αν ένας αρχαίος αθηναίος περπατούσε σήμερα ανάμεσά μας και τον ρωτούσαμε ποιο είναι το σημαντικότερο δέντρο της πόλης του, ίσως πολλοί θα περίμεναν να απαντήσει η ελιά.
και δεν θα είχαν άδικο.
η ελιά ήταν το ιερό δέντρο της αθηνάς. ήταν η σοφία, η γνώση, η επιμονή και η ίδια η αθήνα.
όμως οι αρχαίοι έλληνες αγαπούσαν και άλλα δέντρα.
τη δρυ, σύμβολο δύναμης και αντοχής.
τη δάφνη, σύμβολο νίκης και δόξας.
και τη μυρτιά, τη διακριτική μυρσίνη των ποιητών και των πολιτών.
η μυρτιά δεν εντυπωσίαζε με το ύψος της. δεν σκέπαζε πλατείες όπως οι πλάτανοι. δεν έδινε τον πολύτιμο καρπό της ελιάς. δεν στεφάνωνε τους νικητές όπως η δάφνη.
ήταν ένα ταπεινό φυτό με αειθαλή φύλλα, λευκά άνθη και ευωδιαστό άρωμα.
ίσως γι’ αυτό αγαπήθηκε τόσο.
οι αρχαίοι τη συνέδεσαν με την αφροδίτη, την αρμονία, την ειρήνη και την ομορφιά της ζωής. η μυρτιά συνόδευε γιορτές, πομπές και δημόσιες τελετές. τα στεφάνια της φορέθηκαν από πολίτες, αξιωματούχους και δικαστές της αθηναϊκής πολιτείας.
δεν ήταν σύμβολο βασιλιάδων.
δεν ήταν σύμβολο αυτοκρατόρων.
ήταν σύμβολο της κοινότητας.
εκεί βρίσκεται ίσως και η βαθύτερη σχέση της με τη δημοκρατία.
η αθηναϊκή δημοκρατία δεν χτίστηκε από ήρωες και στρατηγούς μόνο. χτίστηκε από χιλιάδες απλούς πολίτες που συζητούσαν στην αγορά, συμμετείχαν στα δικαστήρια, ψήφιζαν στην εκκλησία του δήμου και αναλάμβαναν ευθύνες για την πόλη τους.
οι αρχαίοι αθηναίοι γνώριζαν ότι καμία κοινωνία δεν μπορεί να σταθεί μόνο πάνω στη δύναμη.
χρειάζεται και εμπιστοσύνη.
χρειάζεται και συνεργασία.
χρειάζεται και σεβασμό.
χρειάζεται πολίτες που να αισθάνονται ότι ανήκουν σε μια κοινότητα.
γι’ αυτό η μυρτιά δεν έγινε ποτέ το δέντρο της εξουσίας.
έγινε το δέντρο της συνύπαρξης.
η δρυς συμβόλιζε τη δύναμη.
η δάφνη τη νίκη.
η ελιά τη σοφία.
η μυρτιά όμως κάτι διαφορετικό.
συμβόλιζε το δικαίωμα των ανθρώπων να ζουν μαζί χωρίς να χρειάζεται ο ένας να νικήσει τον άλλον.
ίσως γι’ αυτό η ταπεινή μυρτιά εξακολουθεί να μας μιλά ύστερα από δυόμισι χιλιάδες χρόνια.
γιατί ζούμε σε μια εποχή που θαυμάζει τους ισχυρούς.
θαυμάζει τους νικητές.
θαυμάζει όσους ξεχωρίζουν.
ξεχνά όμως συχνά εκείνους που κρατούν ενωμένη την κοινωνία.
τους ανθρώπους της καθημερινότητας.
τους ανθρώπους της προσφοράς.
τους ανθρώπους της συνεργασίας.
εκείνους που καταλαβαίνουν ότι η ζωή δεν είναι αγώνας επικράτησης αλλά προσπάθεια συνύπαρξης.
η δάφνη ανήκε στους νικητές.
η δρυς στους ισχυρούς.
η ελιά στους σοφούς.
η μυρτιά όμως ανήκε στους πολίτες.
γι’ αυτό ίσως έγινε το δέντρο της αξιοπρέπειας και της αλληλεγγύης.
και ίσως γι’ αυτό έχει ακόμη κάτι να μας διδάξει.
«το “εγώ δεν είμαι ποιητής” είναι από εκείνα τα τραγούδια που μοιάζουν να ζητούν συγγνώμη για τη σοφία τους. ο παπάζογλου δεν μιλά σαν δάσκαλος ούτε σαν προφήτης. μιλά σαν ένας απλός άνθρωπος που έζησε, αγάπησε, απογοητεύτηκε και συνεχίζει να ψάχνει. ίσως γι’ αυτό συγκινεί ακόμη. γιατί σε μια εποχή γεμάτη βεβαιότητες, θυμίζει την αξία της ταπεινότητας. όπως η μυρτιά των παλιών αθηναίων, δεν υψώνεται πάνω από τους άλλους. στέκεται ανάμεσά τους.» — δδμανιάς
