητήσουν προνόμια και ισορροπίες.
το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν είναι ποιος φταίει.
το πραγματικό ερώτημα είναι τι πρέπει να γίνει.
η χώρα χρειάζεται πραγματικό έλεγχο των καρτέλ.
χρειάζεται ισχυρή επιτροπή ανταγωνισμού.
χρειάζεται διαφάνεια στις σχέσεις κράτους, τραπεζών, μέσων ενημέρωσης και μεγάλων επιχειρήσεων.
χρειάζεται δικαιοσύνη γρήγορη και πραγματικά ανεξάρτητη.
χρειάζεται δημόσιες πολιτικές που να ενισχύουν τη μεσαία τάξη και όχι να τη συρρικνώνουν.
χρειάζεται ανάπτυξη που να φτάνει στην κοινωνία και όχι μόνο στους οικονομικούς δείκτες.
όμως όλα αυτά οδηγούν σε ένα ακόμη δυσκολότερο ερώτημα.
ποιος θα τα κάνει;
τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι πολίτες αναζητούν μια διαφορετική πολιτική πρόταση.
γι’ αυτό και παρακολουθούν με ενδιαφέρον τις πρωτοβουλίες του αλέξη τσίπρα και τις συζητήσεις που αναπτύσσονται γύρω από έναν ευρύτερο προοδευτικό χώρο.
όχι επειδή πιστεύουν ότι ένας άνθρωπος μπορεί μόνος του να λύσει τα προβλήματα της χώρας.
αλλά επειδή αναζητούν μια πολιτική δύναμη που να είναι πρόθυμη να συγκρουστεί με κατεστημένα συμφέροντα, να ενισχύσει τους θεσμούς και να αποκαταστήσει την αίσθηση δικαιοσύνης που πολλοί θεωρούν ότι έχει χαθεί.
αν ο αλέξης τσίπρας μπορεί να το πετύχει, αυτό δεν θα το κρίνουν τα λόγια.
θα το κρίνουν οι πράξεις.
οι προτάσεις.
και τελικά οι πολίτες.
η ισορροπία δεν θα επιστρέψει με θυμό.
δεν θα επιστρέψει με συνθήματα.
δεν θα επιστρέψει επειδή το υπόσχεται κάποιος πολιτικός.
θα επιστρέψει μόνο αν ξαναχτιστούν θεσμοί που να υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον και όχι τα προνόμια των λίγων.
σε κάθε δημοκρατία οι ισχυροί προσπαθούν να επηρεάσουν την εξουσία.
το ζήτημα δεν είναι αν θα το επιχειρήσουν.
το ζήτημα είναι αν οι θεσμοί και οι πολίτες μπορούν να τους βάζουν όρια.
γιατί όταν η πολιτική υπηρετεί μόνο τους λίγους, αργά ή γρήγορα οι πολλοί παύουν να πιστεύουν στη δημοκρατία.
και όταν χαθεί η εμπιστοσύνη των πολλών, καμία δημοκρατία δεν μπορεί να αισθάνεται ασφαλής.
η ισορροπία δεν χάνεται σε μια μέρα.
χάνεται λίγο λίγο.
και λίγο λίγο πρέπει να ξαναχτιστεί.
με δικαιοσύνη.
με διαφάνεια.
με λογοδοσία.
και με μια πολιτική που να θυμάται ότι το κράτος δεν δημιουργήθηκε για να υπηρετεί τους λίγους.
δημιουργήθηκε για να προστατεύει τους πολλούς.
γράφει ο νιόνιος ο μανιάς του μήδη
το «τα νησιά» του ρούκουνα κουβαλά μια άλλη ελλάδα.
μια ελλάδα όπου ο άνθρωπος ονειρευόταν να προκόψει με το καΐκι του, τη δουλειά του και τον ιδρώτα του.
χωρίς καρτέλ.
χωρίς προνόμια.
χωρίς προστάτες.
μόνο με το θάρρος να ανοίγεται στη θάλασσα.
ίσως γι’ αυτό το παλιό τραγούδι ακούγεται ακόμη τόσο σύγχρονο.
