όταν τελειώσουν οι πόλεμοι, θα μείνουν οι άνθρωποι
αρκετά μιλήσαμε για αυτοκρατορίες.
αρκετά μιλήσαμε για στρατούς.
ας μιλήσουμε λίγο για εμάς, τους ανθρώπους.
Υπάρχει μια μεγάλη παρεξήγηση στην ιστορία.
Πολλοί πιστεύουν ότι η ιστορία προχωρά με τους πολέμους.
Δεν είναι αλήθεια.
Οι πόλεμοι αλλάζουν σύνορα.
Οι άνθρωποι αλλάζουν την ιστορία.
Για χιλιάδες χρόνια η δύναμη μετριόταν με το πόσους ανθρώπους μπορούσε κάποιος να υποτάξει.
Οι πρώτες αυτοκρατορίες στη Μεσοποταμία, οι φαραώ της Αιγύπτου, η Ρώμη, οι φεουδαρχίες του Μεσαίωνα, οι αποικιακές αυτοκρατορίες της Ευρώπης, όλες στηρίχθηκαν σε μια απλή αρχή:
οι λίγοι ζούσαν από την εργασία των πολλών.
Η δουλεία δεν ήταν εξαίρεση.
Ήταν ο κανόνας.
Ούτε η αρχαία Αθήνα αποτέλεσε εξαίρεση.
Η δημοκρατία που γέννησε τη φιλοσοφία, το θέατρο και την πολιτική σκέψη στηρίχθηκε επίσης σε χιλιάδες δούλους που εργάζονταν στα χωράφια, στα σπίτια και στα μεταλλεία.
Χωρίς αυτούς δεν θα υπήρχε ο ελεύθερος χρόνος των πολιτών για να ασχοληθούν με τα κοινά.
Το ίδιο συνέβη σχεδόν παντού.
Η Ρώμη είχε εκατομμύρια δούλους.
Οι ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες πλούτισαν από τις αποικίες.
Η βιομηχανική επανάσταση στηρίχθηκε συχνά σε ανθρώπους που εργάζονταν δεκατέσσερις ώρες την ημέρα, επτά ημέρες την εβδομάδα.
Για αιώνες ο κόσμος θεωρούσε φυσιολογικό να ζει ένας άνθρωπος καλύτερα επειδή κάποιος άλλος ζούσε χειρότερα.
Αυτό ήταν το κανονικό.
Και όμως, μέσα στους αιώνες άρχισε να συμβαίνει κάτι παράξενο.
Οι άνθρωποι άρχισαν να απαιτούν αξιοπρέπεια.
Όχι μόνο ψωμί.
Αξιοπρέπεια.
Οι δούλοι απαίτησαν ελευθερία.
Οι εργάτες απαίτησαν δικαιώματα.
Οι γυναίκες απαίτησαν ισότητα.
Οι λαοί απαίτησαν ανεξαρτησία.
Οι φτωχοί απαίτησαν εκπαίδευση.
Οι αποκλεισμένοι απαίτησαν φωνή.
Και κάθε φορά οι ισχυροί έλεγαν ότι αυτό είναι αδύνατο.
Ότι θα καταστραφεί η οικονομία.
Ότι θα διαλυθεί η κοινωνία.
Ότι ο κόσμος δεν μπορεί να λειτουργήσει έτσι.
Όμως ο κόσμος λειτουργούσε.
Και μάλιστα καλύτερα.
Η κατάργηση της δουλείας δεν κατέστρεψε τον πολιτισμό.
Τον έκανε πιο ανθρώπινο.
Η καθολική ψήφος δεν κατέστρεψε τις κοινωνίες.
Τις έκανε πιο δίκαιες.
Η δημόσια εκπαίδευση δεν κατέστρεψε την οικονομία.
Την έκανε πιο παραγωγική.
Η κοινωνική ασφάλιση δεν κατέστρεψε την ανάπτυξη.
Έδωσε ασφάλεια στους ανθρώπους.
Γι’ αυτό ίσως η μεγαλύτερη επανάσταση της εποχής μας δεν είναι επανάσταση.
Είναι εξέλιξη.
Δεν είναι revolution.
Είναι evolution.
Για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, δισεκατομμύρια άνθρωποι έχουν πρόσβαση στη γνώση.
Για πρώτη φορά μπορούν να συγκρίνουν τη ζωή τους με τη ζωή άλλων ανθρώπων.
Για πρώτη φορά μπορούν να μιλήσουν, να οργανωθούν, να διεκδικήσουν.
Γι’ αυτό και η παλιά ιδέα ότι κάποιοι γεννήθηκαν για να υπηρετούν και κάποιοι για να απολαμβάνουν τους καρπούς της εργασίας τους αρχίζει να καταρρέει.
Όχι επειδή το αποφάσισε κάποιος ηγέτης.
Αλλά επειδή οι κοινωνίες ωριμάζουν.
Η απαίτηση για αξιοπρεπή ζωή δεν είναι πλέον ιδεολογία.
Είναι ανθρώπινη ανάγκη.
Και η εκμετάλλευση δεν θεωρείται πια φυσικός νόμος.
Θεωρείται κάτι που πρέπει να δικαιολογηθεί.
Κάποτε η δουλεία ήταν τιμή.
Σήμερα είναι ντροπή.
Κάποτε η αποικιοκρατία ήταν υπερηφάνεια.
Σήμερα είναι σκοτεινή σελίδα της ιστορίας.
Κάποτε η παιδική εργασία ήταν φυσιολογική.
Σήμερα προκαλεί αποτροπιασμό.
Αυτή είναι η πραγματική πρόοδος.
Όχι οι μηχανές.
Όχι τα κτίρια.
Όχι τα χρήματα.
Η πρόοδος είναι ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι αρνούνται να χτίσουν την ευημερία τους πάνω στην ταπείνωση των άλλων.
Γι’ αυτό παραμένω αισιόδοξος.
Όχι επειδή ο κόσμος έγινε δίκαιος.
Δεν έγινε.
Όχι επειδή τελείωσαν οι πόλεμοι.
Δεν τελείωσαν.
Αλλά επειδή για πρώτη φορά στην ιστορία οι λαοί ολόκληρου του πλανήτη διεκδικούν το ίδιο πράγμα.
Να ζουν από τον κόπο τους.
Να απολαμβάνουν όσα προσφέρουν.
Να μεγαλώνουν τα παιδιά τους με αξιοπρέπεια.
Και όταν δισεκατομμύρια άνθρωποι ζητούν το ίδιο πράγμα, αργά ή γρήγορα η ιστορία ακολουθεί.
Γιατί στο τέλος οι αυτοκρατορίες περνούν.
Οι στρατοί διαλύονται.
Οι πόλεμοι τελειώνουν.
Και μένουν οι άνθρωποι.
«η μεγαλύτερη νίκη της ανθρωπότητας δεν είναι ότι έμαθε να κατακτά τον κόσμο. είναι ότι αρχίζει να καταλαβαίνει πως κανένας άνθρωπος δεν γεννήθηκε για να υπηρετεί έναν άλλον.» — δδμανιάς
«οι αυτοκρατορίες γεννήθηκαν και χάθηκαν.
οι βασιλιάδες ήρθαν και έφυγαν.
οι πόλεμοι άνοιξαν και έκλεισαν.
όμως η μεγαλύτερη ιστορία παραμένει η ίδια.
η ιστορία ενός ανθρώπου που γεννιέται, αγαπά, μαθαίνει, δημιουργεί και αφήνει τη θέση του στον επόμενο.
γι’ αυτό το τραγούδι δεν ανήκει σε μια χώρα.
ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα.» — δδμανιάς
