φορούσαν βαριές κάπες.
οι γενειάδες τους είχαν πιάσει πάχνη.
τα άλογα προχωρούσαν αργά μέσα στο χιόνι που σε ορισμένα σημεία έφτανε ως τα γόνατά τους.
ο άνεμος κατέβαινε από τις κορυφές των άνδεων σαν λεπίδα.
μπροστά τους απλώνονταν χαράδρες, παγωμένοι χείμαρροι και μονοπάτια που χάνονταν μέσα στην ομίχλη.
πίσω τους βρισκόταν η χιλή.
μπροστά τους η αργεντινή.
ανάμεσά τους στεκόταν το βουνό.
ήταν ο χειμώνας του 1949.
ο πάμπλο νερούδα καταδιωκόταν από το καθεστώς της χώρας του. γερουσιαστής, ποιητής, άνθρωπος με ισχυρές πολιτικές πεποιθήσεις, είχε ήδη περάσει μήνες κρυμμένος σε σπίτια φίλων, αλλάζοντας ονόματα και διαδρομές για να αποφύγει τη σύλληψη.
τώρα είχε έρθει η ώρα της φυγής.
μα πάνω σ’ ένα από τα άλογα υπήρχε ένα σακίδιο διαφορετικό από τα άλλα.
δεν είχε χρυσό.
δεν είχε πολύτιμα αντικείμενα.
δεν είχε χρήματα.
είχε μέσα ένα χειρόγραφο.
το canto general.
ένα βιβλίο που προσπαθούσε να χωρέσει βουνά, ποτάμια, εργάτες, ανθρακωρύχους, επαναστάτες, ξεχασμένους λαούς και ολόκληρη την ψυχή της λατινικής αμερικής.
οι διώκτες κυνηγούσαν έναν άνθρωπο.
εκείνος προσπαθούσε να σώσει μια ήπειρο γραμμένη σε χαρτί.
οι ώρες περνούσαν αργά.
τα άλογα βούλιαζαν στο χιόνι.
οι αναβάτες κατέβαιναν συχνά για να τα ξεκουράσουν.
οι παγωμένοι χείμαρροι έκοβαν τον δρόμο τους.
τα νερά κατέβαιναν ορμητικά από τις κορυφές.
κανείς δεν ήξερε τι τους περίμενε στην επόμενη στροφή.
μόνο το βουνό ήξερε.
κάποια στιγμή οι οδηγοί σταμάτησαν μπροστά σε μια σχισμή βράχου.
έβγαλαν λίγο ψωμί.
άφησαν λίγα κέρματα.
ο νερούδα τους κοίταξε απορημένος.
«για ποιον είναι;» ρώτησε.
«για τον επόμενο ταξιδιώτη» απάντησαν.
«μπορεί να μην τον γνωρίσουμε ποτέ.
μπορεί να μη μάθει ποτέ ποιος τα άφησε.
όμως ίσως μια μέρα τα χρειαστεί.»
ο ποιητής δεν ξέχασε ποτέ αυτή τη στιγμή.
αργότερα θα έγραφε πως μέσα στα άγρια βουνά έμαθε ένα μάθημα ανθρωπιάς μεγαλύτερο από πολλά βιβλία.
ίσως γιατί κατάλαβε πως οι κοινωνίες δεν στέκονται όρθιες μόνο από τους ήρωες.
στέκονται και από τους ανώνυμους ανθρώπους που αφήνουν λίγο ψωμί για κάποιον άγνωστο.
ο νερούδα πέρασε τελικά τις άνδεις.
έφτασε στην αργεντινή.
το χειρόγραφο σώθηκε.
λίγο αργότερα το canto general εκδόθηκε και έγινε ένα από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας ποίησης.
όμως η πιο μεγάλη ιστορία ίσως δεν είναι το βιβλίο.
είναι το ταξίδι.
είναι η εικόνα ενός ανθρώπου που μέσα στο χιόνι, κυνηγημένος και κουρασμένος, δεν κουβαλούσε περιουσία.
κουβαλούσε λέξεις.
και πίστευε πως άξιζαν τον κόπο.
δεν ξέρω αν ο νερούδα είχε πάντα δίκιο.
ούτε αν όλες οι πολιτικές του επιλογές άντεξαν στον χρόνο.
ξέρω όμως πως όταν ήρθε η δύσκολη ώρα, δεν προσπάθησε να σώσει τα υπάρχοντά του.
προσπάθησε να σώσει ένα βιβλίο.
κι αυτό λέει πολλά για τον άνθρωπο.
και ίσως ακόμη περισσότερα για την πίστη του στους ανθρώπους.
γράφει ο νιόνιος ο μανιάς του μήδη
ένα τραγούδι που μοιάζει να έρχεται από τα ίδια βουνά που διέσχισε ο νερούδα. δεν μιλά για νίκες ούτε για ήττες. μιλά για την ευγνωμοσύνη απέναντι στη ζωή, ακόμη κι όταν αυτή είναι δύσκολη. όπως οι άνθρωποι των άνδεων που άφηναν λίγο ψωμί για τον επόμενο ταξιδιώτη, έτσι κι αυτό το τραγούδι αφήνει λίγη ανθρωπιά στον δρόμο όσων θα περάσουν αργότερα.
